Jaworzyna Krynicka

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Jaworzyna
Widok na Jaworzynę z Malnika
Widok na Jaworzynę z Malnika
Państwo  Polska
Pasmo Beskid Sądecki, Karpaty
Wysokość 1114 m n.p.m.
Wybitność 444 m
Położenie na mapie Beskidu Sądeckiego
Mapa lokalizacyjna Beskidu Sądeckiego
Jaworzyna
Jaworzyna
Ziemia49°25′04,6″N 20°53′43,8″E/49,417944 20,895500
Widok na Jaworzynę ze wsi Jastrzębik
Widok na Jaworzynę z Krzyżowej
Kolej gondolowa na Jaworzynę Krynicką
Widok z Jaworrzyny na wschód

Jaworzyna Krynicka lub Jaworzyna (1114 m n.p.m.) – szczyt w Beskidzie Sądeckim, znajdujący się na obszarze gminy Muszyna w pobliżu Krynicy-Zdroju, najwyższy w Paśmie Jaworzyny[1][2][3][4].

Topografia[edytuj]

Jaworzyna Krynicka znajduje się w grani głównej wschodniej części Pasma Jaworzyny. W północno-zachodnim kierunku do Bukowej (1077 m n.p.m.) grań ta jest względnie równa i niemal płaska, natomiast w południowo-wschodnim kierunku z Jaworzyny dość stromo, poprzez wierzchołki Bystrego Wierchu, Palenicy, Szczawnej Góry, Smereczyn i Jastrzębskiej Góry opada w widły Kryniczanki, Muszynki i Jastrzębika. Jaworzyna jest też zwornikiem dla dwóch bocznych grani – długiej południowej z wierzchołkiem Zaruby i krótkiej wschodniej opadającej do doliny Czarnego Potoku. Dolinami pomiędzy czterema grzbietami Jaworzyny spływają cztery potoki: Czarny Potok i jego dopływ Izwór, Jastrzębik i Szczawniczek[1].

Zagospodarowanie[edytuj]

Jaworzyna Krynicka jest silnie zagospodarowana. Na jej wierzchołek kursuje z doliny Czarnego Potoku kolej gondolowa. Dzięki temu, jak również dzięki dużym trawiastym obszarom na jej grzbiecie, jest Jaworzyna dobrym i masowo odwiedzanym punktem widokowym. Panorama widokowa (z różnych miejsc) obejmuje cały horyzont. Jest też zimą ośrodkiem narciarskim, jednym z największych w Polsce. U jej stóp w dolinie Czarnego Potoku znajduje się nowoczesna Stacja Narciarska Jaworzyna Krynicka: 8 tras narciarskich, obsługiwanych przez kolejkę gondolową i 7 wyciągów. Łącznie jest tutaj 14 km tras zjazdowych (w tym najdłuższa oświetlona trasa narciarska w Polsce), planowane są też następne. W górnej części północnego stoku znajduje się Schronisko PTTK na Jaworzynie Krynickiej, obok niego dyżurka GOPR i Muzeum Turystyki Górskiej na Jaworzynie Krynickiej[5].

Jest też Jaworzyna węzłem szlaków turystyki pieszej i rowerowej. Na szczycie znajduje się maszt radiowo-telewizyjny, restauracja i bufety[5].

Przyroda[edytuj]

W większości Jaworzyna jest zalesiona. Niegdyś na grzbiecie były liczne polany, użytkowane przez Łemków. Po ich wysiedleniu zostały w większości zalesione. Później na stokach wycięto część lasu na potrzeby kolejki gondolowej i narciarskich tras zjazdowych. Obecnie trasy te są dobrymi punktami widokowymi. Są też jaskinie i wychodnie. Największa z nich znajduje się na wschodnim stoku. Jest to Kamień Diabelski[5].

Pierwotnie Jaworzynę porastał las bukowo-jodłowy. Las świerkowy na grzbiecie powstał w wyniku zalesienia. Oprócz tych trzech podstawowych gatunków drzew na Jaworzynie można spotkać jawory, jesiony, wiązy, modrzewie, sosny, jarzębiny, brzozy, iwy i olsze. Przy schronisku rośnie 60-letnia zasadzona sosna limba (pomnik przyrody), przy drodze dojazdowej do schroniska jest nasienny drzewostan bukowy[6]. Z rzadkich w Polsce gatunków roślin występuje na Jaworzynie Krynickiej m.in. ostrożeń dwubarwny[7].

Ze zwierząt w masywie Jaworzyny występują wszystkie większe gatunki krajowych ssaków: jelenie, dziki, sarny, rysie, wilki i niedźwiedzie. Te ostatnie nie występują tutaj stale; niekiedy migrują ze Słowacji lub z Bieszczadów[6].

Piesze szlaki turystyczne[edytuj]

szlak turystyczny czerwony Schronisko PTTK na Hali ŁabowskiejRunek – Jaworzyna – Krynica-Zdrój (Główny Szlak Beskidzki)
szlak turystyczny zielony MuszynaZłockie – Jaworzyna – Krynica (Szlak Wincentego Pola)

Przypisy

  1. a b Beskid Sądecki. Mapa 1:50 000. Kraków: Wyd. „Compass”, 2011. ISBN 978-83-7605-080-5.
  2. Geoportal. Mapa topograficzna i satelitarna. [dostęp 2012-01-10].
  3. Beskid Sądecki. Mapa 1:50 000. Piwniczna: Agencja Wyd. „Wit” s.c.. ISBN 83-915737-3-7.
  4. Schronisko PTTK używa nazwy Jaworzyna Krynicka.
  5. a b c Bogdan Mościcki: Beskid Sądecki i Małe Pieniny. Pruszków: Oficyna Wyd. „Rewasz”, 2007. ISBN 978-83-89188-65-6.
  6. a b Przyroda Jaworzyny. [dostęp 2012=08-10].
  7. Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa: Czerwona księga Karpat Polskich. Kraków: Instytut Botaniki PAN, 2008. ISBN 978-83-89648-71-6.

Linki zewnętrzne[edytuj]


Widok z Jaworzyny na Beskid Niski i Góry Leluchowskie
Widok z Jaworzyny na Beskid Niski i Góry Leluchowskie