Jaz Elektrowni Wodnej Wrocław II

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Jaz Elektrowni Wodnej Wrocław II
Jaz Elektrowni Wodnej Północnej
Wielka Tama
Obiekt zabytkowy.svg nr rej. A/1496/525/Wm
Ilustracja
Jaz elektrowni II, od strony wody górnej, w tle Most Pomorski Północny
Rzeka Odra
Kanał Odra Północna
Kontynent Europa
Państwo  Polska
Województwo  dolnośląskie
Lokalizacja Herb wroclaw.svg Wrocław
na 1,2 km Odry Północnej
Stopień wodny Mieszczański Stopień Wodny
Budowa
Data budowy 1942
Dane techniczne
Spad 5,65 m
Długość 57,9 m
Liczba przęseł 3
Światła przęseł 25,7+25,7+6,5
Rodzaj klapowy+klapowy+zasuwa
Jaz Elektrowni Wodnej Wrocław II – nr 13

Jaz Elektrowni Wodnej Wrocław II – nr 13
Położenie na mapie Wrocławia
Mapa lokalizacyjna Wrocławia
Jaz Elektrowni Wodnej Wrocław II
Jaz Elektrowni Wodnej Wrocław II
Położenie na mapie województwa dolnośląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa dolnośląskiego
Jaz Elektrowni Wodnej Wrocław II
Jaz Elektrowni Wodnej Wrocław II
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Jaz Elektrowni Wodnej Wrocław II
Jaz Elektrowni Wodnej Wrocław II
Ziemia51°06′56″N 17°01′53″E/51,115556 17,031389

Jaz Elektrowni Wodnej Wrocław II (Wielka Tama[1]) – jaz położony we Wrocławiu na rzece Odra, a dokładniej na jej odnodze, tzw. Odrze Północnej, w ramach Wrocławskiego Węzła Wodnego.

Jaz ten wchodzi razem ze Śluzą Mieszczańską, Jazem Elektrowni Wodnej Wrocław I i innymi budowlami, w skład Mieszczańskiego Stopnia WodnegoŚródmiejskiego Węzła Wodnego Dolnego[1][2].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Jaz ściśle współpracował z elektrownią wodną II (Północą) – utrzymywał na jej potrzeby odpowiedni poziom piętrzenia, niezbędny do uzyskania jak największej produkcji energii elektrycznej; oraz współpracował z jazem i elektrownią wodną I (Południową). Położony jest w 1,2 km biegu rzeki Odry Północnej[3]. Jaz ten wybudowany został w 1942 roku. W 1959 roku został na stopniu wodnym zwiększony poziom piętrzenia o 96 cm[1][4], lecz w przeciwieństwie do Jazu Elektrowni Wodnej Wrocław I nie wymagało to jakiejkolwiek przebudowy, a jedynie zmiany położenia zamknięć (klap)[4]. Obecnie, w związku z udostępnieniem przez Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej we Wrocławiu dla potrzeb żeglugi Śródmiejskiego Węzła Wodnego, jazy elektrowni piętrzą także wodę dla żeglugi i powstałych tu przystani jachtowych (np. Marina Topacz) oraz pasażerskich[5][6].

Elektrownia północna (ulica Księcia Witolda 3a) – w tym jaz, hala maszynowni, i umocnione nabrzeża – jest wpisana do rejestru zabytków pod nr A/1496/525/Wm. Wpisu dokonano 10 sierpnia 1993 roku[7].

Charakterystyka[edytuj | edytuj kod]

Jest to jaz trójprzęsłowy[3]:

Lewy, południowy przyczółek jazu położony jest przy Kępie Mieszczańskiej, a dokładniej przy filarze Elektrowni Wodnej Wrocław II, natomiast prawy, północny przy terenie osiedla Nadodrze.

Jaz Elektrowni Wodnej Wrocław II wybudowany w 1942 roku[a] został w rejonie, w którym wcześniej istniał już jaz pracujący na potrzeby młynów[1][8]. konstrukcja jazu jest betonowa z okładziną granitową[1][4]. Próg jazu ma rzędną 115,95 m n.p.m., a poziom normalnego piętrzenia wyznaczono w 1942 na 114,69 m n.p.m. Poziom ten ustalony od 1959 roku wynosi 115,65 m n.p.m.[4]. Współcześnie spad wynosi 5,65 m[3]. Poniżej jazu przerzucone są nad korytem rzeki Mosty Pomorskie[b].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. projekt wykonano w firmie MAN – Maschinenfabrik Aussburg Nümberg w 1939 roku
  2. Most Pomorski Północny, na zachód od jazu

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Jaz elektrowni północnej
zamknięcie klapowe i filar rozdzielający od zasuwy, stanowisko dolne
ujęcie dla elektrowni, zasuwa, filar, stanowisko górne
filar środkowy przęseł z klapami podczas wezbrania
stanowisko dolne, Most Pomorski Północny, z prawego brzegu
w tle prawy przyczółek mostu i jazu
stanowisko dolne, Most Pomorski Północny, z lewego brzegu