Jaworów (miasto)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z Jaworów (Ukraina))
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy miasta w obwodzie lwowskim. Zobacz też: inne znaczenia tej nazwy.
Jaworów
Яворів
Ratusz
Ratusz
Herb
Herb Jaworowa
Państwo  Ukraina
Obwód Flag of Lviv Oblast.png lwowski
Rejon jaworowski
Burmistrz Stepan Wenherak
Powierzchnia 23,35 km²
Wysokość 229 m n.p.m.
Populacja (2013)
• liczba ludności
• gęstość

12905
555 os./km²
Nr kierunkowy +380 3259
Kod pocztowy 81000
Położenie na mapie obwodu lwowskiego
Mapa lokalizacyjna obwodu lwowskiego
Jaworów
Jaworów
Położenie na mapie Ukrainy
Mapa lokalizacyjna Ukrainy
Jaworów
Jaworów
Ziemia 49°56′23″N 23°23′09″E/49,939722 23,385833Na mapach: 49°56′23″N 23°23′09″E/49,939722 23,385833
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Portal Portal Ukraina

Jaworów (ukr. Яворів, Jaworiw, ros. Яворов, Jaworow) – miasto w obwodzie lwowskim, rejonie jaworowskim Ukrainy, na zachód od Lwowa; na Płaskowyżu Tarnogrodzkim, nad rzeką Szkło (dopływ Sanu); siedziba władz rejonowych. Około 13 tys. mieszkańców.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Cerkiew św. Jura
„Tragedya albo wizervnk śmierci przeświętego Jana Chrzciciela...” Jakuba Gawatha wydana w Jaworowie w 1619
Przedwojenny herb

Pierwsze wzmianki pochodzą z lat 1376 i 1408. Jaworów wymieniany w nich jest jako własność księcia opawskiego i raciborskiego Wacława I. W 1569 roku otrzymał prawa magdeburskie od króla Zygmunta II Augusta. Znajdował się tu zamek wybudowany w XIV wieku. W tej rezydencji król Jana III Sobieskiego w 1683 roku otrzymał gratulacje od papieża Innocentego XI po zwycięstwie nad Turkami pod Wiedniem[1]. Resztki zamku Sobieskiego służyły w okresie zaborów za areszt.

W Jaworowie w roku 1619 wydrukowana została sztuka dramatyczna Jakuba Gawatha pt. Tragaedia, albo Wizerunk śmierci przeświątego Jana Chrzciciela, przesłańca Bożego.

Do 1772 roku Jaworów był ważnym ośrodkiem handlowym i rzemieślniczym (obuwniczym) na szlaku LwówJarosław. W okresie zaborów było miastem powiatowym w austriackiej prowincji Galicja. W 1914 roku miasto liczyło 10 500 mieszkańców (w tym 1500 Polaków, 2700 Żydów, dużą społeczność stanowili Czesi). W czasie II wojny światowej w Jaworowie znajdowało się getto dla ludności żydowskiej, w którym przetrzymywano ponad 5000 osób.

W okresie Zachodnioukraińskiej Republiki Ludowej Ukraińcy zamordowali w Jaworowie 17 Polaków, po wcześniejszych torturach i próbie wymuszenia na nich przyznania się do rzekomego spisku wobec nowej władzy ukraińskiej[2].

W okresie dwudziestolecia międzywojennego w Jaworowie mieściła się polska Państwowa Szkoła Przemysłu Drzewnego.

W 1926 roku w Jaworowie została zorganizowana Szkoła Podoficerów Zawodowych Kawalerii, której pierwszym komendantem został major Tadeusz Komorowski, późniejszy generał dywizji, komendant główny Armii Krajowej i Naczelny Wódz. W drugiej połowie lat 30. XX wieku do Jaworowa została przeniesiona ze Lwowa Kadra 6 Dywizjonu Taborów.

Do 17 września 1939 roku miasto powiatowe w województwie lwowskim. Pod okupacją niemiecką w Polsce siedziba gminy Jaworów[3].

24 lipca 1944 roku Jaworów został zdobyty przez wojska radzieckie[4] i rok później odłączony formalnie od Polski i włączony w struktury Ukraińskiej SRR.

Rada Miejska Jaworowa w 2011 roku nadała honorowe obywatelstwo miasta Jaworowa Stepanowi Banderze i Romanowi Szuchewyczowi[5].

W Jaworowie działa oddział Towarzystwa Kultury Polskiej Ziemi Lwowskiej[6].

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

  • kościół wybudowany w XVII w.
  • cerkiew św. Jura z XVI w.
  • cerkiew z końca XIX w.
  • klasztor bazylianek z 1621 r.
  • synagoga zniszczona w 1941 r.
  • zamek[7].

Ludzie związani z Jaworowom[edytuj | edytuj kod]

Urodzeni w Jaworowie[edytuj | edytuj kod]

Inni[edytuj | edytuj kod]

Nagrobek Emila Szutta (Buczacz)
  • Emil Schutt - radca namiestnictwa, emerytowany starosta, honorowy obywatel miasta
  • Jan Żółkiewski, starosta jaworowski

Pobliskie miejscowości[edytuj | edytuj kod]

Miasta partnerskie[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Andrzej Kępiński: Ukraina - po obu stronach Dniestru. Poznań: Zysk i S-ka, grudzień 2013, s. 145, seria: Człowiek poznaje świat. ISBN 978-83-7785-346-7.
  2. Florentyna Rzemieniuk, Unici Polscy 1596-1949, Siedlce 1998, s. 198
  3. Amtliches Gemeinde- und Dorfverzeichnis fuer das GG
  4. ВОВ-60 - Сводки
  5. Jaworów i Nowojaworowsk honorują Banderę i Szuchewycza
  6. Towarzystwo Kultury Polskiej Ziemi Lwowskiej
  7. Jaworów. [dostęp 14.8.14].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Edward Webersfeld - Jaworów : monografia historyczna, etnograficzna i statystyczna. – Lwów : Nakł. Magistratu M. Jaworowa, druk. Wł. Łozińskiego, 1904, 82 s.
  • Filip Sulimierski, Bronisław Chlebowski, Władysław Walewski, Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, t. III, Warszawa, 1880–1902, ss. 519-27.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]