Jean-Michel Basquiat

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Jean-Michel Basquiat
ilustracja
Data i miejsce urodzenia

22 grudnia 1960
Nowy Jork

Data i miejsce śmierci

12 sierpnia 1988
Nowy Jork

Narodowość

amerykańska

Dziedzina sztuki

graffiti, malarstwo

Epoka

sztuka współczesna, neoekspresjonizm

Strona internetowa

Jean-Michel Basquiat (ur. 22 grudnia 1960 w Brooklynie, w Nowym Jorku, zm. 12 sierpnia 1988) – amerykański artysta współczesny. Początkowo uprawiał graffiti (był prekursorem tej dziedziny), później zajął się malarstwem, był przedstawicielem nowego ekspresjonizmu. Jego obrazy cechowały się połączeniem prymitywnej sztuki afrykańskiej, współczesnej „sztuki ulicy”, napisów, elementów komiksu oraz archetypów kultury.

Życie i twórczość[edytuj | edytuj kod]

Jego matka Matilde była Portorykanką, a ojciec Gerard – Haitańczykiem. Basquiat już w dzieciństwie przejawiał zainteresowanie sztuką i malarstwem. W wieku siedmiu lat trafił do szpitala z powodu wypadku samochodowego, wówczas matka podarowała mu podręcznik do anatomii Henry’ego Graya (tzw. Gray’s Anatomy). Basquiatowi spodobały się ilustracje w tej książce i czerpał z nich później inspirację do swoich prac. Założył także zespół muzyczny o nazwie „Gray”.

W wieku 17 lat, razem z przyjacielem Alem Diazem, rozpoczął malowanie graffiti na murach Manhattanu, dodając nieznany wówczas podpis „SAMO” (Same Old Shit). Grafikami były treściwe teksty, takie jak: „Burżuj czuje się bezpieczny; SAMO” („Plush safe he think; SAMO”). W grudniu 1978 The Village Voice opublikowało artykuł o ich twórczości. Projekt SAMO zakończył się stwierdzeniem „SAMO IS DEAD” napisanym na murach budynków SoHo[1].

W 1978 Basquiat opuścił dom oraz porzucił Edward R. Murrow High School na rok przed jej ukończeniem. Przeniósł się do miasta i żył z przyjaciółmi, utrzymując się z ulicznej sprzedaży koszulek i pocztówek. Zaczął także malować obrazy.

W 1981 poeta, krytyk sztuki i kulturalny prowokator Rene Ricard opublikował artykuł The Radiant Child w czasopiśmie „Artforum[2]. Była to trampolina Basquiata do szybkiej kariery na międzynarodowej arenie sztuki.

W 1982 pokazywał już swoje prace regularnie w galeriach Nowego Jorku. Zaczął spotykać się z ambitną i początkującą wówczas piosenkarką Madonną. W tym samym roku poznał też znanego przedstawiciela sztuki pop-art Andy’ego Warhola[3]. Zaczął z nim współpracować, co zaowocowało bliską przyjaźnią obu artystów. Wspólnie stworzyli ponad 100 obrazów[4].

Już w 1984 wielu jego znajomych niepokoiło się o niego z powodu jego uzależnienia od narkotyków (w szczególności od heroiny). W 1985 Basquiat pojawił się na okładce „The New York Times”. Jego popularność rosła, a prace zaczęto pokazywać na osobnych wystawach (także w Europie).

Zmarł w 1988 z powodu przedawkowania heroiny, parę dni przed drugą wycieczką do Wybrzeża Kości Słoniowej, którą zaplanował z iworyjskim artystą Ouattarą Wattsem[5]. Został pochowany na Greenwood Cemetery w Brooklynie[6].

Z powodu zgonu w wieku zaledwie 27 lat jest zaliczany do tzw. klubu 27.

W kulturze[edytuj | edytuj kod]

Postać Basquiata (zagrana przez Jeffreya Wrighta) została przedstawiona w filmie Basquiat – Taniec ze śmiercią. Jean-Michel Basquiat, jako aktor, wystąpił w filmie Downtown 81, a także w teledysku zespołu Blondie do piosenki „Rapture”. Był również częstym gościem programu „Glenn O’Brien’s TV Party”.

Obraz Basquiata pt. Bird On Money został wykorzystany w 2020 r. jako okładka albumu "The New Abnormal" amerykańskiego zespołu The Strokes[7].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Jean-Michel Basquiat. Genialny łobuz wart miliony, Onet Kultura, 25 grudnia 2020 [dostęp 2022-02-15] (pol.).
  2. Jean-Michel Basquiat: The life and work behind the legend, www.bbc.com [dostęp 2022-02-15] (ang.).
  3. Dazed, The best, worst, and weirdest parts of Warhol and Basquiat’s friendship, Dazed, 28 maja 2019 [dostęp 2021-11-01] (ang.).
  4. Malarstwo amerykańskie. Francesca Castria Marchetti (red.). Warszawa: Wydawnictwo „Arkady”, 2005, s. 296. ISBN 83-213-4373-2.
  5. Eric Fretz, Jean-Michel Basquiat: A Biography, ABC-CLIO, 23 marca 2010, ISBN 978-0-313-38057-0 [dostęp 2019-08-18] (ang.).
  6. r, About The Artist | The Estate of Jean-Michel Basquiat, 9 sierpnia 2018 [dostęp 2022-02-15] (ang.).
  7. Condé Nast, 8 Albums With the Most Amazing Artwork, Architectural Digest, 13 kwietnia 2021 [dostęp 2022-02-15] (ang.).

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]