Jazgrza Williamsa

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Jazgrza Williamsa
Ilustracja
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Rząd goździkowce
Rodzina kaktusowate
Rodzaj jazgrza
Gatunek jazgrza Williamsa
Nazwa systematyczna
Lophophora williamsii (Lem. ex Salm-Dyck) Coult.
Contr. U.S. Natl. Herb. 3:131. 1894
Synonimy

Echonocactus williamsii Lem.,
Anhalonium williamsii Lem[2].

Kwiat jazgrzy Williamsa

Jazgrza Williamsa (Lophophora williamsii), pejotl, echinokaktus Williamsa, jeżowiec Williamsa[3][4]gatunek sukulenta pędowego z rodziny kaktusowatych. Jest byliną pochodzącą z pustyń i półpustyń Nowego Meksyku oraz Teksasu.

Morfologia[edytuj]

Łodyga
Przekształcona w kulisty, mięsisty, szarozielony pęd o wysokości do 15-20 cm. Jest on słabo żeberkowany i nie posiada cierni. Areole wyposażone są we włoski.
Kwiaty
Nieduże, różowego koloru, o wielopłatkowym okwiecie. Wewnątrz kwiatów 1 słupek i liczne pręciki.
Owoc
Jagoda.

Zastosowanie[edytuj]

Nazwa pejotl pochodzi od języka nahuatl, w którym słowo peyotl oznacza „migotać”, „połyskiwać”. Jest on źródłem wielu alkaloidów z rodziny fenetylamin (głównie meskaliny). Jak wszystkie gatunki Lophophora, rośnie on bardzo wolno, często zanim zakwitnie mija nawet 30 lat. Meskalinę kaktus zaczyna wytwarzać po 5 latach, jednak okazy rosnące poza środowiskiem naturalnym i w ziemi o nieodpowiednim składzie biochemicznym dają po zjedzeniu raczej nieprzyjemne dolegliwości żołądkowe niż odurzające, o czym pisał już Stanisław Ignacy Witkiewicz w dziele Nikotyna, Alkohol, Kokaina, Peyotl, Morfina, Eter[5]:

Quote-alpha.png
Preparaty które dostawałem następnie od dr. Rouhier, wydobyte z kaktusów, hodowanych zdaje się na Côte d'Azur, nie dorównują mu [oryginalnemu peyotlowi rosnącemu w naturalnych warunkach] co do zdolności wywoływania wizji, a przewyższają znacznie co do skutków ujemnych.

Eksperymentujący z pejotlem Witkiewicz, głównie w latach 30. XX w., stworzył wiele portretów będąc pod wpływem tej rośliny[5].

Wzrost zainteresowania pejotlem w latach 70. był spowodowany opublikowaniem wczesnych prac antropologa Carlosa Castanedy. Don Juan Matus, domniemany nauczyciel Castanedy, miał używać nazwy Mescalito w odniesieniu do mocy zwanej „pomocnikiem”, „opiekunem”, która ujawnia się spożywającym pejotl, ucząc ich „właściwego sposobu życia”.

Środowisko naukowe, po początkowej akceptacji i uznaniu, zarzuciło Castanedzie, że w swych pracach zbyt wiele uwagi poświęca środkom psychotropowym i ich działaniu, a za mało elementom kulturowym. Po publikacji kolejnych prac podejrzenia w środowisku naukowym o to, iż cała praca Castanedy to fikcja, nasiliły się do tego stopnia, że w trosce o rzetelność naukową, środowisko antropologów odcięło się od Castanedy i odebrano mu również tytuł doktorski[6][7].

Przypisy

  1. P.F. Stevens: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2010-05-07].
  2. Search results — The Plant List (ang.). [dostęp 2011-01-25].
  3. Zbigniew Podbielkowski: Słownik roślin użytkowych. Warszawa: PWRiL, 1989. ISBN 83-09-00256-4.
  4. Alicja Szweykowska, Jerzy Szweykowski: Słownik botaniczny. Wyd. II. Warszawa: Wiedza Powszechna, 2003, s. 327. ISBN 83-214-1305-6.
  5. a b Stanisław Ignacy Witkiewicz Nikotyna, alkohol, kokaina, peyotl, morfina, eter, 1932.
  6. Robert Marshall: The dark legacy of Carlos Castaneda (ang.). [dostęp 2009-01-30].
  7. Colin Wilson: The Don Juan Affair (ang.). [dostęp 2009-01-30].

Bibliografia[edytuj]