Janusz Albrecht

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Janusz Albrecht
Wojciech, Ksawery, Ozimiński, Marian Jankowski
pułkownik dyplomowany kawalerii pułkownik dyplomowany kawalerii
Data i miejsce urodzenia 14 lutego 1892
Kaliska
Data i miejsce śmierci 6 września 1941
Warszawa
Przebieg służby
Siły zbrojne Wojsko Polskie
Jednostki 1 Pułk Szwoleżerów Józefa Piłsudskiego
Komenda Główna Związku Walki Zbrojnej
Stanowiska dowódca pułku kawalerii
szef sztabu KG ZWZ
Główne wojny i bitwy I wojna światowa
wojna polsko-bolszewicka
II wojna światowa
Odznaczenia
Krzyż Złoty Orderu Virtuti Militari Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia PolskiKrzyż Niepodległości Krzyż Walecznych (1920-1941, dwukrotnie)

Janusz Albrecht ps. „Wojciech”, „Ksawery”, „Ozimiński”, „Marian Jankowski” (ur. 14 lutego 1892 w Kaliskach, zm. 6 września 1941 w Warszawie) – pułkownik dyplomowany kawalerii Wojska Polskiego, zastępca Komendanta Głównego Związku Walki Zbrojnej do lipca 1941 roku, szef Sztabu Komendy Głównej ZWZ od czerwca 1940 roku do lipca 1941 roku[1].

Życiorys[edytuj]

Janusz Albrecht urodził się 14 lutego 1892 roku w Kaliskach, w powiecie włocławskim. Był żołnierzem Legionów Polskich od 1914 roku, a w 1917 po ucieczce z transportu do obozu w Szczypiornie działaczem Polskiej Organizacji Wojskowej[2], w II Rzeczypospolitej oficerem zawodowym. Od 1919 służył początkowo w 11 pułku ułanów, a następnie w sekcji jazdy Ministerstwa Spraw Wojskowych[2]. W latach 1920–1921 był adiutantem w 1 pułku szwoleżerów.

Ukończył w 1924 Wyższą Szkołę Wojenną, a następnie był wykładowcą w Centrum Wyszkolenia Kawalerii i w 1927 szefem w Wydziale Wyszkolenia Departamentu Kawalerii MSWojsk[2]. Ponownie służył w latach 1928–1930 w 1 pułku szwoleżerów, a następnie w Oddziale III Sztabu Głównego. I oficer sztabu Inspektora Armii w Generalnym Inspektoracie Sił Zbrojnych od 1932, a oficer do zleceń w GISZ od 1935[2]. Od 1937 dowódca 1 Pułku Szwoleżerów Józefa Piłsudskiego wchodzącym w skład Mazowieckiej Brygady Kawalerii, którym dowodził w kampanii wrześniowej. Po dostaniu się do niewoli zbiegł z obozu w Jarosławiu[2].

Szef Oddziału III i szef Wydziału III/C Planowania Dowództwa Głównego Służby Zwycięstwa Polski od października 1939[2]. Był szefem Sztabu Komendy Okupacji Niemieckiej ZWZ od stycznia 1940, a Komendy Głównej Związku Walki Zbrojnej od czerwca 1940. Od jesieni 1940 zastępca Komendanta Głównego ZWZ[2]. Został aresztowany przez kieleckie gestapo 7 lipca 1941 w Warszawie, prawdopodobnie na skutek denuncjacji rotmistrza Przemysława Deżakowskiego. Torturowany przez kilka dni, załamał się i złożył obszerne zeznania dotyczące struktur i zadań oddziałów Komendy Głównej ZWZ, oraz informacje o dowódcach ZWZ. 27 sierpnia został zwolniony z więzienia z misją przekazania Stefanowi Roweckiemu propozycji cichego porozumienia ZWZ z Niemcami i warunkiem dobrowolnego powrotu do Kielc (potwierdzonym oficerskim słowem honoru). 6 września 1941 popełnił samobójstwo, kiedy kierownictwo Armii Krajowej dało mu do zrozumienia, że jego misja jest bezcelowa[3].

W działalności konspiracyjnej w okresie II wojny światowej była zaangażowana również jego rodzina.
Żona Maria, z domu Pawłowska (1895-1982), pseud. „Maria” i „Ciocia Maryla”, była żołnierzem batalionu AK „Wigry”, organizatorką pomocy dla więźniarek obozu na Majdanku, wiceprezesem Polskiego Białego Krzyża; została odznaczona Złotym Krzyżem Zasługi z Mieczami.
Córka Wanda, po mężu Kowalska (1924-1983), pseud. „Wanda”, walczyła jako żołnierz Szarych Szeregów i ZWZ-AK, była więziona na Majdanku, w Oświęcimiu i Ravensbrück.
Syn Janusz Kazimierz (1926-1944), pseud. „Janosik”, był żołnierzem pułku AK "Baszta", więźniem Pawiaka (marzec-maj 1940), poległ w powstaniu warszawskim.

Ordery i odznaczenia[edytuj]

Przypisy

  1. Armia Krajowa - szkice z dziejów Sił Zbrojnych Polskiego Państwa Podziemnego, pod redakcją Krzysztofa Komorowskiego, Warszawa 1999, s. 373, 374.
  2. a b c d e f g Marek Ney-Krwawicz: Komenda Główna Armii Krajowej 1939-1945. s. 425.
  3. Paweł Wieczorkiewicz, Historia polityczna Polski 1935–1945, Książka i Wiedza, Warszawa 2010, s. 293

Bibliografia[edytuj]

  • Andrzej Krzysztof Kunert, Słownik biograficzny konspiracji warszawskiej 1939-1944, tom I, Warszawa 1987 (tam m.in. fotografia)
  • Marek Ney-Krwawicz: Komenda Główna Armii Krajowej 1939-1945. Warszawa: Instytut Wydawniczy PAX, 1990, s. 425-426. ISBN 83-211-1055-X.

Linki zewnętrzne[edytuj]