Jarosław Abramow-Newerly

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Jarosław Abramow-Newerly
J.A., J.N.
Ilustracja
Jarosław Abramow-Newerly (2006)
Data i miejsce urodzenia 17 maja 1933
Warszawa
Narodowość polska
Język polski
Alma Mater Uniwersytet Warszawski
Dziedzina sztuki dramat, satyra
Odznaczenia
Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski

Jarosław Abramow-Newerly (ur. 17 maja 1933 w Warszawie) – polski pisarz, kompozytor, autor tekstów piosenek, słuchowisk radiowych, także dziennikarz.

Życie[edytuj | edytuj kod]

Jest synem pisarza Igora Newerlego i aktorki Barbary z Jareckich. W 1951 ukończył Liceum Ogólnokształcące TPD im. Bolesława Limanowskiego w Warszawie. W latach 1951-1955 studiował filologię polską na Uniwersytecie Warszawskim. W 1955 uzyskał magisterium. Był jednym ze współzałożycieli (1954) Studenckiego Teatru Satyryków (STS), dla którego pisał skecze i piosenki, debiutował w nim również jako aktor. W STS działał aż do 1969 roku.

Był także współzałożycielem (1956) i redaktorem naczelnym tygodnika „Od Nowa”. W 1957 wchodził w skład kolegium redakcyjnego pisma „Walka Młodych”. W tym samym roku wchodził również w skład Redakcji Młodzieżowej Polskiego Radia. W latach 1958-1959 jako dziennikarz i reporter Tygodnika Polskiego przebywał w Paryżu.

W latach 1960–1966 był kierownikiem Redakcji Teatru Młodego Słuchacza w Naczelnej Redakcji Audycji Literackich Polskiego Radia. Od początku lat 80. mieszka w Warszawie i w Toronto. W 1962 został członkiem Związku Literatów Polskich, a w 1965 Polskiego PEN Clubu. Jest członkiem Stowarzyszenia Pisarzy Polskich i Stowarzyszenia Pracowników, Współpracowników i Przyjaciół Rozgłośni Polskiej Radia Wolna Europa Imienia Jana Nowaka-Jeziorańskiego.

W latach 1970-1972 był kierownikiem literackim Teatru Ludowego w Warszawie. W 1973 został sekretarzem Zarządu Klubu Dramatopisarzy Polskich przy Związku Literatów Polskich. Do ZLP należał do rozwiązania go w 1983.

W latach 1985-1989 przebywał wraz z żoną w Toronto, w związku z jej stypendium naukowym. Współpracował tam z dziennikiem polonijnym „Związkowiec”.

Twórczość[edytuj | edytuj kod]

Pisarz debiutował w 1955 na łamach 5. numeru tygodnika „Szpilki” jako satyryk. Jego pierwszym zbiorem było Myślenie ma kolosalną przyszłość (1957), grupujące pisane dla STS satyry, monologi i skecze. W (często adaptowanych dla radia) satyrycznych jednoaktówkach mówi o mitach społecznych i przemianach obyczajowych – należą do nich np. wystawione w 1964 jako tryptyk Remament i wydane w wyborze Licytacja (1964) utwory Licytacja („Dialog" 1961/12), Śmierć po latach i Wielki kochanek oraz komedia Duże jasne napisana razem z Andrzejem Jareckim (wystawiona w 1962, wydana w 1965). Sztuka Anioł na dworcu (wystawiona w 1962, wydana w 1965), za którą pisarz otrzymał nagrodę im. Piętaka, wychodząc od prostej anegdoty przechodzi do ogólnej refleksji nad względnością prawdy i świata. Sztuka ta łączy tendencje awangardowe z polskimi tradycjami jasełkowymi, opiera się także na formule teatru w teatrze.

Problematykę konfrontacji tradycji z nowoczesnością podejmują sztuki Derby w pałacu („Dialog" 1966/4, wystawiona w 1966) i Kilk-klak („Dialog" 1972/6, wystawiona w 1972), a problematykę postawy człowieka wobec norm społecznych i jego zagubienia w społeczeństwie w sztukach Ucieczka z wielkich bulwarów („Dialog" 1969/3, wystawiona w 1969) i Darz bór („Dialog" 1974/10, wystawiona w 1974). Realistyczny aspekt tych sztuk przeplata się z humorem absurdalnym.

Jarosław Abramow-Newerly jest także autorem słuchowisk, tekstów i muzyki do piosenek, m.in. Piosenka o okularnikach (wykonywana m.in. przez Tadeusza Łomnickiego, Sławę Przybylską, Zofię Kucównę i Annę Marię Jopek), Bogdan, trzymaj się (utwór napisany i skomponowany dla Bohdana Łazuki, Widzisz, mała (śpiewana przez Sławę Przybylską i Adriannę Biedrzyńską), Mówiłam żartem (śpiewana przez Igę Cembrzyńską).

Abramow-Newerly jest również twórcą spektakli i widowisk telewizyjnych oraz kompozytorem (m.in. muzyki do tekstów Agnieszki Osieckiej). Wydania zbiorowe jego utworów to m.in. Dramaty (1975), Co pan zgłasza? (1977, satyry) i Pięć minut sławy (1978, słuchowiska radiowe). Istnieją też ich przekłady na kilkanaście języków.

Publikacje[edytuj | edytuj kod]

Skomponowane piosenki[edytuj | edytuj kod]

  • Bohdan, trzymaj się
  • Chyba tak (współautor Ziemowit Fedecki)
  • I była plaża
  • Kierownik kina (współautorka Andrzej Jarecki)
  • Ładny kram, jestem sam
  • Miłość na prowincji
  • Mówiłam żartem (słowa Agnieszka Osiecka)
  • Piękne dziewczęta na ekrany
  • Piosenka o okularnikach (słowa Agnieszka Osiecka)
  • W sobotę
  • Widzisz, mała (słowa Agnieszka Osiecka)
  • Zrewiduj mnie (słowa Agnieszka Osiecka)

Odznaczenia i nagrody[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Kalendarium życia literackiego pod red. Przemysława Czaplińskiego i in., Kraków 2003, s. 543, ​ISBN 83-08-03417-9
  2. Związek Rzemiosła Polskiego: Laureaci Nagrody Literackiej im. Władysława Reymonta w latach 1994 – 2009. [dostęp 2014-09-11].
  3. M.P. z 2004 r. Nr 1, poz. 7.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Wolański R., Leksykon Polskiej Muzyki Rozrywkowej, Warszawa 1995, Agencja Wydawnicza Morex, ​ISBN 83-86848-05-7​, Hasło Jarosław Abramow-Newerly, s. 1.
  • Współcześni polscy pisarze i badacze literatury – słownik biobibliograficzny, tom pierwszy A-B, opracował zespół pod redakcją Jadwigi Czachowskiej i Alicji Szałagan, Warszawa 1994, ​ISBN 83-02-05445-3​, s. 25, hasło Abramowicz Jarosław.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]