Jaroslav Vonka

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Detal na bramie Elektrowni Wodnej Wrocław I autorstwa Jaroslava Vonki (kopia)
Rzeźby zdobiące wrota Elektrowni Wodnej Wrocław II autorstwa Jaroslava Vonki

Jaroslav Vonka właśc. Voňka (ur. 29 marca 1875 w Hořicach, zm. 22 grudnia 1952 tamże)[1]czeski mistrz kowalstwa artystycznego.

Życiorys[edytuj]

Vonka był synem kamieniarza z Hořic. Po tym, gdy we wczesnym dzieciństwie stracił rodziców, opiekował się nim brat ojca mieszkający w pobliskiej wsi Dachovy. W roku 1888, gdy ukończył szkołę średnią, rozpoczął naukę zawodu ślusarza u mistrza Bartáka w Miletínie. Po zdobyciu w roku 1891 tytułu czeladnika rozpoczął pracę w zakładach metalowych w Niemczech. Początkowo pracował w Lipsku i Dreźnie, później pracował w Poczdamie i Berlinie. Jako pracownik berlińskiego zakładu Eduarda Pulsa brał udział w przygotowaniach do Wystawy Przemysłowej mającej miejsce w Berlinie w roku 1896. Pracując uczył się wieczorowo w berlińskiej Szkole Przemysłu Artystycznego u rzeźbiarza Fritza Klimscha.

Po zakończeniu nauki w Berlinie roku 1897 odbywał podróże w poszukiwaniu miejsca do prowadzenia własnego warsztatu kowalstwa artystycznego do Krakowa, Petersburga, Odessy i Essen. W latach 1902–03 przebywał w ojczyźnie prowadząc warsztaty kowalskie w Hradcu Králové i Brnie.

W 1903 Vonka przyjął propozycję pracy nauczyciela rzemiosła kowalskiego w utworzonej trzy lata wcześniej wrocławskiej Miejskiej Szkole Rękodzielnictwa i Przemysłu Artystycznego. Kierował tam pracownią kowalstwa artystycznego, a od 1921 r. zajmował stanowisko profesora. W szkole tej pracował aż do swojej emerytury w 1937 r., ale nadzór nad nią sprawował jeszcze do 1943. Od roku 1935 mieszkał w Sobótce, gdzie prowadził także pracownię kowalską. W 1945 r. powrócił do rodzinnych Hořic, jednak ze względu na zły stan zdrowia nie był w stanie już kontynuować działalności twórczej[1][2][3].

Twórczość[edytuj]

Dzieła Jaroslava Vonki utrzymane są w nurcie ekspresjonizmu i art déco z widocznymi także wpływami twórczości ludowej[2]. Jest autorem zdobień metaloplastycznych w wielu obiektach we Wrocławiu – ozdobnych krat, balustrad czy kutych w żelazie rzeźb, a także innych dzieł, jak nagrobki, lampy, świeczniki, m.in.:

Realizował także zlecenia poza Wrocławiem jak np. ozdobną kratę w gmachu kasy oszczędności w Prudniku[15], czy zdobienia bramy Domu Niemieckiego Rzemiosła na rogu Neustädtische Kirchenstraße i Dorothenstraße w Berlinie[16].

Przypisy

  1. a b Karel Herain: Jaroslav Vonka. W: Tvar: časopis pro průmyslové výtvarnictví a lidovou tvorbu. 1953.
  2. a b Encyklopedia Wrocławia. Wyd. 3. Wrocław: Wydawnictwo Dolnośląskie, 2006, s. 939–940. ISBN 83-7384-561-5.
  3. Mariusz Hermannsdorfer (red.): Sztuka XX wieku. Prace artystów zagranicznych. Katalog zbiorów. Wrocław: Muzeum Narodowe we Wrocławiu, 2002, s. 391.
  4. Das Haus Paul Ehrlich. „Schlesien”. 3 (2), s. 94–101, 1908. 
  5. Leksykon architektury Wrocławia 2011 ↓, s. 918.
  6. Jaroslav Vonka, Josef Pešek, Krucyfiks ołtarzowy, 1910, kościół św. Jerzego Męczennika i Podwyższenia Krzyża Świętego we Wrocławiu (pol.). stworczerece.pl. [dostęp 2015-08-10].
  7. Leksykon architektury Wrocławia 2011 ↓, s. 442.
  8. Leksykon architektury Wrocławia 2011 ↓, s. 434.
  9. Leksykon architektury Wrocławia 2011 ↓, s. 489.
  10. Das Taufbecken in der St. Hedwigskirche in Pöpelwitz (niem.). dolny-slask.org.pl. [dostęp 2015-07-26].
  11. Leksykon architektury Wrocławia 2011 ↓, s. 541.
  12. Leksykon architektury Wrocławia 2011 ↓, s. 560.
  13. Jan J. Trynadlowski: Ratusz we Wrocławiu. Przewodnik. Wrocław: 1996, s. 13.
  14. Jan J. Trynadlowski: Ratusz we Wrocławiu. Przewodnik. Wrocław: 1996, s. 27.
  15. Piotr Oszczanowski: Oszczędny pijak? Cóż to za niezwykły oksymoron. Ale u Vonki, czemu nie? (pol.). stworczerece.pl. [dostęp 2015-08-10].
  16. Piotr Oszczanowski: Zawiedzeni Argonauci (pol.). stworczerece.pl. [dostęp 2015-08-10].

Bibliografia[edytuj]

  • Rafał Eysymontt, Jerzy Ilkosz, Agnieszka Tomaszewicz, Jadwiga Urbanik (red.): Leksykon architektury Wrocławia. Wrocław: Via Nova, 2011.

Linki zewnętrzne[edytuj]