Jaskier lodnikowy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Jaskier lodnikowy
Ilustracja
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad Euphyllophyta
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Rząd jaskrowce
Rodzina jaskrowate
Rodzaj Beckwithia
Gatunek jaskier lodnikowy
Nazwa systematyczna
Beckwithia glacialis (L.) Á.Löve & D.Löve
Sp. pl. 1:553. 1753[2]

Jaskier lodnikowy, j. lodownikowy[3] (Beckwithia glacialis (L.) Á.Löve & D.Löve) – gatunek rośliny należący do rodziny jaskrowatych[2]. W wykazie flory Polski opisany jako Ranunculus glacialis L.[3]. Nazwa pochodzi od łacińskiego słowa glacies oznaczającego lód i nawiązuje do występowania tego gatunku w najwyższych położeniach górskich i o obszarach arktycznych (kojarzonych z lodem)[4].

Rozmieszczenie geograficzne[edytuj | edytuj kod]

Gatunek arktyczny. Rośnie dziko w tundrach Azji (w Magadanie), północnej i wschodniej Europy (na wyspach archipelagu Svalbard, Jan Mayen i w Murmańsku) oraz w północnej Ameryce (Grenlandia i Alaska)[5], a także w w Alpach i Tatrach. W Polsce występuje wyłącznie w Tatrach i jest rośliną rzadką[4].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Pokrój
Długość 5-15 cm[6].
Łodyga
Dość gruba, soczysta, wzniesiona lub pokładająca się, naga[4][7].
Liście
Żywozielone, błyszczące. Są dłoniasto 3-sieczne, składające się z 3-wrębnych lub 3-dzielnych liści, przy czym wręby mają lancetowaty, tępawy kształt. Liście odziomkowe grube, 3-5-sieczne, liście łodygowe górne siedzące o wąskolancetowatych odcinkach[6]. Blaszka liściowa osiąga 1–4 cm długości oraz 1,5–4,5 cm szerokości. Ogonek liściowy jest nagi i ma 0,5–2 cm długości[8].
Kwiaty
Na jednej łodydze tylko 1-3 dużych w stosunku do wielkości rośliny kwiatów o silnie owłosionym z zewnątrz kielichu[4]. Jego działki osiągają 7–12 mm długości. Kwiaty mają białe lub białoróżowe z zewnątrz płatki korony, odwrotnie owalne płatków, o długości 9–15 mm[8]. Liczne słupki i pręciki[4].
Owoc
Nagie niełupki o długości 2–3 mm. Tworzą owoc zbiorowy – wieloniełupkę o półkulistym kształcie i 7–16 mm długości[8].
Korzeń
Drobne, ale mocne i rozgałęzione korzenie, którymi umacnia ruchome piargi[6].

Biologia i ekologia[edytuj | edytuj kod]

Bylina. Kwitnie od czerwca do sierpnia. Rośnie w szczelinach skalnych, często na pionowych niemal ścianach, na półkach skalnych, w murawie, na piargach, na osypiskach kamieni[6]. Występuje na wysokości do 4250 m n.p.m.[8] Typowa roślina górska. W Polsce pospolita w Tatrach Wysokich[6]. Występuje od piętra kosówki do piętra turniowego, ale głównie w dwóch najwyższych piętrach roślinności, wyłącznie na granitowym podłożu (roślina kwasolubna). Gatunek charakterystyczny dla rzędu (O.) Androsacetalia alpinae[9]. Roślina trująca. Jak wszystkie jaskry zawiera trującą ranunkulinę.

Zmienność[edytuj | edytuj kod]

W obrębie tego gatunku oprócz podgatunku nominatywnego wyróżniono jeden podgatunek[2]:

  • Beckwithia glacialis subsp. chamissonis (Schltdl.) Á.Löve & D.Löve

Galeria zdjęć[edytuj | edytuj kod]

Ranunculus glacialis (habitus).jpg
Ranunculus glacialis a3.jpg
Ranunculus glacialis 02.JPG
Ranunculus glacialis 01.JPG

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2009-06-07].
  2. a b c The Plant List. [dostęp 2017-01-11].
  3. a b Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa, Adam Zając, Maria Zając: Flowering plants and pteridophytes of Poland : a checklist. Krytyczna lista roślin naczyniowych Polski. Instytut Botaniki PAN im. Władysława Szafera w Krakowie, 2002. ISBN 83-85444-83-1.
  4. a b c d e Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa: Kwiaty Tatr. Przewodnik kieszonkowy. Warszawa: MULTICO Oficyna Wyd., 2003. ISBN 83-7073-385-9.
  5. Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2010-01-25].
  6. a b c d e Ursula Stichmann-Marny, Erich Kretzschmar: Przewodnik. Rośliny i Zwierzęta. Warszawa: Multico, 1997, s. 288. ISBN 83-7073-092-2.
  7. Władysław Szafer, Stanisław Kulczyński: Rośliny polskie. Warszawa: PWN, 1988.
  8. a b c d Ranunculus glacialis (fr.). Plantes & botanique. [dostęp 7 lipca 2015].
  9. Władysław Matuszkiewicz: Przewodnik do oznaczania zbiorowisk roślinnych Polski. Warszawa: Wyd. Naukowe PWN, 2006. ISBN 83-01-14439-4.