Jean-Luc Dehaene

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Jean-Luc Dehaene
Jean-Luc Joseph Marie Dehaene
Jean-Luc Dehaene 675.jpg
Data i miejsce urodzenia 7 sierpnia 1940
Montpellier
Data i miejsce śmierci 15 maja 2014
Quimper
Premier Belgii
Okres od 7 marca 1992
do 12 lipca 1999
Przynależność polityczna CVP
Poprzednik Wilfried Martens
Następca Guy Verhofstadt
Signature of Jean-Luc Dehaene.png

Jean Luc Joseph Marie Dehaene (wym. [ʒɑ̃ːˈlʏk dəˈɦaːnə] i; ur. 7 sierpnia 1940 w Montpellier, zm. 15 maja 2014 w Quimper[1][2]) – belgijski i flamandzki polityk, wieloletni minister, premier Belgii w latach 1992–1999, poseł do Parlamentu Europejskiego VI i VII kadencji.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Działalność do 1992[edytuj | edytuj kod]

Z wykształcenia prawnik, uzyskał doktorat na Katolickim Uniwersytecie w Leuven. Działał w organizacji skautowskiej i Chrześcijańskim Ruchu Robotniczym (związku zawodowym związanym z chadekami). Od 1972 do 1982 pracował w administracji państwowej jako członek gabinetów politycznych w różnych ministerstwach.

Od 1972 zasiadał we władzach krajowych chadeckiej partii PSC-CVP, a po jej podziale we władzach flamandzkiej Chrześcijańskiej Partii Ludowej (przekształconej późniiej w ugrupowanie pod nazwą Chrześcijańscy Demokraci i Flamandowie).

Sprawował mandat senatora (1982–1987 i ponownie od 1995 do 2000), a także posła do Izby Reprezentantów (1987–1995). Był ministrem spraw społecznych i reform instytucjonalnych (od 1981 do 1987), a w okresie 1988–1992 wicepremierem oraz ministrem transportu.

Premier Belgii[edytuj | edytuj kod]

W 1992, po niepowodzeniu prób Guy Verhofstadta i Melchiora Watheleta, udało mu się sformować koalicję rządzącą złożoną z chrześcijańskich demokratów i socjalistów. Pierwszy przez niego kierowany rząd doprowadził do przekształcenia Belgii w federację. W 1993 złożył królowi ostatecznie niezrealizowaną rezygnację swojego gabinetu z powodu zróżnicowanych poglądów na finanse publiczne. Po śmierci króla Baldwina I jego rząd wykonywał funkcję głowy państwa aż do zaprzysiężenia księcia Alberta jako Alberta II dziewięć dni później. W 1994 zarządził wycofanie belgijskich wojsk z Rwandy. Był jednym z kandydatów na następcę Jacques'a Delorsa na stanowisku przewodniczącego Komisji Europejskiej, jego nominację zablokował jednak brytyjski premier John Major.

Drugi rząd Jean-Luka Dehaene, działający od 1995, również składał się z chrześcijańskich demokratów i socjalistów. Gabinet ten przetrwał całą kadencję, jednak na jego pozycję i notowania partii koalicyjnych negatywnie wpłynęły sprawa Marca Dutroux i skandal dotyczący skażonej żywności.

Działalność od 1999[edytuj | edytuj kod]

Po wyborach Guy Verhofstadt sformował pierwszy od 1958 belgijski rząd, w którym nie znaleźli się chrześcijańscy demokraci. Jean-Luc Dehaene pozostał senatorem do 2000, następnie przez sześć lat sprawował urząd burmistrza Vilvoorde. Od 2001 do 2003 był także wiceprzewodniczącym Konwentu Unii Europejskiej.

W 2003 ponownie kandydował w wyborach krajowych dla wsparcia swojego ugrupowania z ostatniego miejsca na liście partyjnej. W wyborach w 2004 uzyskał mandat deputowanego do Parlamentu Europejskiego. W 2007 angażował się w rozmowy koalicyjne nad powołaniem nowego gabinetu, w 2008 stanął na czele instytucji finansowej Dexia.

W wyborach europejskich w 2009 roku uzyskał reelekcję. Został członkiem grupy Europejskiej Partii Ludowej i wiceprzewodniczącym Komisji Budżetowej w PE VII kadencji.

Skład rządów[edytuj | edytuj kod]

Pierwszy rząd (1992–1995)[edytuj | edytuj kod]

Drugi rząd (1995–1999)[edytuj | edytuj kod]

  • premier: Jean-Luc Dehaene (CVP)[4]
  • wicepremier: Elio Di Rupo (PS), Johan Vande Lanotte (SP, do 1998), Louis Tobback (SP, 1998), Luc Van den Bossche (SP, od 1998), [Melchior Wathelet]] (PSC, do 1995), Philippe Maystadt (PSC, 1995–1998), Jean-Pol Poncelet (PSC, od 1998), Herman Van Rompuy (CVP)
  • minister gospodarki i telekomunikacji (od 1998 również handlu zagranicznego): Elio Di Rupo (PS)
  • minister spraw wewnętrznych (od 1999 również zdrowia): Johan Vande Lanotte (SP, do 1998), Louis Tobback (SP, 1998), Luc Van den Bossche (SP, od 1998)
  • minister obrony (od 1998 również energii): Melchior Wathelet (PSC, do 1995), Jean-Pol Poncelet (PSC, od 1995)
  • minister budżetu (od 1999 również rolnictwa oraz małej i średniej przedsiębiorczości): Herman Van Rompuy (CVP)
  • minister finansów (do 1998 również handlu zagranicznego): Philippe Maystadt (PSC, do 1998), Jean-Jacques Viseur (PSC, od 1998)
  • minister nauki: Yvan Ylieff (PS)
  • minister zdrowia i emerytur: Marcel Colla (SP, do 1999)
  • minister emerytur, bezpieczeństwa społecznego, integracji społecznej i środowiska: Jan Peeters (SP, od 1999)
  • minister spraw zagranicznych: Erik Derycke (SP)
  • minister pracy: Miet Smet (CVP)
  • minister spraw społecznych: Magda De Galan (PS)
  • minister rolnictwa oraz małej i średniej przedsiębiorczości: Karel Pinxten (CVP, do 1999)
  • minister transportu: Michel Daerden (PS)
  • minister sprawiedliwości: Stefaan De Clerck (CVP, do 1998), Tony Van Parys (CVP, od 1998)
  • minister służb publicznych: André Flahaut (PS)
  • minister współpracy na rzecz rozwoju: Reginald Moreels (CVP, od 1999)

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Rogier Verschueren: Jean-Luc Dehaene overleden (niderl.). standaard.be, 2014-05-15. [dostęp 2014-05-17].
  2. Chris Maume: Jean-Luc Dehaene obituary: Politician who fought hard to keep Belgium together and went on to lead Uefa’s Financial Fair Play initiative (ang.). independent.co.uk, 2014-05-17. [dostęp 2014-05-17].
  3. Gouvernement Jean-Luc Dehaene I (7.03.1992 – 23.06.1995) (fr.). cris.be. [dostęp 2018-02-25].
  4. Gouvernement Jean-Luc Dehaene II (23.06.1995 – 12.07.1999) (fr.). cris.be. [dostęp 2018-02-25].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]