Jełmuń (jezioro)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Jełmuń
Położenie
Państwo  Polska
Miejscowości nadbrzeżne Stanclewo, Choszczewo, Jełmuń
Region Pojezierze Mrągowskie
Wysokość lustra 161,0 m n.p.m.
Morfometria
Powierzchnia 131,4 ha
Wymiary
• max długość
• max szerokość

2450 m
800 m
Głębokość
• średnia
• maksymalna

4,1 m
7,5 m
Długość linii brzegowej 6600 m
Objętość 5317,3 tys. m³
Hydrologia
Klasa jakości wody IV (2015)[1]
Położenie na mapie gminy Sorkwity
Mapa lokalizacyjna gminy Sorkwity
Jełmuń
Jełmuń
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Jełmuń
Jełmuń
Położenie na mapie województwa warmińsko-mazurskiego
Mapa lokalizacyjna województwa warmińsko-mazurskiego
Jełmuń
Jełmuń
Położenie na mapie powiatu mrągowskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu mrągowskiego
Jełmuń
Jełmuń
Ziemia53°52′27″N 21°04′40″E/53,874167 21,077778

Jełmuń (niem. Allmoyer See[2]) – jezioro w Polsce, w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie mrągowskim, w gminie Sorkwity[3], a także częściowo w powiecie olsztyńskim, w gminie Biskupiec[4][5].

Położenie i charakterystyka[edytuj | edytuj kod]

Jezioro leży na Pojezierzu Mrągowskim, natomiast w regionalizacji przyrodniczo-leśnej – w mezoregionie Pojezierza Mrągowskiego[6], w dorzeczu DymerDadajPisaŁynaPregoła. Znajduje się 15 km w kierunku zachodnim od Mrągowa, 4 km w kierunku północno-zachodnim od Sorkwit. Nad jego brzegami leżą: Stanclewo (północ), Choszczewo (wschód) i Jełmuń (południe)[4].

Linia brzegowa średnio rozwinięta. Dno piaszczysto-muliste, miejscami kamieniste. Ławica piaszczysta. Brzegi w większości wysokie i pagórkowate, gdzieniegdzie strome. W otoczeniu znajdują się łąki, pola i skupiska drzew[4].

Zgodnie z typologią abiotyczną zbiornik wodny został sklasyfikowany jako jezioro o wysokiej zawartości wapnia, o małym wypływie zlewni, niestratyfikowane, leżące na obszarze Nizin Wschodniobałtycko-Białoruskich (5b)[7]. Jest jednolitą częścią wód Jełmuń o kodzie PLLW30408[1].

Jezioro leży na terenie obwodu rybackiego jeziora Jełmuń w zlewni rzeki Łyna – nr 26[5].

Morfometria[edytuj | edytuj kod]

Według danych Instytutu Rybactwa Śródlądowego powierzchnia zwierciadła wody jeziora wynosi 131,4 ha. Średnia głębokość zbiornika wodnego to 4,1 m, a maksymalna – 7,5 m (punkt ten znajduje się w północnej części akwenu). Lustro wody znajduje się na wysokości 161,0 m n.p.m.[4] Objętość jeziora wynosi 5317,3 tys. m³[8]. Maksymalna długość jeziora to 2450 m, a szerokość 800 m. Długość linii brzegowej wynosi 6600 m[4].

Inne dane uzyskano natomiast poprzez planimetrię jeziora na mapach w skali 1:50 000 opracowanych w Państwowym Układzie Współrzędnych 1965, zgodnie z poziomem odniesienia Kronsztadt. Otrzymana w ten sposób powierzchnia zbiornika wodnego to 117,5 ha[8].

Przyroda[edytuj | edytuj kod]

W skład rybostanu wchodzą m.in. płoć (przeważa), szczupak, węgorz, leszcz, sandacz i lin. Wśród roślinności przybrzeżnej dominuje trzcina porastająca prawie wszystkie brzegi, miejscami szerokim pasem[4].

Zgodnie z badaniem z 2003 akwenowi przyznano II klasę czystości[8]. W 2015 stan chemiczny wód oceniono jako dobry, natomiast stan ekologiczny wód oceniano jako słaby, co dało IV klasę jakości wód[1].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c Ocena stanu jednolitych części wód jezior w latach 2011-2016 [xlsx], Główny Inspektorat Ochrony Środowiska [dostęp 2020-04-07] (pol.).
  2. Poz. 588. Zarządzenie Ministra Administracji Publicznej z dnia 4 kwietnia 1950 r. o przywróceniu i ustaleniu nazw miejscowości.. „Monitor Polski. Dziennik Urzędowy Rzeczypospolitej Polskiej”, s. 425, 8 maja 1950. 
  3. Komisja Nazw Miejscowości i Obiektów Fizjograficznych: Hydronimy. Izabella Krauze-Tomczyk, Jerzy Ostrowski (oprac. red). T. 1. Cz. 2: Wody stojące. Warszawa: Główny Urząd Geodezji i Kartografii, 2006, s. 118. ISBN 83-239-9607-5.
  4. a b c d e f Jerzy Waluga, Henryk Chmielewski: Jeziora Pojezierza Mrągowskiego. Przewodnik wędkarski (4). Olsztyn: Instytut Rybactwa Śródlądowego, 1998, s. 54–55. ISBN 83-87506-55-9.
  5. a b Rozporządzenie nr 209 Wojewody Warmińsko-Mazurskiego z dnia: 10 maja 2001 r. w sprawie: ustanowienia obwodów rybackich na wodach płynących województwa warmińsko-mazurskiego. 10 maja 2001. [dostęp 2020-04-07].
  6. Roman Zielony, Alina Kliczkowska: Regionalizacja przyrodniczo-leśna Polski 2010. Warszawa: Centrum Informacyjne Lasów Państwowych, 2012. ISBN 978-83-61633-62-4.
  7. Ministerstwo Środowiska, Raport dla Obszaru Dorzecza Wisły z realizacji art. 5 i 6, zał. II, III, IV Ramowej Dyrektywy Wodnej 2000/60/WE, Krajowy Zarząd Gospodarki Wodnej, marzec 2005, s. 125 [dostęp 2020-04-07] [zarchiwizowane z adresu 2016-03-05].
  8. a b c Adam Choiński: Katalog Jezior Polski. Poznań: Wydawnictwo Naukowe UAM, 2006, s. 361. ISBN 83-232-1732-7.