Janowo (powiat kwidzyński)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Janowo
Kościół pw. św. Jana Chrzciciela
Kościół pw. św. Jana Chrzciciela
Państwo  Polska
Województwo pomorskie
Powiat kwidzyński
Gmina Kwidzyn
Liczba ludności 410
Strefa numeracyjna (+48) 55
Kod pocztowy 82-532
Tablice rejestracyjne GKW
SIMC 0151153
Położenie na mapie gminy wiejskiej Kwidzyn
Mapa lokalizacyjna gminy wiejskiej Kwidzyn
Janowo
Janowo
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Janowo
Janowo
Położenie na mapie województwa pomorskiego
Mapa lokalizacyjna województwa pomorskiego
Janowo
Janowo
Położenie na mapie powiatu kwidzyńskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu kwidzyńskiego
Janowo
Janowo
Ziemia53°49′01″N 18°51′20″E/53,816944 18,855556
Prom na Wiśle w Janowie, w tle zamek w Gniewie

Janowo (niem. Johannisdorf) – wieś w Polsce położona w województwie pomorskim, w powiecie kwidzyńskim, w gminie Kwidzyn przy skrzyżowaniu dróg wojewódzkich nr 518 i 525.

Do 1954 roku miejscowość była siedzibą gminy Janowo. W latach 1975–1998 należała administracyjnie do województwa elbląskiego.

We wsi znajdowała się przeprawa promowa na trasie Kwidzyn – Gniew.

Historia[edytuj | edytuj kod]

W 1901 r. zbudowano przez wieś wąskotorową linię kolejową, łączącą stolicę powiatu – Kwidzyn – z Gniewem po zachodniej stronie Wisły. Została ona zlikwidowana skutek przecięcia przez granicę polsko-niemiecką w r. 1920.

W roku 1920 roku podczas plebiscytu na Powiślu wysoki procent miejscowej ludności opowiedział się za Polską. Janowo (48% głosów polskich) wraz z paroma okolicznymi wioskami wchodzącymi w skład dzisiejszego sołectwa (Bursztych, Kramrowo, Nowe Lignowy i Pólko Małe) zostało przyznane Polsce i stworzyło enklawę na wschodnim brzegu Wisły, potocznie nazywaną Małą Polską (do Polski należał także mały prawobrzeżny skrawek obszaru naprzeciw Kuchni). Granica polsko-niemiecka przebiegała zaledwie 1,5 km na wschód od wsi. Specyfikę tę utrzymano nawet po wojnie, kiedy z trzech gromad (Bursztych, Janowo i Małe Pólko) utworzono gminę Janowo, która pomimo braku łączności lądowej (brak mostu przez Wisłę) należała do lewobrzeżnego powiatu tczewskiego, a nie do komunikacyjnie bardziej dogodnego powiatu kwidzyńskiego.

W okresie międzywojennym ulokowana była tu placówka Straży Celnej „Janowo” .

W sierpniu 1939 roku do Janowa zostały symbolicznie skierowane dwa plutony wojska (jeden z armii czynnej i drugi z formacji Obrony Narodowej). Po wysadzeniu przez wojsko polskie mostów tczewskich i stoczeniu krótkiej walki obronnej oddziały polskie zostały ewakuowane na zachodni brzeg Wisły. Niemcy po wkroczeniu do Janowa rozstrzelali 13 Polaków (wśród nich działaczy plebiscytowych). Na cmentarzu w Janowie znajduje się symboliczna mogiła poświęcona ofiarom zbrodni.

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Według rejestru zabytków NID[1] na listę zabytków wpisane są:

  • kościół pw. św. Jana Chrzciciela, 1867-1872, nr rej.: 332/94 z 14.02.1994
  • cmentarz przykościelny, nr rej.: j.w.
  • brama, nr rej.: j.w.

Kościół z końca XIX w. został zbudowany w stylu neogotyckim, z wieżyczką nadwieszoną nad fasadą[2].

Urodzeni w Janowie[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Narodowy Instytut Dziedzictwa: Rejestr zabytków nieruchomych – województwo pomorskie. 2018-09-30. s. 51. [dostęp 2019-01-19].
  2. Piotr Skurzyński "Warmia, Mazury, Suwalszczyzna" Wyd. Sport i Turystyka - Muza S.A. Warszawa 2004 s. 49 ​​​ISBN 83-7200-631-8

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]