Jaworzec

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Jaworzec
Krzyż upamiętniający mieszkańców Jaworca
Krzyż upamiętniający mieszkańców Jaworca
Państwo  Polska
Województwo podkarpackie
Powiat leski
Gmina Cisna
Liczba ludności 0
SIMC 1065303
Położenie na mapie województwa podkarpackiego
Mapa lokalizacyjna województwa podkarpackiego
Jaworzec
Jaworzec
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Jaworzec
Jaworzec
Ziemia49°13′25″N 22°26′34″E/49,223611 22,442778

Jaworzec – nieistniejąca obecnie wieś w Polsce położona w województwie podkarpackim, w powiecie leskim, w gminie Cisna w Bieszczadach, na prawym brzegu rzeki Wetlinki, ok. 3 km na północ od Kalnicy.

Historia[edytuj]

Lokowana na prawie wołoskim przed 1580 przez Kmitów. Do 1553 Jaworzec dziedziczy Piotr Kmita Sobieński, a po jego śmierci znajduje się on w posiadaniu bezdzietnej wdowy Barbary Kmity z Herburtów. W 1580 po śmierci wdowy wieś przechodzi w posiadanie jej brata Stanisława Herburta. W XVII wieku znana jako siedziba beskidników.

W połowie XIX wieku właścicielem posiadłości tybularnej w Jaworcu z Berehami i Kobylyskiem był Karol hr. Łoś[1].

W 1921 liczyła 78 domów i 501 mieszkańców (497 wyznania greckokatolickiego, 4 osoby wyznania mojżeszowego). W 1939 we wsi i przysiółkach mieszkało 670 osób[2].

Krzyż pańszczyźniany w miejscowości Jaworzec, stan przed rekonstrukcją

Po II wojnie światowej wieś została całkowicie wysiedlona i zniszczona. W kwietniu 1945 ukraińscy nacjonaliści z UPA zamordowali trzy rodziny romskie, które przeżyły tutaj okupację niemiecką[potrzebny przypis]. Do dzisiaj zachował się żelazny krzyż na cokole z piaskowca ufundowany przez mieszkańców Jaworca dla upamiętnienia zniesienia pańszczyzny w 1848, który w 2014 został zrekonstruowany przez wolontariuszy ze Stowarzyszenia Magurycz oraz Stowarzyszenia Rozwoju Wetliny i Okolic[3]. Z drewnianej cerkwi pw. św. Wielkiego Męczennika Dymitra z 1846, która przestała istnieć po 1947, pozostały jedynie pozostałości podmurówki i betonowe schody.

Przez Jaworzec prowadzą szlaki turystyczne na Połoninę Wetlińską oraz do rezerwatu przyrody "Sine Wiry". Znajduje się tutaj także bacówka PTTK, która rozpoczęła swoją działalność wiosną 1976 roku.

Turystyka[edytuj]

W Jaworcu znajduje się jedynie bacówka PTTK, która rozpoczęła swoją działalność wiosną 1976. Zaczyna się tutaj otwarta 14 czerwca 2012 ścieżka historyczna "Bieszczady Odnalezione", wiodąca po nieistniejących już wsiach Jaworzec, Łuh i Zawój. Na jej trasie znajdują się dwujęzyczne tablice (w języku polskim i ukraińskim)[4], wskazujące granice wsi, miejsca po cerkwiach, cmentarze, studnie z odtworzonymi cembrowinami i żurawiami oraz piwnice dawnych domostw, a także zebrane przez Stowarzyszenie Rozwoju Wetliny i Okolic relacje dawnych mieszkańców tych wsi, przymusowo wysiedlonych w latach 1945-1947. Wytyczenie ścieżki historycznej miało na celu ocalenie od zapomnienia ostatnich śladów dawnych mieszkańców (Ukraińców, Polaków i Żydów) oraz uczczenie pamięci wszystkich, którzy musieli opuścić swoje domostwa wiosną 1947 roku[5].

Szlaki turystyczne[edytuj]

Przypisy

Linki zewnętrzne[edytuj]