Jednomandatowe okręgi wyborcze

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Jednomandatowe okręgi wyborcze (JOW) – okręgi wyborcze w których mandat zdobywa tylko jeden kandydat.

Opinie[edytuj]

Argumenty za[edytuj]

Zwolennicy jednomandatowych okręgów wyborczych podkreślają, że jest to najprostszy system wybierania deputowanych wynikający wprost z definicji demokracji jako systemu, w którym prawo stanowi wola większości obywateli. Dzięki nim parlament jest sprawny (najczęściej w przypadku jednomandatowych okręgów „pierwszy na mecie” jedna partia ma większość), a wybrani kandydaci ponoszą osobistą odpowiedzialność za swoje działania. Ponad to zwolennicy jednomandatowych okręgów argumentują, że w systemie zamkniętych list partyjnych wypaczony zostaje proces kandydowania, który zależy od decyzji gron partyjnych, a możliwe jest jedynie kolektywne kandydowanie. Wprowadzenie jednomandatowych okręgów wyborczych pozwoli na zwiększenie identyfikacji wyborców z radnymi i odwrotnie[1].

Według zwolenników głosowanie w okręgach jednomandatowych osłabia skłonności do koncentracji władzy, którą wzmacniają z kolei ordynacje proporcjonalne z głosowaniem na listy[2].

W języku polskim popularne opracowanie zawierające listę najważniejszych metod głosowania stosowanych w JOWach, omówienie zalet oraz wad JOWów wraz z dyskusją potencjalnych sposobów zapobieżenia negatywnym zjawiskom zawierają prace Kaminski (2015, 2016)[3]. Dostępne są też symulacje, pokazujące co by było, gdyby zamiast dotychczasowych ordynacji zastosowano system JOW.[4]

Argumenty przeciw[edytuj]

Przeciwnicy jednomandatowych okręgów argumentują swoje stanowisko:

  • tylko 38% wyborców jest w stanie wybrać parlament/rzad większościowy co jest fundamentalnie sprzeczne z założeniem demokracji
  • brakiem reprezentacji dla dużej części społeczeństwa poprzez wykluczanie mniejszych i średnich partii z podziału mandatów (przykład USA i Kanady);
  • wzrostem zjawiska „głosów straconych” (przykład USA i Kanady);
  • sprzyjaniem dominacji pojedynczej partii w danych okręgach wyborczych;
  • zwiększaniem zjawiska podziału głosu między dwoma zbliżonymi do siebie kandydatami;
  • potencjalnym nadmiernym przywiązaniem deputowanego do terenu, z którego został wybrany;
  • umożliwianiem zjawiska dopasowywania granic okręgów wyborczych celem zwiększenia liczby wygranych mandatów[5].

W przeprowadzonym w 2008 przez CBOS badaniu za wprowadzeniem jednomandatowych okręgów wyborczych wypowiedziało się 40% ankietowanych, za systemem proporcjonalnym − 16%, zdania nie miało 21% pytanych[6].

Użycie[edytuj]

Państwa stosujące praktykę jednomandatowych okręgów wyborczych gdzie większość względna (dla przykładu 30% głosów w okręgu) kreuje członka parlamentu[7]. System taki nazywany jest "pierwszy na mecie bierze wszystko"

  •  Kanada - Obecnie rządząca Partia Liberalna, Narodowa Demokracja i wszystkie inne partie (wyjątek stanowią Progresywni Konserwatyści, którzy właśnie utracili rządy) przyrzekają zmianę systemu JOW na rzecz wyborów proporcjonalnych lub systemu mieszanego.
  •  Stany Zjednoczone
  •  Wielka Brytania

System "pierwszy na mecie bierze wszystko" jest mylnie porównywany i łączony z:

W Polsce ten sposób wyboru obowiązuje:

W 2012 roku Paweł Kukiz zainicjował akcję na rzecz jednomandatowych okręgów wyborczych do Sejmu na portalu "zmieleni.pl"[11].

Zobacz też[edytuj]

Przypisy

  1. D. Walczak, Konieczność zmian w podziale terytorialnym gmin, Zeszyty Naukowe SGGW, Ekonomika i Organizacja Gospodarki żywnościowej 2012, nr 99, s. 212
  2. M. Duverger, Oligarchizacja przywództwa, [w:] Demokracja a elitaryzm władzy. Wybór źródeł, Kraków 2006, s. 14.
  3. Marek M. Kaminski: Metody głosowania w okręgach jednomandatowych i ich własności. [dostęp 2015-07-22].
  4. PrzemysławP. Śleszyński PrzemysławP., 2003, Symulacja wyników wyborów w ordynacji większościowej jednomandatowych okręgów wyborczych, [w:] M. Kowalski (red.), Przestrzeń wyborcza Polski, Instytut Geografii i Przestrzennego Zagospodarowania PAN, Warszawa, s. 163-178., 2003.
  5. Advantages and disadvantages of FPTP system (ang.). [dostęp 2011-06-16].
  6. Polacy o proponowanych zmianach w systemie politycznym. CBOS, kwiecień 2008.
  7. Kancelaria Sejmu Biuro Studiów i Ekspertyz, "Systemy Wyborcze" strona 2-ga [1]
  8. Newsweek "Japoński system wyborczy w wyborach parlamentarnych" , [2]
  9. Art. 260 par. 1 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. – Kodeks wyborczy (Dz. U. z 2011 r. Nr 21, poz. 112).
  10. Art. 418 par. 1 z ustawy dnia 5 stycznia 2011 r. – Kodeks wyborczy (Dz. U. z 2011 r. Nr 21, poz. 112).
  11. Biografia Pawła Kukiza. MamPrawoWiedziec.pl. [dostęp 2015-05-08].

Bibliografia[edytuj]

Linki zewnętrzne[edytuj]