Jasieniec (roślina)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Jasieniec
Ilustracja
Jasieniec piaskowy
Systematyka[1][2]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Podkrólestwo rośliny zielone
Nadgromada rośliny telomowe
Gromada rośliny naczyniowe
Podgromada rośliny nasienne
Nadklasa okrytonasienne
Klasa Magnoliopsida
Nadrząd astropodobne
Rząd astrowce
Rodzina dzwonkowate
Rodzaj jasieniec
Nazwa systematyczna
Jasione L.
Sp. Pl. 928. 1 Mai 1753[3]
Typ nomenklatoryczny

Jasione montana L.[3]

Synonimy
  • Jasionella Stoj. & Stef.[4]
  • Ovilla Adans.[3][4]

Jasieniec (Jasione L.) – rodzaj roślin z rodziny dzwonkowatych. Obejmuje 15 gatunków[5][6]. Występują one głównie w basenie Morza Śródziemnego, w pozostałej części Europy, w południowo-zachodniej Azji i północnej Afryce[6][7]. W Europie rośnie 9 gatunków z licznymi podgatunkami[6][7]. W Polsce dziko rośnie tylko jeden gatunek – jasieniec piaskowy J. montana[8].

Rośliny te rosną zwykle wśród zbiorowisk trawiastych[9] zasiedlając wybrzeża, wydmy, murawy i stepy oraz tereny skaliste[7].

Jako rośliny ozdobne w ogrodach skalnych bywają uprawiane jasieniec piaskowy i jasieniec trwały J. laevis[7].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Kwiatostan jasieńca trwałego
Pokrój
Rośliny jednoroczne, dwuletnie oraz byliny[7][9] zazwyczaj niewielkie, o wysokości 10-20 cm, niektóre jednak gatunki osiągają wysokość do 45 cm[9] lub nawet 80 cm[7]. Często mają pokrój kępkowy ze względu na rozgałęzianie się pędu u nasady[10].
Liście
Skrętoległe[7], zwykle skupione w dolnej części pędu[10].
Kwiaty
Niebieskie, fioletowe, czerwone lub rzadko białe, zebrane w niewielkie, gęste i kuliste kwiatostany główkowate na szczytach pędów. Kielich składa się z 5 równowąskich działek, bez łatek między nimi. Korona początkowo rurkowata, ale tworzące je 5 płatków w czasie kwitnienia rozdzielają się (często od nasad ku górze) na równowąskie i zaostrzone łatki[10][7]. Pręcików jest 5. Ich nitki są wolne, nie orzęsione i u nasady lekko rozszerzone. Pylniki zrośnięte są nasadami[10]. Zalążnia jest dolna, dwukomorowa, z licznymi zalążkami[10][7]. Pojedyncza szyjka słupka zwieńczona jest dwoma krótkimi znamionami[10][7].
Owoce
Niewielkie torebki z licznymi nasionami, otwierające się dwiema szparami na szczycie[7][10].

Systematyka[edytuj | edytuj kod]

Pozycja systematyczna

Rodzaj w obrębie rodziny dzwonkowatych Campanulaceae klasyfikowany jest do podrodziny Campanuloideae[4].

Wykaz gatunków[5][11]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Michael A. Ruggiero i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS ONE”, 10 (4), 2015, e0119248, DOI10.1371/journal.pone.0119248, PMID25923521, PMCIDPMC4418965 [dostęp 2020-02-20] (ang.).
  2. Peter F. Stevens, Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2010-04-14] (ang.).
  3. a b c Jasione. W: Index Nominum Genericorum (ING) [on-line]. Smithsonian Institution. [dostęp 2019-07-13].
  4. a b c Genus: Jasione L.. W: Germplasm Resources Information Network (GRIN-Taxonomy) [on-line]. USDA, Agricultural Research Service, National Plant Germplasm System. [dostęp 2019-07-13].
  5. a b Jasione. W: The Plant List. Version 1.1 [on-line]. [dostęp 2019-07-12].
  6. a b c David J. Mabberley: Mabberley's Plant-Book. Cambridge University Press, 2017, s. 930. ISBN 978-1-107-11502-6.
  7. a b c d e f g h i j k Roger Philips, Martyn Rix: The Botanical Garden. Vol. 2. Perennials and annuals. London: Macmillan, 2002, s. 329. ISBN 0-333-74890-5.
  8. Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa, Adam Zając, Maria Zając: Flowering plants and pteridophytes of Poland. A checklist. Krytyczna lista roślin naczyniowych Polski. Instytut Botaniki PAN im. Władysława Szafera w Krakowie, 2002. ISBN 83-85444-83-1.
  9. a b c Geoffrey Burnie i inni, Botanica : ilustrowana, w alfabetycznym układzie, opisuje ponad 10 000 roślin ogrodowych, Niemcy: Könemann, Tandem Verlag GmbH, 2005, ISBN 3-8331-1916-0, OCLC 271991134.
  10. a b c d e f g Bogumił Pawłowski, Jasiewicz Adam (red.): Flora polska. Rośliny naczyniowe Polski i ziem ościennych. T. XII. Warszawa, Kraków: PAN, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1971, s. 52.
  11. Wiesław Gawryś: Słownik roślin zielnych. Kraków: Officina botanica, 2008, s. 107. ISBN 978-83-925110-5-2.