Jaskinia Obłazowa

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Jaskinia Obłazowa
Ilustracja
Wlot do Jaskini Obłazowej
Państwo  Polska
Województwo  małopolskie
Położenie Obłazowa
Właściciel Skarb Państwa
Długość 9 m
Deniwelacja 5
Wysokość otworów 630 m n.p.m.
Wysokość otworów
nad dnem doliny
7[1] m
Ekspozycja otworów ku S
Data odkrycia znana od dawna
Kod P-1.04
Położenie na mapie województwa małopolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa małopolskiego
Jaskinia Obłazowa
Jaskinia Obłazowa
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Jaskinia Obłazowa
Jaskinia Obłazowa
Ziemia49°25′43″N 20°07′37″E/49,428689 20,127075

Jaskinia Obłazowajaskinia położona w Kotlinie Orawsko-Nowotarskiej, na terenie wsi Nowa Biała, niedaleko Białki Tatrzańskiej w rezerwacie przyrody Przełom Białki pod Krempachami, w zboczu skałki Obłazowa. Jaskinię tworzy komora o długości 9 m, do której prowadzi krótki korytarz[2].

Badania archeologiczne[edytuj | edytuj kod]

W jaskini od 1985 roku prowadzono skrupulatne badania archeologiczne[3] pod kierunkiem prof. Pawła Valde-Nowaka z Uniwersytetu Jagiellońskego. Namulisko, z wyjątkiem tzw. świadków, zostało przesiane przez sita, o oczkach średnicy nawet poniżej milimetra. Podczas eksploracji osadów znaleziono szczątki m.in. hieny jaskiniowej, nosorożca włochatego, lwa jaskiniowego i renifera[4].

Jaskinia była zasiedlana przez człowieka wielokrotnie, począwszy od starszej epoki kamienia, gdy zamieszkiwali ją neandertalczycy[2]. W górnych warstwach odnaleziono żelazny grot bełtu kuszy oraz fragmenty ceramiki pochodzące z późnego średniowiecza[2].

W głębszej warstwie (VIII) odnaleziono najstarszy bumerang na świecie. Jest on wykonany z ciosu mamuta, podczas gdy inne znane bumerangi były drewniane. Ma 71 cm długości, waży ok. 800 g[5] i jest datowany na ponad 30 000 lat p.n.e.[2] Podczas wydobycia przedmiot był uszkodzony, jednak w trakcie wykopalisk udało się odnaleźć brakującą końcówkę. Przy użyciu kopii wykonanej z tworzywa sztucznego przeprowadzono testy, podczas których badano m.in. zasięg broni. W najdłuższym rzucie osiągnięto odległość 66 m. Odnaleziony przedmiot należy do grupy bumerangów, które nie wracają po rzuceniu.

Podczas wykopalisk odkryto także ochrę (czerwony pigment), krzemienie i narzędzia z niego wykonane, nóż z radiolarytu, zdobione kliny rogowe, a także amulety, paciorek z kości i dwie zawieszki wykonane z kopalnej muszli Conus sp. Odnaleziono również dwa ludzkie paliczki – w chwili przebadania były to najstarsze odkryte na ziemiach polskich szczątki człowieka anatomicznie współczesnego[2].

Badania archeologiczne prowadzono w Jaskini Obłazowej w latach 1985–1992, 1995 oraz od 2008 roku[1]. Te najnowsze badania miały na celu osiągnięcie skalnego dna jaskini, przebadanie ewentualnych wcześniejszych etapów zasiedlenia oraz lokalizację kolejnych otworów wejściowych jaskini. W badaniach uczestniczyli studenci archeologii Uniwersytetu Jagiellońskiego[1]. Wznowione badania przyniosły kolejne sukcesy – przebadano na większą skalę poziomy zasiedlenia jaskini przez neandertalczyków, odkryto kolejny przedmiot wykonany z muszli Conus sp., który można łączyć z warstwą VIII (z bumerangiem). Być może był to instrument muzyczny używany przez szamana w jaskini w trakcie obrzędów rytualnych. Archeolodzy uważają, że warstwa VIII związana jest z kulturą pawlowską[1]. Odnalezione przedmioty sprawiają wrażenie starannie wyselekcjonowanych, gdyż większość z nich stanowiła zapewne znaczną wartość dla ówczesnego człowieka[2]. Obecność ludzkich kości może sugerować pochówek cząstkowy lub symboliczny[2]. Starsze artefakty odnalezione w jaskini są wytworem neandertalczyków i pochodzą z kultury szeleckiej (warstwa XXI) oraz jeszcze starszej mustierskiej (warstwy XXb oraz XIX-XIII)[1].

W styczniu 2010 roku poinformowano, że udało się osiągnąć skalne dno jaskini, dzięki czemu uzyskano kompletną stratygrafię stanowiska[2].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d e Paweł Valde-Nowak. Człowiek pierwotny w Jaskini w Obłazowej. „Pieniny – Przyroda i Człowiek”. 10, s. 133-146, 2008. 
  2. a b c d e f g h Nowe odkrycia archeologów w Jaskini Obłazowej. W: Nauka w Polsce [on-line]. PAP SA, 2010-01-22. [dostęp 2017-08-26].
  3. Valde-Nowak, Madeyska i Nadachowski 1995 ↓, s. 6.
  4. Valde-Nowak, Madeyska i Nadachowski 1995 ↓, s. 20.
  5. Paweł Valde-Nowak, Adam Nadachowski, Mieczysław Wolsan. Upper Palaeolithic boomerang made of a mammoth tusk in south Poland. „Nature”. 329, s. 436–438, 1987. DOI: 10.1038/329436a0 (ang.). 

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

  • Jaskinia w Obłazowej. W: Jaskinie Polski [on-line]. Państwowy Instytut Geologiczny – Państwowy Instytut Badawczy.