Jednostka stowarzyszona
Jednostka stowarzyszona – jednostka będąca spółką handlową lub podmiotem utworzonym i działającym zgodnie z przepisami obcego prawa handlowego, w której znaczący inwestor posiada zaangażowanie w kapitale, oraz na którą wywiera znaczący wpływ[1].
„Znaczny wpływ” oznacza zdolność do uczestniczenia w podejmowaniu decyzji dotyczących polityki operacyjnej i finansowej jednostki (poprzez wykonywanie praw głosu w radzie nadzorczej lub na walnym zgromadzeniu akcjonariuszy)[2].
W większości krajów prawo spółek uznaje przedsiębiorstwo za jednostkę stowarzyszoną, jeżeli inwestor posiada w nim co najmniej 20% praw głosu[2]
Istnieją jednak dodatkowe okoliczności warunkujące posiadanie (lub nieposiadanie) znacznego wpływu[2]. Jeżeli na przykład większe pakiety akcji znajdują się w rękach pojedynczych inwestorów, inwestor posiadający 20% głosów może łatwo zostać przegłosowany[2]. Zdarza się również, że inwestor posiadający tylko 10% praw głosu może wywierać znaczny wpływ na działalność przedsiębiorstwa, jeżeli (dzięki dobrym koneksjom) posiada jednego–dwóch przedstawicieli w radzie nadzorczej, a pozostałe akcje są rozproszone między wielu drobnych, biernych inwestorów[2]. Aby określić, czy wpływ danego inwestora jest „znaczny”, należy więc dokonać oceny całej sytuacji – przy czym według standardów rachunkowości posiadanie 20% praw głosu jest standardowym progiem, przy którym inwestycję uznaje się za jednostkę stowarzyszoną[2].
Należy zauważyć, że posiadanie ponad 50% praw głosu daje de facto kontrolę – co pozwala inwestorowi na ujęcie inwestycji jako jednostki zależnej (czyli podporządkowanej)[2]. Z kolei jednostki, w których inwestor posiada mniej niż 20% praw głosu, klasyfikuje się jako inwestycje[2].
Kwestia „znacznego wpływu” jest o tyle istotna, że jeżeli inwestor go posiada, może – zgodnie z zasadami konsolidacji – wycenić inwestycję w jednostce stowarzyszonej metodą praw własności[2]. Wówczas inwestycja jest wykazywana w sprawozdaniach inwestora w wartości innej, niż koszt historyczny nabytych akcji[2].