Jari Litmanen

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Jari Litmanen
Ilustracja
Imię i nazwisko Jari Olavi Litmanen
Data i miejsce
urodzenia
20 lutego 1971
Lahti, Finlandia
Pseudonim Litti, Kuningas
Pozycja napastnik
Wzrost 182 cm
Masa ciała 83 kg
Kariera piłkarska
Lata Klub M (G)
1987–1990
1991
1992
1992–1999
1999–2001
2001–2002
2002–2004
2004
2005
2005–2007
2008
2008–2010
2011
Lahden Reipas
HJK Helsinki
MyPa
Ajax
FC Barcelona
Liverpool F.C.
AFC Ajax
FC Lahti
Hansa Rostock
Malmö FF
Fulham F.C.
FC Lahti
HJK Helsinki
86 (28)
27 (16)
18 (7)
159 (91)
21 (3)
26 (5)
20 (5)
11 (3)
13 (1)
10 (3)
0 (0)
40 (10)
18 (1)
Występy w reprezentacji
Lata Reprezentacja
1989–2010  Finlandia 137 (32)
Koszulka Litmanena z Ajaksu

Jari Litmanen (ur. 20 lutego 1971 w Lahti) – były fiński piłkarz występujący na pozycji napastnika, reprezentant kraju.

Jego ojciec, Olavi, również był piłkarzem i reprezentantem Finlandii; matka Liisa także uprawiała futbol[1]. Jego siostra Sini jest koszykarką[2]. W młodości trenował również hokej[3].

Rozpoczął karierę w Reipasie Lahti, później grał w HJK Helsinki i Myllykosken Pallo-47. Stamtąd w sierpniu 1992 trafił do Ajaksu Amsterdam[4]. Został piłkarzem roku 1993 w Holandii[5]. W sezonie 1993/1994 został królem strzelców Eredivisie z 26 bramkami[6], natomiast w sezonie 1995/1996 dotarł z tym klubem do finału Ligi Mistrzów[7], a sam został królem strzelców tych rozgrywek z 9 golami[8]. Strzelił m.in. bramkę w przegranym po rzutach karnych finale z Juventusem[9]. W czerwcu 1999 podpisał trzyletni kontrakt z FC Barcelona[10]. W styczniu 2001 trafił do Liverpool F.C.[11] W sierpniu 2002 wrócił do Ajaxu[12][13]. W maju 2004 trafił do FC Lahti[14]. W styczniu 2005 przeszedł do Hansy Rostock[15][16]. W lipcu tegoż roku podpisał półroczny kontrakt z Malmö FF[17][18][19][20]. W styczniu 2008 trafił do Fulham[21][22], a w sierpniu 2008 ponownie trafił do FC Lahti[23]. W kwietniu 2011 trafił do HJK Helsinki[24][25].

Jest rekordzistą reprezentacji Finlandii pod względem liczby spotkań. W kadrze rozegrał w latach 1989-2010 137 meczów[a] i strzelił 32 gole[26]. W kadrze zadebiutował 22 października 1989 w meczu z Trynidadem i Tobago[27].

10 października 2010 roku w fińskim mieście Lahti w obecności Litmanena dokonano odsłonięcia jego pomnika, który został ustawiony przed halą piłkarską w rodzinnym mieście zawodnika[28][29]. W kwietniu 2012 został ekspertem i komentatorem sportowym Yle[30]. We wrześniu 2012 swoją premierę miał film dokumentalny w reżyserii Miki Kaurismäkiego o Litmanenie, zatytułowany „Kuningas Litmanen”[31][32] (Król Litmanen). We wrześniu 2015 wydał swoją autobiografię zatytułowaną „Litmanen 10”[33]. W tym samym miesiącu został wpisany do galerii sław fińskiej piłki nożnej[34].

Ośmiokrotnie (1990, 1992-1998) był wybierany najlepszym piłkarzem roku w Finlandii przez dziennikarzy, a dziewięciokrotnie (1990, 1992-1998, 2000) przez Suomen Palloliitto[35][36]. Ponadto w 1995 został najlepszym sportowcem roku w kraju[35].

7 sierpnia 2015 w Rzymie poślubił Ly Jürgenson[37][38][39], z którą ma dwóch synów urodzonych w 2005[40] i 2007 roku[41].

W 2004 roku uplasował się na 42. pozycji w głosowaniu na 100 najwybitniejszych Finów w historii[42].

Uwagi

  1. National Football Teams podaje 135 spotkań

Przypisy

  1. Jari Litmanen: Litmanen 10. Tammi, 2015, s. 4. ISBN 978-951-31-8574-9. (fiń.)
  2. Jari Litmasen sisko pääsee kentälle veljeään useammin (fiń.). iltasanomat.fi, 2002-01-08. [dostęp 2015-10-27].
  3. Jari Litmanen: Litmanen 10. Tammi, 2015, s. 7. ISBN 978-951-31-8574-9. (fiń.)
  4. Ajax huurt Fin Jari Litmanen. „De Telegraaf”, s. 21, 1992-08-07 (niderl.). 
  5. Litmanen speler van het jaar '93. „NRC Handelsblad”, s. 11, 1994-02-22 (niderl.). 
  6. Netherlands - Eredivisie Top Scorers (ang.). rsssf.com. [dostęp 2015-10-27].
  7. Champions' Cup 1995-96 (ang.). W: European Competitions 1995-96 [on-line]. rsssf.com. [dostęp 2015-10-27].
  8. Champions Cup/Champions League Topscorers (ang.). rsssf.com. [dostęp 2015-10-27].
  9. 1995/96: Juve hold their nerve (ang.). uefa.com. [dostęp 2015-10-27].
  10. Litmanen, sexto jugador del Ajax de Van Gaal, en el Barcelona (hiszp.). elmundo.es, 1999-06-10. [dostęp 2015-10-27].
  11. Litmanen completes Liverpool switch (ang.). bbc.co.uk, 2001-01-04. [dostęp 2015-10-27].
  12. Ajax sign Litmanen (ang.). bbc.co.uk, 2002-08-30. [dostęp 2015-10-27].
  13. Jari Litmanen palaa Ajaxiin (fiń.). mtv.fi, 2002-08-30. [dostęp 2015-10-27].
  14. Litmanen heads home (ang.). bbc.co.uk, 2004-05-25. [dostęp 2015-10-27].
  15. Jari Litmanen Hansa Rostockiin (fiń.). yle.fi, 2005-01-27. [dostęp 2015-10-27].
  16. Hansa und sein Superstar (niem.). rp-online.de, 2005-01-27. [dostęp 2015-10-27].
  17. Jari Litmanen klar för Malmö FF (szw.). mff.se, 2005-07-07. [dostęp 2017-02-14]. [zarchiwizowane z tego adresu (2005-10-27)].
  18. Litmanen klar för Malmö FF (szw.). aftonbladet.se, 2005-07-07. [dostęp 2015-10-27].
  19. Jari Litmanen klar för Malmö (szw.). svt.se, 2005-07-07. [dostęp 2015-10-27].
  20. Jari Litmanen siirtyy Malmöön (fiń.). mtv.fi, 2005-07-07. [dostęp 2015-10-27].
  21. Litmanen Joins Fulham (ang.). fulhamfc.com, 2008-01-31. [dostęp 2015-10-27].
  22. Fulham bring in three new players (ang.). bbc.co.uk, 2008-01-31. [dostęp 2015-10-27].
  23. Jari Litmanen palaa FC Lahteen (fiń.). fclahti.fi, 2008-08-08. [dostęp 2017-02-14]. [zarchiwizowane z tego adresu (2012-09-10)].
  24. Litmanen Signs On For Another Year (ang.). yle.fi, 2011-04-20. [dostęp 2015-10-27].
  25. Litmanen pelaa tulevan kauden HJK:ssa (fiń.). hjk.fi, 2011-04-20. [dostęp 2017-02-14]. [zarchiwizowane z tego adresu (2011-04-25)].
  26. Finland - International Player Records (ang.). rsssf.com. [dostęp 2015-10-27].
  27. Jari Litmanen - Century of International Appearances (ang.). rsssf.com. [dostęp 2015-10-27].
  28. Litmanen nostalgisena patsastilaisuudessa (fiń.). yle.fi, 2010-10-10. [dostęp 2015-10-27]. [zarchiwizowane z tego adresu (2015-10-29)].
  29. Litmasen patsas paljastettiin (fiń.). yle.fi, 2010-10-10. [dostęp 2015-10-27]. [zarchiwizowane z tego adresu (2012-05-26)].
  30. Litmanen vahvistamaan Ylen kisastudioita (fiń.). yle.fi, 2012-04-02. [dostęp 2015-10-27].
  31. Kuningas Litmasen mysteeri aukeaa vain vähän (fiń.). nyt.fi, 2012-09-28. [dostęp 2015-10-27].
  32. Kuningas Litmanen ei paljasta Jari Litmasen salaisuuksia (fiń.). yle.fi, 2012-09-28. [dostęp 2015-10-27].
  33. Tällainen on uusi Litmanen 10 -kirja (fiń.). mtv.fi, 2015-09-10. [dostęp 2015-10-27].
  34. Jonne Niemeläinen: Jari Litmanen nimettiin Hall of Fameen (fiń.). yle.fi, 2015-09-26. [dostęp 2015-10-27].
  35. a b Finland - Player of the Year Awards (ang.). rsssf.com. [dostęp 2015-10-27].
  36. Suomen vuoden pelaaja (fiń.). lahdensuomalainenklubi.com. [dostęp 2015-10-27].
  37. Jari Litmanen avioliiton satamaan (fiń.). palloliitto.fi, 2015-08-08. [dostęp 2015-10-27].
  38. Kuulus Soome jalgpallur Jari Litmanen abiellus eestlannaga (est.). delfi.ee, 2015-08-09. [dostęp 2015-10-27].
  39. Tero Hakola: Jari Litmanen naimisiin, presidentti Niinistö ja Platini onnittelivat (fiń.). hs.fi, 2015-08-09. [dostęp 2015-10-27]. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-01-03)].
  40. Ly Jürgenson sünnitas poja (est.). delfi.ee, 2005-11-11. [dostęp 2015-10-27].
  41. Jo toinen pikku-Litti! (fiń.). iltalehti.fi, 2007-09-07. [dostęp 2015-10-27].
  42. Jaana Iso-Markku: Suuret suomalaiset. Helsinki: Otava, 2004, s. 258-259. ISBN 978-951-11-9538-2. (fiń.)

Bibliografia[edytuj]