Przejdź do zawartości

Jarosław Szafran

Dodaj linki
Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Jarosław Szafran
Ilustracja
pułkownik dyplomowany piechoty pułkownik dyplomowany piechoty
Data i miejsce urodzenia

5 listopada 1895
Brzeżany, Austro-Węgry

Data i miejsce śmierci

1940
Charków, USRR, ZSRR

Przebieg służby
Lata służby

1914–1940

Siły zbrojne

Armia Austro-Węgier
Wojsko Polskie

Formacja

Legiony Polskie

Jednostki

1 Pułk Piechoty,
5 Pułk Piechoty Legionów,
58 Pułk Piechoty,
13 Pułk Piechoty,
10 Dywizja Piechoty
41 Suwalski Pułk Piechoty
1 Dywizja Piechoty Legionów
35 Dywizja Piechoty

Stanowiska

szef sztabu dywizji piechoty
dowódca pułku piechoty
dowódca piechoty dywizyjnej
dowódca dywizji piechoty

Główne wojny i bitwy

I wojna światowa
wojna polsko-bolszewicka
II wojna światowa
kampania wrześniowa

Odznaczenia
Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari Krzyż Niepodległości Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Walecznych (1920–1941, dwukrotnie) Złoty Krzyż Zasługi (II RP) Medal Pamiątkowy za Wojnę 1918–1921 Medal Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości Odznaka Honorowa Ligi Obrony Powietrznej i Przeciwgazowej Medal Pamiątkowy Jubileuszowy 10 Rocznicy Wojny Niepodległościowej
Multimedia w Wikimedia Commons
Ppor. Jarosław Szafran wraz ze swym plutonem, Legiony Polskie.

Jarosław Adam Bolesław Szafran, ps. „Sulewa” (ur. 5 listopada 1895 w Brzeżanach, zm. wiosną 1940 w Charkowie) – pułkownik dyplomowany piechoty Wojska Polskiego, działacz niepodległościowy, kawaler Orderu Virtuti Militari, ofiara zbrodni katyńskiej.

Życiorys

[edytuj | edytuj kod]

Syn Tomasza i Heleny z Truszkowskich, urodzony w Brzeżanach[1][2][3]. Był bratem Stanisława, Tadeusza Mariana (ur. 1891), kapitana piechoty, kawalera Virtuti Militari, Mieczysława (ur. 1893), Bronisława, Zdzisława Kazimierza (1902–1974), kapitana piechoty, Zbigniewa Jerzego Witolda (ur. 1905), kapitana piechoty, Bolesława, Marii, Janiny oraz zmarłych w dzieciństwie Bogusława Zygmunta i Ewy[4].

Ukończył C. K. Gimnazjum w Brzeżanach, uzyskując świadectwo dojrzałości[3]. Członek Związku Walki Czynnej i Związku Strzeleckiego oraz od 1914 żołnierz Legionów Polskich[5][3]. Dowodził plutonem 2 kompanii I baonu 1 pułku piechoty[5][3]. Przeszedł z pułkiem całą kampanię wojenną[3]. Był ranny 23 października 1914 w bitwie pod Laskami[5][6]. 29 września 1914 został mianowany chorążym, a 1 listopada 1916 podporucznikiem. Po kryzysie przysięgowym wcielony do armii austriackiej i wysłany na front włoski[3]. Walczył w składzie 100 pułku piechoty[5].

W listopadzie 1918 wstąpił do Wojska Polskiego i został przydzielony do 5 pułku piechoty Legionów[5][3]. Walczył w obronie Przemyśla i pod Lwowem[3]. Od 1919 w stopniu kapitana[3] został dowódcą kompanii 1 pp Leg. Brał udział w wyprawie kijowskiej[5][3]. Uczestnik wojny z bolszewikami w szeregach 1 pułku piechoty Legionów, 58 pułku piechoty i 13 pułku piechoty[3]. W 1920 mianowano go na stopień majora[3].

17 maja 1922 odznaczono go orderem wojskowym „Virtuti Militari” V klasy[7], a we wniosku o jego nadanie czytamy m.in.[3][8]:

W bitwie pod Tarłowem rzucił się ze swym plutonem na silnie umocnione pozycje. W walce tej nieprzyjaciel bronił się granatami ręcznymi, mimo to pluton zagrzewany przykładem swojego dowódcy przedarł się przez zasieki nieprzyjaciela i zdobył okopy i rozbudowane pozycje obronne. 5 listopada 1915 roku na odcinku Bolsze Niedwieże, na który nieprzyjaciel przypuścił forsowny atak, dzięki postawie ppor. Szafrana atak ten został odparty. Oddziały nieprzyjaciela cofając się, zajęły flankujące pozycje, skąd ich kaemy zadały duże straty 2 kompanii. Ppor. Szafran kazał ustawić kaemy, ale po zranieniu obsługi, nikt nie odważył się z niego strzelać. Szafran osobiście dopadł opuszczony kaem i skutecznie zmusił nieprzyjaciela do wycofania się.

W latach 1921–1923 był słuchaczem II Kursu Normalnego Wyższej Szkoły Wojennej w Warszawie[5]. Z dniem 1 października 1923, po ukończeniu studiów i uzyskaniu dyplomu naukowego oficera Sztabu Generalnego, został wyznaczony na stanowisko szefa sztabu 10 Dywizji Piechoty[3] w Łodzi[5]. 3 maja 1926 został mianowany podpułkownikiem ze starszeństwem z dniem 1 lipca 1925 roku i 32. lokatą w korpusie oficerów piechoty. Od listopada 1926 pełnił służbę w Dowództwie Okręgu Korpusu Nr IV w Łodzi na stanowisku szefa Oddziału Ogólnego[5]. 29 listopada 1927 został przeniesiony do kadry oficerów piechoty z jednoczesnym przesunięciem w DOK IV na stanowisko szefa sztabu[9]. 5 listopada 1928 został przeniesiony do 7 pułku piechoty Legionów w Chełmie na stanowisko zastępcy dowódcy pułku[10][11][5]. 23 grudnia 1929 został przeniesiony do Inspektoratu Armii w Warszawie[12]. 31 marca 1930 został przeniesiony do Sztabu Głównego na stanowisko zastępcy szefa Oddziału III[13][5]. 18 czerwca 1930 został przeniesiony do 41 pułku piechoty w Suwałkach na stanowisko dowódcy pułku[14][15][5]. 21 grudnia 1932 został mianowany pułkownikiem ze starszeństwem z dniem 1 stycznia 1933 i 10. lokatą w korpusie oficerów piechoty. Do 1939 pełnił służbę na stanowisku pierwszego dowódcy piechoty dywizyjnej 1 Dywizji Piechoty Legionów w Wilnie. W okresie od 28 listopada do 7 grudnia 1938 był słuchaczem Kursu doskonalącego dla wyższych dowódców w Centrum Wyszkolenia Piechoty w Rembertowie[16].

W kampanii wrześniowej 1939 dowodził 35 Dywizją Piechoty (rezerwową)[3]. Po kapitulacji obrony Lwowa przez Armią Czerwoną, 22 września – wbrew warunkom kapitulacji miasta – dostał się do niewoli sowieckiej[3]. Przebywał w obozie jenieckim w Starobielsku[3]. Wiosną 1940 został zamordowany w Charkowie przez funkcjonariuszy NKWD i potajemnie pogrzebany w Piatichatkach[17], gdzie od 17 czerwca 2000 mieści się oficjalnie Cmentarz Ofiar Totalitaryzmu w Charkowie[18]. Figuruje na Liście Starobielskiej NKWD pod poz. 3770[17][3].

Był żonaty i miał dwóch synów: Lesława (ur. 27 września 1920) i Stanisława (ur. 8 czerwca 1922)[5].

Postanowieniem nr 112-48-07 Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej Lecha Kaczyńskiego z 5 października 2007 został awansowany pośmiertnie do stopnia generała brygady[19][20]. Awans został ogłoszony 9 listopada 2007 w Warszawie, w trakcie uroczystości „Katyń Pamiętamy – Uczcijmy Pamięć Bohaterów”[21].

Upamiętnienie

[edytuj | edytuj kod]

13 kwietnia 2016, w ramach akcji „Katyń... pamiętamy” / „Katyń... Ocalić od zapomnienia”, w ogrodzie Pałacu Prezydenckiego został zasadzony Dąb Pamięci poświęcony wszystkim Ofiarom Zbrodni Katyńskiej, certyfikat z numerem 1[22][23][24].

Ordery i odznaczenia

[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też

[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

[edytuj | edytuj kod]
  1. ↑ a b Kolekcja GiO ↓, s. 3.
  2. ↑ Koreś 2008 ↓, s. 60.
  3. ↑ a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y Banaszek, Roman i Sawicki 2000 ↓, s. 282.
  4. ↑ Koreś 2008 ↓, s. 61.
  5. ↑ a b c d e f g h i j k l m Kolekcja GiO ↓, s. 4.
  6. ↑ Szafran | Muzeum Józefa Piłsudskiego [online], wykaz.muzeumpilsudski.pl [dostęp 2018-04-09] [zarchiwizowane z adresu 2018-04-08] (pol.).
  7. ↑ a b Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 1 z 4 stycznia 1923 roku, s. 8.
  8. ↑ Jarosław Szafran - ku pamięci. Ogrody Wspomnień. Cmentarz Internetowy [online], ogrodywspomnien.pl [dostęp 2025-11-19].
  9. ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 27 z 29 listopada 1927 roku, s. 346.
  10. ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 14 z 5 listopada 1928 roku, s. 336.
  11. ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 3 z 29 stycznia 1929 roku, s. 49.
  12. ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 20 z 23 grudnia 1929 roku, s. 381.
  13. ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 8 z 31 marca 1930 roku, s. 103.
  14. ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 11 z 18 czerwca 1930 roku, s. 206.
  15. ↑ Lista oficerów dyplomowanych 1931 ↓, s. 6.
  16. ↑ Opinie dowódców piech[oty] dyw[izyjnej] dywizji piechoty za 1938 rok, Instytut Józefa Piłsudskiego w Ameryce, sygn. 701/1/120, s. 236.
  17. ↑ a b Księga Cmentarna Charkowa 2003 ↓, s. 527.
  18. ↑ Księga Cmentarna Charkowa 2003 ↓, s. LXXIV.
  19. ↑ M.P. z 2007 r. Nr 85, poz. 885.
  20. ↑ Lista osób zamordowanych w Katyniu, Charkowie, Twerze i Miednoje mianowanych pośmiertnie na kolejne stopnie. [online], web.archive.org, s. 3 [dostęp 2024-09-20] [zarchiwizowane z adresu 2016-03-27] (pol.).
  21. ↑ Prezydent RP wziął udział w uroczystościach „Katyń Pamiętamy – Uczcijmy Pamięć Bohaterów” [online], prezydent.pl [dostęp 2024-08-26] (pol.).
  22. ↑ Dąb pamięci w ogrodach Pałacu Prezydeckiego - Polska Prowincja Zakonu Pijarów [online], pijarzy.pl [dostęp 2025-11-19].
  23. ↑ Katyń… Ocalić od zapomnienia. [online], katyn-pamietam.pl [dostęp 2025-11-19].
  24. ↑ Obchody Dnia Pamięci Ofiar Zbrodni Katyńskiej [online], dzieje.pl [dostęp 2025-11-19].
  25. ↑ Lista odznaczonych ofic. i żołnierzy b. 1. p. p. Leg. Pol., „Żołnierz Polski” (25 (304)), zbrojownia.cbw.wp.mil.pl, 22 czerwca 1922, s. 15 [dostęp 2025-11-19], Cytat: kpt. Szaf­ran Tadeusz.
  26. ↑ M.P. z 1931 r. Nr 18, poz. 31
  27. ↑ Łodzianie odznaczeni „Krzyżem Niepodległości”. „Głos Poranny”, s. 8, nr 23 z 23 stycznia 1931. 
  28. ↑ a b c d e f g Kolekcja GiO ↓, s. 5.
  29. ↑ M.P. z 1928 r. nr 260, poz. 631 „za zasługi na polu organizacji i wyszkolenia wojska”.
  30. ↑ M.P. z 1928 r. nr 65, poz. 88 „za zasługi na polu wyszkolenia wojska”.
  31. ↑ Piętnastolecie L. O. P. P.. Warszawa: Wydawnictwo Zarządu Głównego Ligi Obrony Powietrznej i Przeciwgazowej, 1938, s. 290.
  32. ↑ Dziennik Personalny MSWojsk. Nr 12 z 6 sierpnia 1929 r., s. 238.

Bibliografia

[edytuj | edytuj kod]
Źródło: „https://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Jarosław_Szafran&oldid=78092403”