Janusz Pasierb

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Graffiti wykonane na ścianie Zespołu Szkół Ekonomicznych w Tczewie

Janusz Stanisław Pasierb (ur. 7 stycznia 1929 w Lubawie, zm. 15 grudnia 1993 w Warszawie), polski ksiądz katolicki, poeta i eseista, historyk i znawca sztuki i kultury.

Życiorys[edytuj]

Tablica upamiętniająca poetę ks. Janusza Pasierba przy ul. Dobrej 8/10 (róg ul. Smulikowskiego) na warszawskim Powiślu

Urodził się 7 stycznia 1929 roku w Lubawie w nauczycielskiej rodzinie. Dzieciństwo spędził w Tczewie, lata okupacji w Żabnie k. Tarnowa. Po ukończeniu tczewskiego Liceum Ogólnokształcącego w 1947 r., rozpoczął studia filozoficzno-teologiczne w Wyższym Seminarium Duchownym w Pelplinie, które ukończył w 1952 r.

Po przyjęciu święceń kapłańskich pracował jako wikariusz w Grudziądzu (fara) i Redzie. Naukę kontynuował w Akademii Teologii Katolickiej w Warszawie, Uniwersytecie Jagiellońskim, Uniwersytecie Warszawskim, Papieskim Instytucie Archeologii Chrześcijańskiej w Rzymie oraz Uniwersytecie Kantonalnym we Fryburgu (sztuka kościelna, polonistyka, archeologia, historia kultury, patrologia). W 1957 r. uzyskał doktorat z teologii, w 1962 r. doktorat z archeologii, w 1964 r. habilitował się na Wydziale Historycznym UW, w 1972 r. otrzymał tytuł profesora nadzwyczajnego, w 1982 r. - profesora zwyczajnego.

Był profesorem Akademii Teologii Katolickiej oraz wykładowcą innych uczelni krajowych i zagranicznych, a także członkiem wielu stowarzyszeń naukowych w Polsce i za granicą oraz redakcji czasopism. Związany był z parafią Św Teresy na Tamce na Powiślu w Warszawie. Przez długie lata tam mieszkał, odprawiał msze i modlił się.

Jako poeta debiutował w 1972 r. na łamach "Tygodnika Powszechnego". Wśród kilkuset publikacji, opublikował m.in. siedem tomów esejów i trzynaście zbiorów poetyckich. W 1982 r. otrzymał godność Prałata Honorowego Jego Świątobliwości, w 1990 r. Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski, w 1991 r. tytuł Honorowego Obywatela Miasta Tczewa. Zmarł 15 grudnia 1993 roku w Warszawie, pochowany w Pelplinie.

W 1998 powstała fundacja jego imienia, nagradzająca osiągnięcia młodych twórców. Jest patronem Liceum Ogólnokształcącego (od 1994) i ulicy w Pelplinie, gdzie ponadto organizowany jest Pomorski Festiwal Poetycki im. ks. Janusza St. Pasierba. Jego imię noszą także Zespół Szkół Ekonomicznych w Tczewie (od 1998) oraz Zespół Szkół Ponadgimnazjalnych w Żabnie (od 2000).


Upamiętnienie[edytuj]

  • w 1995 r. Stowarzyszenie Konserwatorów Zabytków ustanowiło nagrodę im. ks. Janusza Stanisława Pasierba CONSERVATOR ECCLESIAE nadawaną od 1996 r. za działania poświęcone ochronie zabytków[1]
  • Od 1996 Rada Miejska Grudziądza przyznaje nagrodę im. ks. Pasierba, za krzewienie wartości chrześcijańskich i humanistycznych w twórczości artystycznej i działalności społecznej[2].
  • W 1998 powstała fundacja jego imienia, nagradzająca osiągnięcia młodych twórców[3].
  • Jest patronem liceum ogólnokształcącego (od 1994) i ulicy w Pelplinie, gdzie ponadto organizowany jest Pomorski Festiwal Poetycki im. ks. Janusza St. Pasierba.
  • Jego imię noszą także Zespół Szkół Ekonomicznych w Tczewie (od 1998) oraz Zespół Szkół Ponadgimnazjalnych w Żabnie (od 2000).


Twórczość[edytuj]

Poezja[edytuj]

  • Kategoria przestrzeni (Warszawa 1978; Pelplin 2007)
  • Things ultimate and other poems. Rzeczy ostatnie i inne wiersze (Londyn 1980; Pelplin 2001)
  • Zdejmowanie pieczęci (Warszawa 1982; Pelplin 2006)
  • Wiersze religijne (Poznań 1983)
  • Czarna skrzynka (Warszawa 1985; Pelplin 2006)
  • Koziorożec (Warszawa 1988; Pelplin 2007)
  • Wiersze wybrane (Warszawa 1988)
  • Wnętrze dłoni (Łódź 1988)
  • Doświadczanie ziemi (Kraków 1989; Pelplin 2010)
  • Morze, obłok i kamień (Kraków 1992; Pelplin 2001)
  • Ten i tamten brzeg (Warszawa 1993; Pelplin 2001)
  • Puste Łąki (Warszawa 1994; Pelplin 2001)
  • Butelka lejdejska (Warszawa 1995; Pelplin 2003)
  • Po walce z aniołem (Warszawa 1996)
  • Poezje wybrane (Warszawa 1998)
  • Wierzę (Pelplin 1998)
  • Liturgia serca (Warszawa 2002)
  • Haiku żarnowieckie (Pelplin 2003)
  • Wiem, że jesteś Życiem (Lublin 2008)
  • W rytmie dnia i pór roku (Pelplin 2012)
  • Poeta jest twoim bratem (Pelplin 2014)
  • Blask cienia (Lublin 2016)

Eseistyka[edytuj]

  • Czas otwarty (Poznań 1972, 1974; Pelplin 1992)
  • Miasto na górze (Kraków 1973, Pelplin 2000)
  • Szkice o kulturze (Pelplin 1982)
  • Światło i sól (Paryż 1982)
  • Pionowy wymiar kultury (Kraków 1983)
  • Gałęzie i liście (Poznań 1985; Pelplin 1993, 2002)
  • Skrzyżowanie dróg (Poznań 1989; Pelplin 1994, 2002)
  • Obrót rzeczy (Poznań 1993; Pelplin 2002)
  • W perspektywie kultury (Wrocław 1994)
  • Katedra symbol Europy. La cathedrale Europe (Pelplin 2003)
  • Katedra symbol Europy. Die Kathedrale als Symbol Europas (Pelplin 2004)
  • Ziemia Święta (Pelplin 2010)
  • Na początku była kultura (Katowice 2013)

Książki o sztuce[edytuj]

  • Ochrona zabytków sztuki kościelnej (Warszawa 1968, 1995, 2001; Poznań 1971)
  • Człowiek i jego świat w sztuce religijnej renesansu (Warszawa 1969; Pelplin 1999)
  • Malarz gdański Herman Han (Warszawa 1974)
  • Pelplin (Wrocław 1978, współaut. J. Ciemnołoński)
  • Skarby Jasnej Góry (Warszawa 1981, 1985, 1987 1989, 1991, 1997)
  • Katedra w Pelplinie (Gdynia 1973; Pelplin 1982, 1993, 2005)
  • Pelplin i jego zabytki (Warszawa, Pelplin 1993)
  • Polonica artystyczne w zbiorach watykańskich (Warszawa 1999, 2002, współautor ks.Michał Janocha)

Inne[edytuj]

  • O Albercie Schweitzerze - człowieku i myślicielu (Pelplin 1950)
  • Od kaznodziejstwa do homilii (Pelplin 1984)
  • Zgubiona drachma. Dialogi z pisarzami (Warszawa 2006)
  • On przetarł nam jasny szlak. Księdza Janusza St. Pasierba spotkania z Janem Pawłem II (Warszawa 2014)

Prace redakcyjne[edytuj]

  • Młode Życie. Pismo młodzieży szkół średnich. (Tczew 1946)
  • Ikonografia nowożytnej sztuki kościelnej w Polsce. T. 1-2 (Warszawa 1987)

Publikacje o ks. Pasierbie[edytuj]

Biobibliografie[edytuj]

  • Prace ks. J. St. Pasierba. W: XX lat Akademii Teologii Katolickiej. Księga pamiątkowa 1954-1974, pod red. H. E. Wyczawskiego. Warszawa 1976 s. 168-171.
  • H. Mross, Materiały do bibliografii osobowej pracowników naukowo-dydaktycznych Wyższego Seminarium Duchownego w Pelplinie, STUDIA PELPLIŃSKIE 1977 s. 355-394.
  • J. Mandziuk, Bibliografia prac ks. prof. dra hab. Janusza Stanisława Pasierba, SAECULUM CHRISTIANUM 1994 nr 1 s. 29-42.
  • H. Mross, Publikacje Księdza Profesora Janusza St. Pasierba. W: Pomorskie drogi ks. Janusza Pasierba, pod red. B. Wiśniewskiego. Pelplin 1994 s. 327-356.
  • J. Mandziuk, Pasierb Janusz Stanisław. W: Słownik polskich teologów katolickich 1981-1993. T. 8. Warszawa 1995 s. 429-440.
  • H. Mross, Pracownicy naukowo-dydaktyczni WSD. Pelplin 1939-96. Słownik biobibliograficzny. Pelplin 1997 s. 184-197.
  • B. Marzęcka, Pasierb Janusz Stanisław. W: Współcześni polscy pisarze i badacze literatury. Słownik biobibliograficzny, pod red. Jadwigi Czachowskiej i Alicji Szałagan. T. 6. Warszawa 1999 s. 264-267 ; T. 10. Warszawa 2007 s. 666-668.
  • J. Kowalczyk, Publikacje o sztuce ks. Janusza Pasierba, BIULETYN HISTORII SZTUKI 2004 nr 3-4 s. 420-425.
  • Sławomir Szymański, Nagroda im. ks. prof. Janusza Pasierba, "Kalendarz Grudziądzki", 8, 2004, ISSN 1427-700X
  • T. Tomasik, Na skrzyżowaniu dróg. Pelplin 2004 s. 261-284.
  • W. Kudyba, Rana, która przyzywa Boga. Lublin 2006 s. 267-283.
  • Trwać oznacza ocalić dobro i piękno. Pamięci księdza Janusza St. Pasierba w 15. rocznicę śmierci, red. M. Wilczek. Pelplin 2008 s. 531-566.
  • Ryszard Byner,Janusz St. Pasierb - człowiek renesansu, , "Kalendarz Grudziądzki", 13, 2009, ISSN 1427-700X

Książki[edytuj]

  • Pomorskie drogi ks. Janusza Pasierba, red. B. Wiśniewski (Pelplin 1994, 1998)
  • Wstępujący na wzgórze, red. M. Wilczek (Pelplin 1995, 1996, 2000)
  • Ksiądz Janusz St. Pasierb - kapłan, poeta, człowiek nauki (Pelplin 1995)
  • W misji słowa. Twardowski - Pasierb - Damrot - Św. Wojciech, T. Linkner (Pelplin 1998)
  • Zbyt wielkie serce, reż. P. Woldan (Warszawa 1998)
  • Ks. Prof. Janusz St. Pasierb w Żabnie (Żabno 2000)
  • Poeta czasu otwartego, A. Pethe (Katowice 2000)
  • Janusz St. Pasierb - poeta, red. B. Kuczera-Chachulska i in. (Warszawa 2003)
  • Modlitwa, słowo i sztuka w poezji ks. Janusza St. Pasierba, M. Borkowska (Lublin 2003)
  • Ksiądz Janusz Stanisław Pasierb, kapłan - poeta - humanista (Pelplin 2004)
  • Na skrzyżowaniu dróg. O poezji Janusza St. Pasierba, T. Tomasik (Pelplin 2004)
  • Pasja według Pasierba, E. Sykuła (Lublin 2004)
  • Poetyckie spotkania z księdzem Januszem St. Pasierbem, B. Wiśniewski (Pelplin 2005)
  • Rana, która przyzywa Boga. O twórczości poetyckiej Janusza St. Pasierba, W. Kudyba (Lublin 2006)
  • Szkice o twórczości Janusza St. Pasierba, red. R. Cieślak, P. Urbański (Szczecin 2006)
  • Tradycja religijna w poezji Jana Twardowskiego i Janusza St. Pasierba, A. Stempka (Bydgoszcz 2006)
  • Trwać oznacza ocalić dobro i piękno. Pamięci księdza Janusza St. Pasierba w 15. rocznicę śmierci, red. M. Wilczek (Pelplin 2008)
  • Wychowawcza funkcja kultury według ks. Janusza Pasierba, W. Korzeniak (Pelplin 2009)
  • Ars, fides et ratio. Esej teologiczny? (Tischner - Pasierb - Szymik), A. Pethe (Siedlce 2012)
  • Ksiądz Janusz Pasierb. Szkic do portretu, M. Wilczek (Pelplin 2013)
  • Kim jestem? Ks. Janusz St. Pasierb o tożsamości człowieka, Ł. Wisiecki (Pelplin 2013)
  • Tekst poetycki jako przedmiot badań lingwistycznych. Teoria i praktyka w kontekście semantycznych interpretacji utworów poetyckich Janusza Pasierba oraz Anny Kamieńskiej, J. Kowalewska-Dąbrowska (Pelplin 2013)
  • Poezja doświadczania sacrum. Wokół twórczości poetyckiej Janusza S. Pasierba, K. Kranicki (Sopot 2014)
  • Poezja paradoksów - paradoksy w poezji. Poetycka teologia Jana Twardowskiego, Janusza Stanisława Pasierba, Wacława Oszajcy, M. Ochwat (Katowice 2014)
  • Pióro na wodzie. Eseje o ks. Januszu St. Pasierbie i studia z ikonogarfii dedykowane Jego pamięci, red. A. S. Czyż, K. Moison-Jabłońska (Warszawa 2015)
  • Ksiądz Janusz Stanisław Pasierb człowiek dialogu, red. B. Wiśniewski (Pelplin 2015)
  • Między sacrum i profanum. Biografia intelektualna Janusza Stanisława Pasierba, P. Koprowski (Pelplin 2015)
  • Plastyczna wizja świata. Poezja ks. Janusza S. Pasierba wobec sztuk wizualnych, M. Peroń (Lublin 2015)
  • Ksiądz Janusz St. Pasierb -  twórca w przestrzeni kultury, red. J. Cisewski (Tczew 2016)

Przypisy

  1. Strona nagrody: [1]
  2. [2]
  3. Strona fundacji: [3]

Linki zewnętrzne[edytuj]