Przejdź do zawartości

Jared Isaacman

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Jared Isaacman
Jared Taylor Isaacman
Ilustracja
Oficjalny portret, 2025 rok
Data i miejsce urodzenia

11 lutego 1983
Union, New Jersey

Łączny czas misji kosmicznych

7 dni, 21 godzin, 17 minut

Liczba spacerów kosmicznych

1

Czas spacerów kosmicznych

7 minut i 56 sekund

Misje

Inspiration4
Polaris Dawn

Odznaczenia
FAA Commercial Space Astronaut Wings

Jared Isaacman (ur. 11 lutego 1983 w Union) – amerykański przedsiębiorca, pilot, filantrop, komercyjny astronauta oraz Administrator NASA od 18 grudnia 2025 roku[1]. Jest założycielem Draken International, która zapewnia szkolenia dla pilotów samolotów myśliwskich, jest on także założycielem i dyrektorem generalnym Shift4 Payments, operatora płatności[2]. Isaacmanowi przypisuje się także rozwój konkurencji w przemyśle kosmicznym i jego uniezależnienie się od programów rządowych[3][4][5]. We wrześniu 2024 roku jego szacunkowy majątek wynosił 1,9 mld USD[6][7].

Jared pełnił rolę dowódcy misji Inspiration4, prywatnego lotu kosmicznego z wykorzystaniem statku kosmicznego Crew Dragon należącego do firmy SpaceX[8]. Misja wystartowała 16 września 2021 roku z Kennedy Space Center mieszczącego się na Florydzie[9]. Załoga powróciła na Ziemię 18 września 2021 roku[10]. Misja była częścią zbiórki pieniędzy na rzecz szpitala St. Jude Children's Research Hospital, któremu Isaacman zobowiązał się przekazać 100 milionów dolarów[11].

Jared dowodził także misją Polaris Dawn, która była pierwszym prywatnym lotem kosmicznym z Programu Polaris. Podczas tej misji, 12 września 2024 roku, Isaacman został pierwszym komercyjnym astronautą, który wykonał spacer kosmiczny[12].

W grudniu 2024 roku prezydent Donald Trump nominował go na stanowisko 15. administratora NASA[13]. Podczas przesłuchania zatwierdzającego w kwietniu 2025 roku Isaacman podkreślił swój status outsidera oraz posiadane doświadczenie w zakresie przedsiębiorczości, oświadczając, że zamierza zapoczątkować „złotą erę nauki i odkryć” w agencji[14]. Stanął w obliczu pytań dotyczących jego bliskich powiązań z Elonem Muskiem, założycielem SpaceX, jednego z największych wykonawców NASA[15]. Ostatecznie 31 maja 2025 roku prezydent Donald Trump wycofał nominację Isaacmana na stanowisko administratora NASA[16]. Został ponownie nominowany 4 listopada[17]. Senat Stanów Zjednoczonych zatwierdził jego nominację na stanowisko administratora NASA 17 grudnia 2025 roku, a jego zaprzysiężenie nastąpiło dzień później[18].

W trakcie jego kadencji NASA zreorganizowała program Artemis, zmieniając zakres misji Artemis III, zaplanowanej na 2027 rok, która miała obejmować testy lądowników klasy HLS na niskiej orbicie okołoziemskiej. Załogowe lądowanie na Księżycu przesunięto na misję Artemis IV, planowaną na 2028 rok. W kwietniu 2026 roku odbyła się misja Artemis II, podczas której załoga wykonała załogowy lot wokół Księżyca[19][20].

Kariera

[edytuj | edytuj kod]

Biznes

[edytuj | edytuj kod]
A-4 Skyhawk należący do Draken International

W 1999 roku Isaacman założył firmę zajmującą się przetwarzaniem płatności o nazwie United Bank Card, która później została przemianowana na Harbortouch[21]. W 2020 roku firma zmieniła nazwę na Shift4 Payments, a Isaacman pozostał jej dyrektorem generalnym, a firma przetwarzała 200 miliardów dolarów rocznie[2].

W 2012 roku został współzałożycielem Draken International, firmy z siedzibą na Florydzie, która szkoli pilotów między innymi dla sił powietrznych Stanów Zjednoczonych[22]. Firma obsługuje jedną z największych na świecie flot prywatnych samolotów myśliwskich[21][22].

Prywatne loty kosmiczne

[edytuj | edytuj kod]

Inspiration4

[edytuj | edytuj kod]
 Główny artykuł: Inspiration4.
Start misji Inspiration4 z udziałem Jareda Isaacmana

W lutym 2021 roku Isaacman ogłosił, że będzie pełnił funkcję dowódcy misji Inspiration4, pierwszego prywatnego załogowego lotu kosmicznego, w którym żadna z osób na pokładzie statku nie miała powiązań z żadną agencją rządową[23]. Misja została zrealizowana przez firmę SpaceX, na pokładzie statku kosmicznego Crew Dragon wystrzelonego przez rakietę Falcon 9[23][24].

W sierpniu 2021 roku załoga Inspiration4, wraz z Isaacmanem znalazła się na okładce magazynu Time[25]. 16 września 2021 roku rozpoczęła się misja Inspiration4[9], która zakończyła się 3 dni później[10]. Podczas misji Inspiration4 Isaacman dokonał pierwszego znanego zakładu bukmacherskiego z przestrzeni kosmicznej, obstawiając dwa zakłady na mecze amerykańskiej ligi NFL, przelatując nad Las Vegas[26].

Polaris Dawn

[edytuj | edytuj kod]
 Główny artykuł: Polaris Dawn.

We wrześniu 2024 roku Isaacman dowodził misją Polaris Dawn, będącą częścią Programu Polaris[25]. Załoga misji osiągnęła rekordowe apogeum wynoszące 1400 kilometrów, które później zostało obniżone do 700 kilometrów[27]. 12 września 2024 roku załoga misji przeprowadziła wielogodzinne przygotowania do spaceru kosmicznego, podczas których wystawiono całą załogę na działanie próżni kosmicznej, chociaż Isaacman oraz Sarah Gillis indywidualnie przeprowadzili tak zwane Stand-up Extravehicular Activities lub SEVAs[12]. Podczas pięciodniowego lotu załoga przeprowadziła około 40 eksperymentów naukowych[28]. Załoga przeprowadziła również pierwszą załogową demonstrację komunikacji laserowej satelitów Starlink w przestrzeni kosmicznej[26].

Administrator NASA

[edytuj | edytuj kod]
Isaacman przemawia przed komisją zatwierdzającą

Pierwsza nominacja i odwołanie

[edytuj | edytuj kod]

4 grudnia 2024 roku Isaacman został nominowany przez Donalda Trumpa na 15. administratora NASA, stając się pierwszym w historii kandydatem agencji wybranym przez prezydenta elekta[3]. Jego oficjalna nominacja została dokonana podczas drugiej inauguracji Trumpa 20 stycznia 2025 roku, co czyni ją najwcześniejszą nominacją na stanowisko Administratora NASA po nominacji Jima Bridenstine'a we wrześniu 2017 roku podczas pierwszej administracji Donalda Trumpa[29].

Nominacja Isaacmana spotkała się z szerokim poparciem zarówno środowisk politycznych, jak i branży kosmicznej. Senator Ted Cruz, przewodniczący Komisji Handlu, Nauki i Transportu, otrzymał poparcie od 24 byłych astronautów i gubernatorkę Alabamy Kay Ivey[30]. Krytycy wyrazili jednak obawy dotyczące jego powiązań ze SpaceX i Elonem Muskiem, obawiając się, że NASA może priorytetowo traktować załogowe lądowanie na Marsie napędzane ambicjami SpaceX kosztem programem Artemis, który za priorytetowe uważa załogowe lądowanie na Księżycu[31]. Obawy te nasiliły się po wezwaniach Muska do likwidacji Międzynarodowej Stacji Kosmicznej i porzucenia eksploracji Księżyca na rzecz przyśpieszenia załogowych misji marsjańskich, które wywołały ostrą krytykę ze strony Cruza[32].

W liście z 12 marca skierowanym do ⁣⁣Senatu⁣⁣ Isaacman zobowiązał się do rezygnacji ze swojej roli w Shift4 i anulowania pozostałych misji programu Polaris, jeśli zostanie zatwierdzony[33]. Powtórzył to zobowiązanie podczas przesłuchania zatwierdzającego 9 kwietnia i zapewnił prawodawców, że programy Artemis i Commercial Lunar Payload Services pozostaną najważniejszymi priorytetami NASA pod jego kierownictwem[34][35].

W ciągu prawie trzech godzin przesłuchania Isaacman przedstawił wizję rewitalizacji NASA, wyrażając poparcie dla realizacji misji Artemis 2 i Artemis 3, wykorzystujących rakietę Space Launch System i statek kosmiczny Orion. Isaacman zobowiązał się również do przedłużenia misji Międzynarodowej Stacji Kosmicznej do 2030 roku. Pytany przez senatorów o konflikty interesów i zasadność eksploracji Marsa, Isaacman podkreślił przejrzystość, niezależność i dwutorowe podejście do Księżyca i Marsa[35]. Isaacman sprzeciwił się również propozycji Białego Domu, aby obciąć 50% budżetu naukowego NASA i 20% ich ogólnego budżetu w 2026 roku[36]. Zapytany przez Eda Markeya o jego powiązania z Muskiem, Isaacman zaprzeczył, że byli blisko, dodając, że nie ujawnił Muskowi swoich planów dotyczących NASA i że został przesłuchany przez Trumpa dopiero wtedy, gdy zaoferowano mu pracę[37]. Jednak na pytanie Markeya, czy Musk był obecny podczas rozmowy z Trumpem, Isaacman odmówił bezpośredniej odpowiedzi, powołując się na obawy związane z konfliktem interesów[38]. Komisja wspomniała również o incydencie, w którym Isaacman został aresztowany na granicy kanadyjskiej w 2010 roku za fałszywe czeki, a Isaacman odpowiedział, że rozwiązał tę kwestię i zarzuty zostały wycofane. Akta sądowe ujawniły również, że Isaacman był czterokrotnie pozwany za oszustwa czekowe. Isaacman odpowiedział, że sprawy zostały rozwiązane, a on sam odszedł od tego zachowania[39].

W rezultacie 30 kwietnia 2025 roku Isaacman przeszedł przez komisję senacką w głosowaniu 19-9[40]. 31 maja 2025 roku amerykański Semafor poinformował, że Biały Dom wycofuje nominację Isaacmana[16]. Jak doniosło The New York Times, decyzja prezydenta Donalda Trumpa miała zapaść po ujawnieniu informacji o wcześniejszych darowiznach Isaacmana na rzecz Partii Demokratycznej[41], mimo iż prezydent miał być świadomy tych darowizn już wcześniej[42]. Rzecznik prasowy Białego Domu uzasadnił decyzję koniecznością zapewnienia, by przyszły Administrator NASA w pełni podzielał założenia programu „America First” prezydenta Trumpa. Serwis Ars Technica zasugerował natomiast, że wycofanie nominacji mogło stanowić formę odwetu wobec Elona Muska, ponieważ decyzja zapadła zaledwie kilka dni po tym, jak ogłosił, że wycofa się ze swojej roli w administracji Trumpa[43].

9 lipca Isaacman oświadczył w wywiadzie, że rozważa start w wyborach do Kongresu z ramienia Partii Republikańskiej, podkreślając, iż nie uważa swojej działalności politycznej za zakończoną[44].

Druga nominacja

[edytuj | edytuj kod]

9 października agencja Bloomberg News poinformowała, że Isaacman kilkukrotnie spotkał się z Donaldem Trumpem w celu omówienia możliwości ponownego rozpatrzenia jego kandydatury[45]. Informację tę potwierdziła kilka dni później agencja Reuters, dodając, że Isaacman został przesłuchany przez pełniącego obowiązki administratora NASA Seana Duffy’ego[46]. The Wall Street Journal donosił jednak o narastającym konflikcie kompetencyjnym pomiędzy Isaacmanem a Duffym, zwracając uwagę na doniesienia, według których Duffy rozważał podporządkowanie NASA Departamentowi Transportu Stanów Zjednoczonych[47].

4 listopada Donald Trump ogłosił ponowną nominację Jareda Isaacmana na stanowisko administratora NASA[48]. Po jej ogłoszeniu Isaacman znalazł się ponownie w centrum zainteresowania mediów w związku z ujawnieniem wewnętrznego dokumentu, znanego jako „Project Athena”, zawierającym propozycje restrukturyzacji agencji, który według doniesień miał zostać ujawniony przez osoby związane z Seanem Duffym[49].

Drugie przesłuchanie zatwierdzające przed Senatem odbyło się 3 grudnia. Isaacman bronił wówczas założeń Projektu Athena oraz zapewniał ustawodawców o zamiarze zachowania dotychczasowych priorytetów NASA ustalonych przez Kongres[50][51]. 17 grudnia Senat Stanów Zjednoczonych zatwierdził jego nominację stosunkiem głosów 67–30[52]. Dzień później Isaacman został oficjalnie zaprzysiężony na stanowisko administratora NASA[1].

Kadencja

[edytuj | edytuj kod]

W dniu zaprzysiężenia Isaacmana Donald Trump podpisał rozporządzenie wykonawcze nr 14369 pt. „Ensuring American Space Superiority”, zobowiązujące NASA do ponownego wysłania amerykańskich astronautów na Księżyc do 2028 roku oraz utworzenia do 2030 roku stałej placówki księżycowej oraz reaktora jądrowego[53][54].

W lutym 2026 roku NASA opublikowała raport z dochodzenia w sprawie misji Boeing Crew Flight Test z 2024 roku, klasyfikując ją jako wypadek kategorii A, najwyższej w stosowanej przez agencję klasyfikacji. W raporcie wskazano na utratę możliwości manewrowania statkiem kosmicznym Starliner podczas zbliżania się do Międzynarodowej Stacji Kosmicznej. Jared Isaacman stwierdził, że dążenie NASA do utrzymania dwóch niezależnych dostawców usług transportu załóg wpłynęło na decyzje inżynieryjne i operacyjne. Zapowiedział również działania mające na celu pociągnięcie osób odpowiedzialnych za nadzór nad programem do odpowiedzialności[55]. W tym samym miesiącu NASA ogłosiła zmiany w programie Artemis, obejmujące ujednolicenie konfiguracji rakiety Space Launch System, dodanie misji planowanej na 2027 rok oraz założenie przeprowadzania co najmniej jednego załogowego lądowania na Księżycu rocznie w kolejnych latach. Zgodnie ze zmienionym harmonogramem misja Artemis III miała odbyć się w 2027 roku i obejmować testy systemów oraz procedur na niskiej orbicie okołoziemskiej, w tym manewry zbliżenia i dokowania z jednym lub oboma lądownikami księżycowymi opracowywanymi przez SpaceX i Blue Origin. Pierwsze lądowanie astronautów na powierzchni Księżyca przesunięto na misję Artemis IV, planowaną na 2028 rok[19][56].

24 marca 2026 roku, podczas wydarzenia „Ignition”, NASA ogłosiła zmianę priorytetów w programie eksploracji kosmosu. Zapowiedziano rezygnację z realizacji stacji Gateway i przekierowanie środków na etapową budowę bazy na powierzchni Księżyca. Planowano również zwiększenie liczby bezzałogowych misji dostarczających ładunki na Księżyc w ramach programu Commercial Lunar Payload Services do 30 lądowań, począwszy od 2027 roku. Zapowiedziano również misje Space Reactor-1 Freedom, wyposażoną w napęd elektryczny zasilany energią jądrową, której start w kierunku Marsa planowano przed końcem 2028 roku. NASA zapowiedziała także przekształcenie tysięcy stanowisk zajmowanych przez pracowników firm zewnętrznych w etaty w służbie cywilnej. W odniesieniu do niskiej orbity okołoziemskiej agencja przedstawiła koncepcję rządowego modułu bazowego, który miałby zostać przyłączony do Międzynarodowej Stacji Kosmicznej. Do modułu stopniowo dołączano by komercyjne segmenty, które w późniejszym etapie mogłyby odłączyć się i funkcjonować jako niezależne stacje orbitalne[57].

Jared Isaacman stwierdził, że decyzja dotycząca stacji Gateway „nie powinna nikogo zaskakiwać”[58]. Przedstawiciele przemysłu kosmicznego i zagranicznych agencji kosmicznych informowali jednak nieoficjalnie, że ogłoszone zmiany wpłynęły na ich plany[59]. Europejscy dostawcy zwracali uwagę, że Kongres Stanów Zjednoczonych zatwierdził 2,6 mld dolarów na budowę stacji, mimo wcześniejszej propozycji administracji dotyczącej anulowania stacji w budżecie na rok fiskalny 2026. Wskazywali również, że wstrzymanie programu wymagałoby zgody Kongresu[60].

Misja Artemis II rozpoczęła się 1 kwietnia 2026 roku i była pierwszym załogowym lotem rakiety Space Launch System oraz statku kosmicznego Orion. Na pokładzie znajdowali się astronauci NASA Reid Wiseman, Victor Glover i Christina Koch oraz astronauta Kanadyjskiej Agencji Kosmicznej Jeremy Hansen. Załoga wykonała lot wokół Księżyca, po czym 10 kwietnia wodowała na Oceanie Spokojnym u wybrzeży San Diego. W najdalszym punkcie trajektorii statek znajdował się w odległości 406 771 kilometrów od Ziemi, ustanawiając rekord odległości od Ziemi w załogowym locie kosmicznym i przekraczając wynik osiągnięty przez załogę misji Apollo 13 w 1970 roku[20].

Projekt budżetu NASA na rok fiskalny 2027, przedstawiony przez administrację, przewidywał przeznaczenie na działalność agencji 18,8 mld dolarów, o około 23% mniej niż w budżecie zatwierdzonym na rok fiskalny 2026. Zwiększenie finansowania przewidziano jedynie dla programów związanych z eksploracją kosmosu. Budżet badań naukowych miał zostać zmniejszony z 7,25 mld do 3,9 mld dolarów. Projekt zakładał również likwidację biura NASA odpowiedzialnego za programy edukacyjne w zakresie nauk ścisłych, technologii, inżynierii i matematyki[61][62]. Podczas przesłuchań przed podkomisjami ds. środków budżetowych Izby Reprezentantów i Senatu w kwietniu 2026 roku Jared Isaacman stwierdził, że proponowany budżet, uzupełniony środkami przyznanymi na mocy ustawy budżetowej z 2025 roku, miał skoncentrować działalność NASA na ponownym wysłaniu astronautów na Księżyc do 2028 roku[63]. Propozycja cięć spotkała się z krytyką przedstawicieli obu partii. Hal Rogers, przewodniczący właściwej podkomisji Izby Reprezentantów, określił projekt jako rozczarowujący. Jerry Moran, przewodniczący odpowiedniej podkomisji Senatu, ostrzegł, że nadanie priorytetu eksploracji kosmosu kosztem badań naukowych, technologii i innych zadań agencji może zagrozić realizacji tego celu. Chris Van Hollen, najwyższy rangą przedstawiciel mniejszości w podkomisji senackiej, nazwał propozycję krótkowzroczną. Isaacman odpowiedział, że misje naukowe nieuwzględnione w projekcie budżetu nie zostały anulowane, a ich realizację można zreorganizować w celu zwiększenia efektywności, skrócenia czasu realizacji i ograniczenia kosztów[62].

28 sierpnia 2026 roku Donald Trump podpisał rozporządzenie wykonawcze ustanawiające Akademię Kosmiczną Stanów Zjednoczonych. 9 września Jared Isaacman przewodniczył pierwszemu posiedzeniu prezydenckiej komisji ds. utworzenia tej instytucji. Po spotkaniu NASA zwróciła się do stanów zainteresowanych jej lokalizacją o przedstawienie odpowiednich informacji[64].

8 października Isaacman i Sekretarz energii Stanów Zjednoczonych Chris Wright podpisali memorandum o porozumieniu dotyczące wykorzystania energii jądrowej i napędu jądrowego w eksploracji kosmosu i miało wejść w życie 1 listopada 2026 roku[65].

Życie prywatne

[edytuj | edytuj kod]

Jest wyznawcą judaizmu, choć sam deklaruje, że nie jest osobą religijną[66]. Jest żonaty i ma dwie córki[28], a także jest mieszkańcem Washington Township w hrabstwie Warren w stanie New Jersey[67].

Odznaczenia

[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

[edytuj | edytuj kod]
  1. 1 2 Space Coast Daily, Jared Isaacman Sworn In as NASA’s 15th Administrator Amid a New Era of Space Ambition [online], Space Coast Daily, 18 grudnia 2025 [dostęp 2025-12-18] (ang.).
  2. 1 2 Giacomo Tognini, Meet The New Billionaire Who Dropped Out Of High School And Flies Fighter Jets For Fun [online], Forbes [dostęp 2025-03-08] (ang.).
  3. 1 2 Mike Wall, Trump picks billionaire private SpaceX astronaut Jared Isaacman to lead NASA [online], Space.com, 4 grudnia 2024 [dostęp 2025-03-08] (ang.).
  4. ↑ William Harwood, Trump taps billionaire private astronaut Jared Isaacman as next NASA administrator - CBS News [online], www.cbsnews.com, 4 grudnia 2024 [dostęp 2025-03-08] (ang.).
  5. ↑ Nasa needs saving from itself – but is this billionaire right for that job? [online], www.bbc.com, 2 lutego 2025 [dostęp 2025-03-08] (ang.).
  6. ↑ Jared Isaacman [online], Forbes [dostęp 2025-03-08] (ang.).
  7. ↑ Jared Isaacman: The billionaire picked by Trump to lead Nasa [online], www.bbc.com, 5 grudnia 2024 [dostęp 2025-03-08] (ang.).
  8. ↑ Jeffrey Kluger, Meet the All-Civilian Crew of Inspiration4 [online], TIME, 10 sierpnia 2021 [dostęp 2025-03-08] (ang.).
  9. 1 2 William Harwood, SpaceX launches all-civilian crew on Inspiration4 mission [online], www.cbsnews.com, 16 września 2021 [dostęp 2025-03-08] (ang.).
  10. 1 2 Justin Davenport, Inspiration4 and all-civilian crew return to Earth with splashdown off Florida coast [online], NASASpaceFlight.com, 18 września 2021 [dostęp 2025-03-08] (ang.).
  11. ↑ Michael Sheetz, SpaceX is set to launch four nonprofessional astronauts to orbit: Here's what you should know [online], CNBC, 15 września 2021 [dostęp 2025-03-08] (ang.).
  12. 1 2 Kenneth Chang, First Private Spacewalk in SpaceX Capsule Achieves New Milestone, „The New York Times”, 12 września 2024, ISSN 0362-4331 [dostęp 2025-03-08] (ang.).
  13. ↑ President Trump Announces Sub-Cabinet Appointments [online], The White House, 20 stycznia 2025 [dostęp 2025-06-01] (ang.).
  14. ↑ Isaacman’s Opening Remarks [online], senate.gov, 9 kwietnia 2025 [dostęp 2025-06-01] (ang.).
  15. ↑ Kenneth Chang, Trump’s NASA Nominee Questioned Over Moon Plans and Elon Musk, „The New York Times”, 9 kwietnia 2025, ISSN 0362-4331 [dostęp 2025-06-01] (ang.).
  16. 1 2 White House to pull NASA nominee Isaacman [online] [dostęp 2025-06-01] [zarchiwizowane z adresu 2025-05-31] (ang.).
  17. ↑ Ari Levy, Trump renominates Musk ally Jared Isaacman to run NASA months after withdrawal [online], CNBC, 4 listopada 2025 [dostęp 2025-11-05] (ang.).
  18. ↑ Josh Dinner, US Senate confirms Jared Isaacman as new NASA administrator [online], Space, 17 grudnia 2025 [dostęp 2025-12-18] (ang.).
  19. 1 2 NASA Adds Mission to Artemis Lunar Program, Updates Architecture - NASA [online] [dostęp 2026-10-12] (ang.).
  20. 1 2 Jennifer M. Dooren, NASA Welcomes Record-Setting Artemis II Moonfarers Back to Earth [online], NASA, 10 kwietnia 2026 [dostęp 2026-10-12] (ang.).
  21. 1 2 Elizabeth Segran, Meet The Fighter-Jet-Flying 32-Year-Old On Top Of The Payments Industry, „Fast Company”, 13 kwietnia 2015 [dostęp 2025-03-08] [zarchiwizowane z adresu 2024-12-07] (ang.).
  22. 1 2 This Founder Owns the World's Largest Private Fleet of Fighter Jets--and That's Just One of His Companies, „Inc.com” [dostęp 2025-03-08] [zarchiwizowane z adresu 2024-12-20] (ang.).
  23. 1 2 Kenneth Chang, To Get on This SpaceX Flight, You Don’t Have to Be Rich, Just Lucky, „The New York Times”, 1 lutego 2021, ISSN 0362-4331 [dostęp 2025-03-08] (ang.).
  24. ↑ Eric Berger, SpaceX announces first “free flyer” human spaceflight [online], Ars Technica, 1 lutego 2021 [dostęp 2025-03-08] (ang.).
  25. 1 2 Jeffrey Kluger, August 23rd, 2021 | Vol. 198, No. 7 | U.S. [online], TIME.com, 10 sierpnia 2021 [dostęp 2025-03-08].
  26. 1 2 Inspiration4 leader places first-ever sports bet from space | Fox Business [online], www.foxbusiness.com [dostęp 2025-03-08].
  27. ↑ Jackie Wattles, SpaceX’s Polaris Dawn mission just made history. But the riskiest part is still to come [online], CNN, 11 września 2024 [dostęp 2025-03-08] (ang.).
  28. 1 2 Who is Jared Isaacman? 29 facts about the billionaire going to orbit again with SpaceX [online], Inverse, 15 lutego 2022 [dostęp 2025-03-08] (ang.).
  29. ↑ President Trump Announces Sub-Cabinet Appointments [online], The White House, 20 stycznia 2025 [dostęp 2025-03-08] (ang.).
  30. ↑ Eric Berger, Momentum seems to be building for Jared Isaacman to become NASA administrator [online], Ars Technica, 25 marca 2025 [dostęp 2025-06-01] (ang.).
  31. ↑ Emily Glazer and Micah Maidenberg, Elon Musk’s Mission to Take Over NASA—and Mars [online], WSJ [dostęp 2025-06-01] (ang.).
  32. ↑ Eric Berger, Elon Musk recommends that the International Space Station be deorbited ASAP [online], Ars Technica, 20 lutego 2025 [dostęp 2025-06-01] (ang.).
  33. ↑ Jared T. Isaacman, List do Iris Lan, wyznaczonej urzędniczki ds. etyki w Narodowej Administracji Aeronautyki i Przestrzeni Kosmicznej [online], nyt.com, 12 marca 2025 [dostęp 2025-06-01] (ang.).
  34. ↑ Joey Roulette, Trump's NASA nominee backs US moon program in talks with lawmakers, sources say, „Reuters”, 7 kwietnia 2025 [dostęp 2025-06-01] (ang.).
  35. 1 2 Eric Berger, NASA nominee asks why lunar return has taken so long, and why it costs so much [online], Ars Technica, 9 kwietnia 2025 [dostęp 2025-06-01] (ang.).
  36. ↑ Jeff Foust, Isaacman calls potential NASA science cuts not “optimal” [online], SpaceNews, 25 kwietnia 2025 [dostęp 2025-06-01] (ang.).
  37. ↑ Mike Wall, Senator grills Jared Isaacman, Trump's pick for NASA chief, about Elon Musk's involvement in his job interview (video) [online], Space, 10 kwietnia 2025 [dostęp 2025-06-01] (ang.).
  38. ↑ Mike Wall, Senators press Jared Isaacman, Trump's pick for NASA chief, on his ties to Elon Musk [online], Space, 25 kwietnia 2025 [dostęp 2025-06-01] (ang.).
  39. ↑ Karen Freifeld, Trump's nominee for NASA administrator was once arrested, accused of passing bad checks to casinos, „Reuters”, 26 kwietnia 2025 [dostęp 2025-06-01] (ang.).
  40. ↑ Billionaire Isaacman takes big step toward leading Nasa [online], www.bbc.com, 30 kwietnia 2025 [dostęp 2025-06-01] (ang.).
  41. ↑ Jonathan Swan, Maggie Haberman, Kenneth Chang, Trump to Withdraw Musk’s Ally as Nominee for Top NASA Job, „The New York Times”, 31 maja 2025, ISSN 0362-4331 [dostęp 2025-06-05] (ang.).
  42. ↑ Maggie Haberman, Ryan Mac, Trump Is Said to Have Known About NASA Nominee’s Donations Before Picking Him, „The New York Times”, 1 czerwca 2025, ISSN 0362-4331 [dostęp 2025-06-05] (ang.).
  43. ↑ Eric Berger, Trump pulls Isaacman nomination for space. Source: “NASA is f***ed.” [online], Ars Technica, 31 maja 2025 [dostęp 2025-06-05] (ang.).
  44. ↑ Gabe Kaminsky, The Billionaire Astronaut Caught in the Trump-Musk Crossfire [online], www.thefp.com [dostęp 2025-12-18] (ang.).
  45. ↑ Loren Grush, Edward Ludlow, Jennifer A Dlouhy, Billionaire Isaacman Met With Trump Over Top NASA Job [online], Bloomberg, 9 października 2025 [dostęp 2025-12-18] (ang.).
  46. ↑ Former NASA nominee Jared Isaacman in talks to become agency's chief [online], Reuters, 15 października 2025 [dostęp 2025-12-18] (ang.).
  47. ↑ Emily Glazer, Natalie Andrews and Micah Maidenberg, Exclusive | The Power Struggle Over Who Will Run NASA Is Turning Ugly [online], The Wall Street Journal, 20 października 2025 [dostęp 2025-12-18] (ang.).
  48. ↑ Kanishka Singh, Steve Gorman, Trump re-nominates Musk ally and private astronaut Jared Isaacman as NASA chief [online], Reuters, 8 listopada 2025 [dostęp 2025-12-18] (ang.).
  49. ↑ Eric Berger, NASA finally—and we really do mean it this time—has a full-time leader [online], Ars Technica, 18 grudnia 2025 [dostęp 2025-12-18] (ang.).
  50. ↑ Jackie Wattles, Trump’s NASA pick faces questions on leaked ‘Project Athena’ plan in rare second confirmation hearing [online], CNN, 3 grudnia 2025 [dostęp 2025-12-18] (ang.).
  51. ↑ Eric Berger, NASA nominee appears before Congress, defends plans to revamp space agency [online], Ars Technica, 3 grudnia 2025 [dostęp 2025-12-18] (ang.).
  52. ↑ Jackie Wattles, Jared Isaacman confirmed as NASA chief after monthslong tug-of-war [online], CNN, 17 grudnia 2025 [dostęp 2025-12-18] (ang.).
  53. ↑ NASA's new leader makes his priorities clear on day one [online], NBC News, 19 grudnia 2025 [dostęp 2026-10-12] (ang.).
  54. ↑ Joey Roulette, Joey Roulette, Trump urges 2028 astronaut moon landing in sweeping space policy order, „Reuters”, 19 grudnia 2025 [dostęp 2026-10-12] (ang.).
  55. ↑ Cheryl Warner, NASA Releases Report on Starliner Crewed Flight Test Investigation - NASA [online], NASA, 19 lutego 2026 [dostęp 2026-10-12] (ang.).
  56. ↑ Artemis IV - NASA [online] [dostęp 2026-10-12] (ang.).
  57. ↑ Lauren E. Low, NASA Unveils Initiatives to Achieve America’s National Space Policy - NASA [online], NASA, 24 marca 2026 [dostęp 2026-10-12] (ang.).
  58. ↑ Chris Bergin, NASA outlines Moon Base plans, pivots on Gateway [online], NASASpaceFlight.com, 25 marca 2026 [dostęp 2026-10-12] (ang.).
  59. ↑ Jeff Foust, The Space Review: Igniting a new vision for NASA [online], www.thespacereview.com, 30 marca 2026 [dostęp 2026-10-12] (ang.).
  60. ↑ Douglas Gorman, With Artemis Changes, Europe is Left Holding the Bag [online], Payload, 27 marca 2026 [dostęp 2026-10-12] (ang.).
  61. ↑ Overview of FY2027 Appropriations for Commerce, Justice, Science, and Related Agencies (CJS) [online], www.everycrsreport.com, 30 kwietnia 2026 [dostęp 2026-10-12] (ang.).
  62. 1 2 Lisbeth Perez, Lawmakers Raise Concerns Over NASA Budget Cuts, Missing Operating Plan [online], www.meritalk.com, 29 kwietnia 2026 [dostęp 2026-10-12] (ang.).
  63. ↑ Statement of Jared Isaacman Administrator National Aeronautics and Space Administration before the Subcommittee on Commerce, Justice, Science, and Related Agencies Committee on Appropriations U.S. House of Representatives [online], Izba Reprezentantów Stanów Zjednoczonych, 27 kwietnia 2026 [dostęp 2026-10-12] (ang.).
  64. ↑ NASA Answers President’s Call to Establish United States Space Academy - NASA [online] [dostęp 2026-10-12] (ang.).
  65. ↑ Lauren E. Low, NASA, Energy Department Advance New Era of Nuclear-Powered Exploration [online], NASA, 10 września 2026 [dostęp 2026-10-12] (ang.).
  66. ↑ Jackie Wattles, How to practice religion could be a big question for some space tourists | CNN Business [online], CNN, 15 września 2021 [dostęp 2025-03-08] (ang.).
  67. ↑ Sarah Schillaci/For the Star-Ledger, Warren County man attempts flight around globe in record time [online], nj, 11 kwietnia 2009 [dostęp 2025-03-08] (ang.).
  68. ↑ FAA Commercial Human Space Flight Recognition. faa.gov. [dostęp 2025-07-07]. (ang.).
  69. ↑ Registry of Space Travelers. ase-astronauts.paperturn-view.com. [dostęp 2025-07-07]. (ang.).