Jarnołtówek

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Artykuł 50°17′05″N 17°25′29″E
- błąd 39 m
WD 50°16'59.9"N, 17°25'0.1"E
- błąd 14 m
Odległość 626 m
Jarnołtówek
wieś
Ilustracja
Kościół pw. św. Bartłomieja
Państwo  Polska
Województwo  opolskie
Powiat nyski
Gmina Głuchołazy
Liczba ludności (2011) 771[1]
Strefa numeracyjna 77
Kod pocztowy 48-267[2]
Tablice rejestracyjne ONY
SIMC 0494692
Położenie na mapie gminy Głuchołazy
Mapa konturowa gminy Głuchołazy, na dole po prawej znajduje się punkt z opisem „Jarnołtówek”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, na dole nieco na lewo znajduje się punkt z opisem „Jarnołtówek”
Położenie na mapie województwa opolskiego
Mapa konturowa województwa opolskiego, na dole po lewej znajduje się punkt z opisem „Jarnołtówek”
Położenie na mapie powiatu nyskiego
Mapa konturowa powiatu nyskiego, na dole nieco na prawo znajduje się punkt z opisem „Jarnołtówek”
Ziemia50°17′05″N 17°25′29″E/50,284722 17,424722
Strona internetowa

Jarnołtówek (daw. Jarantowice, niem. Arnoldsdorf, cz. Arnoltovice) – wieś w Polsce, położona w województwie opolskim, w powiecie nyskim, w gminie Głuchołazy[3]. Historycznie leży na Górnym Śląsku, na ziemi prudnickiej. Położona jest w Górach Opawskich. Przepływa przez nią rzeka Złoty Potok.

Nieoficjalną częścią wsi są Bolkowice.

W latach 1975–1998 miejscowość należała administracyjnie do ówczesnego województwa opolskiego.

Według danych na 2011 wieś była zamieszkana przez 771 osób[1].

Geografia[edytuj | edytuj kod]

Widok na Biskupią Kopę z Jarnołtówka

Położenie[edytuj | edytuj kod]

Wieś jest położona w południowo-zachodniej Polsce, w województwie opolskim, około 1 km od granicy z Czechami, w północnej części Gór Opawskich. Należy do Euroregionu Pradziad[4]. Przez granice administracyjne wsi przepływa rzeka Złoty Potok (lewy dopływ Prudnika).

Środowisko naturalne[edytuj | edytuj kod]

Wpływ na klimat Jarnołtówka ma sąsiedztwo Gór Opawskich. Średnia temperatura roczna wynosi +7,4 °C. Duże zróżnicowanie dotyczy termicznych pór roku. Średnie roczne opady atmosferyczne w rejonie Jarnołtówka wynoszą 646 mm. Dominują wiatry zachodnie[5].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Pomnik upamiętniający obchody 750-lecia Jarnołtówka
Nieoficjalny herb wsi Jarnołtówek

Pierwsza wzmianka o wsi pochodzi z 1268, w 1372 wspomniana została jako Arnoldi villa, a później jako Arnoldsdorff (wieś Arnolda).

Jarnołtówek, założony przez osadnika i późniejszego pierwszego sołtysa – Arnolda, należał długo do biskupów wrocławskich. Wydobywano tu złoto. Po wojnie trzydziestoletniej wybuchła epidemia dżumy. Tę podgórską wioskę często nawiedzały powodzie. Największa miała miejsce w 13 lipca 1903. Wówczas w okolice Prudnika przybyła cesarzowa Niemiec Augusta Wiktoria. Wizytę cesarzowej w Jarnołtówku upamiętnia pomnik. W okresie międzywojennym na stokach wzniesień zbudowano wiele willi, a w dolinie Złotego Potoku domy wczasowe, sanatoria i pensjonaty.

W 1939 roku wieś liczyła 1415 mieszkańców. Obecna nazwa została administracyjnie zatwierdzona 12 listopada 1946[6].

W latach 1945–1950 Jarnołtówek należał do województwa śląskiego, a od 1950 do województwa opolskiego.

W 1997 Jarnołtówek nawiedziła kolejna wielka powódź. Wody Złotego Potoku zabrały całkowicie lub znacznie uszkodziły pięć budynków mieszkalnych, zalanych zostało osiem gospodarstw i zerwane dwa mostki. W 2004 roku wioska liczyła 980 mieszkańców.

W latach 1945–1958 stacjonowała tu strażnica Wojsk Ochrony Pogranicza, która podlegała 45 Batalionowi WOP w Prudniku.

Miejscowość była plenerem kilku odcinków serialu Święta wojna[7].

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Według rejestru Narodowego Instytutu Dziedzictwa na listę zabytków wpisane są[8]:

  • kościół par. pw. św. Bartłomieja Apostoła, wzmiankowany w XV w., w latach 1753–1754 przebudowany został w stylu barokowym. Zniszczony podczas powodzi w 1903, został rozebrany, a obecny neogotycki kościół wzniesiono w 1907 w pobliżu starego miejsca. Fundatorką kościoła, podobnie jak i zapory na Złotym Potoku, była cesarzowa Augusta Wiktoria
  • zespół dworski, wzmiankowany w 1339 r., w obecnej bryle powstał w drugiej połowie XIX wieku na miejscu dawnego dworu obronnego z XVI wieku. Z tego okresu zachowała się fosa i fragment murów:
    • dwór
    • oficyna
    • park
  • młyn wodny, ob. dom nr 115, z pocz. XIX w.

inne zabytki:

Transport[edytuj | edytuj kod]

Turystyka[edytuj | edytuj kod]

Dom wczasowy „Potok” w Jarnołtówku

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b GUS: Ludność – struktura według ekonomicznych grup wieku. Stan w dniu 31.03.2011 r.. [dostęp 2016-09-23].
  2. Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych, Poczta Polska S.A., październik 2013, s. 370 [zarchiwizowane z adresu 2014-02-22].
  3. Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2013 r. poz. 200).
  4. Mapa interaktywna, emapy.com [dostęp 2020-10-17].
  5. Klimat: Jarnołtówek: Klimatogram, wykres temperatury, tabela klimatu – Climate-Data.org, pl.climate-data.org [dostęp 2020-10-17].
  6. Rozporządzenie Ministrów: Administracji Publicznej i Ziem Odzyskanych z dnia 12 listopada 1946 r. o przywróceniu i ustaleniu urzędowych nazw miejscowości (M.P. z 1946 r. nr 142, poz. 262).
  7. Ośrodek Wypoczynkowy MAX. Ośrodek MAX. s. 1. [dostęp 2013-11-13].
  8. Rejestr zabytków nieruchomych woj. opolskiego. Narodowy Instytut Dziedzictwa. s. 61. [dostęp 2012-12-21].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Góry Opawskie. Słownik Geografii Turystycznej Sudetów, M. Staffa (red.), Wydawnictwo I-BIS, Wrocław 2008, s. 123–131.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]