Jeleń baweański

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Jeleń baweański
Axis kuhlii[1]
(Müller, 1840)[1]
Dorosły samiec
Dorosły samiec
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Gromada ssaki
Podgromada ssaki żyworodne
Rząd parzystokopytne
Rodzina jeleniowate
Rodzaj Axis
Gatunek jeleń baweański
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[2]
Status iucn3.1 CR pl.svg
Zasięg występowania
Mapa występowania
Systematyka Systematyka w Wikispecies
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Jeleń baweański w Ragunan Zoo w Indonezji

Jeleń baweański, jeleń (jelonek) jawajski (Axis kuhlii) – endemiczny gatunek średniej wielkości ssaka parzystokopytnego z rodziny jeleniowatych. Nazwa gatunkowa kuhlii nawiązuje do niemieckiego zoologa Heinricha Kuhla.

Występowanie i biotop[edytuj | edytuj kod]

Obecny zasięg występowania gatunku obejmuje wyspę Bawean w Indonezji. Jeleń baweański jest gatunkiem endemicznym występującym w dwóch niewielkich populacjach na jednym tylko obszarze o pow. ok. 200 km². Preferuje zarośla i lasy z gęstym podszytem. Salomon Müller – autor naukowego opisu – spotkał jelenie baweańskie na terenie prywatnej menażerii na Jawie, stąd nazwa jawajski.

Charakterystyka ogólna[edytuj | edytuj kod]

Jeleń baweański jest gatunkiem stosunkowo słabo poznanym.

Wygląd[edytuj | edytuj kod]

Ciało krępe, dość długie (do 115 cm), z krótką głową. Krótsze kończyny przednie podkreślają wrażenie masywności. Ogon o długości ok. 20 cm jest jaśniejszy od spodu. Małe uszy pokryte są gęstym włosem. Ubarwienie jednolicie brązowe. Poroże samców zaczyna wyrastać w wieku 12 miesięcy i dorasta maksymalnie do 47 cm, zwykle jest krótsze. Samica ma dwie pary sutków.

Podstawowe dane
Długość ciała 105-115 cm
Wysokość w kłębie ok. 70 cm
Ogon (kwiat) ok. 20 cm
Masa ciała 36-50 kg
Dojrzałość płciowa ?
Okres godowy wrzesień-październik
Ciąża 225-230 dni
Liczba młodych
w miocie
1-2
Długość życia ?

Tryb życia[edytuj | edytuj kod]

Prowadzi nocny tryb życia, w dzień ukrywając się w gęstych zaroślach. Żyje samotnie lub w parach (samica z młodym, czasem samiec z samicą). Większe grupy spotykane są jedynie na miejscach żerowania i w okresie godowym. Jest gatunkiem roślinożernym, czasami wkraczającym na pola uprawne graniczące z lasem. Metody komunikacji są – poza sygnałami akustycznymi – słabo poznane.

Rozród[edytuj | edytuj kod]

Okres godowy jeleni baweańskich przypada na przełom września i października, ale do rozrodu mogą przystępować też w innych miesiącach. Po ciąży trwającej 225-230 dni samica rodzi jedno młode. Przypadki urodzenia dwójki młodych są bardzo rzadkie. W przeciwieństwie do większości jeleniowatych młode jelenie baweańskie nie mają cętek, ewentualnie słabo widoczne cętkowanie zanika krótko po urodzeniu.

Zagrożenia i ochrona[edytuj | edytuj kod]

W warunkach naturalnych jeleń baweański nie ma naturalnych wrogów. Młode mogą być narażone na ataki pytonów lub innych drapieżników, ale nie stwierdzono istotnego wpływu drapieżników na liczebność populacji. Ewentualnym zagrożeniem mogą być zdziczałe psy.

Od 1979 obszar, na którym występuje jeleń baweański został objęty ochroną (utworzono rezerwat przyrody). W latach 1996-1997 liczebność dzikiej populacji szacowano na poziomie 300-400 osobników, a w niewoli doliczono się 200-250 sztuk. Gatunek jest objęty konwencją waszyngtońską CITES (załącznik I)[3].

W Czerwonej Księdze Gatunków Zagrożonych Międzynarodowej Unii Ochrony Przyrody i Jej Zasobów został zaliczony do kategorii CR (critically endangered – krytycznie zagrożony wyginięciem). Za główne przyczyny zagrożenia uważane jest ograniczanie siedlisk spowodowane wycinaniem lasów pod potrzeby rolnictwa i konkurencję gatunków obcych[4].

W niewoli łatwo się rozmnaża i nie ma dużych wymagań.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. 1,0 1,1 Integrated Taxonomic Information System: ITIS (ang.). [dostęp 2 września 2007].
  2. Axis kuhlii[1]. Czerwona Księga Gatunków Zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) (ang.)
  3. Appendices I, II and III of CITES (ang.). cites.org, 12 czerwca 2013. [dostęp 2013-06-26].
  4. Axis kuhlii. Czerwona Księga Gatunków Zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) <www.iucnredlist.org>. (ang.) [dostęp 10 stycznia 2009]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. Komosińska Halina, Podsiadło Elżbieta: Ssaki kopytne. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2002. ISBN 83-01-13806-8.
  2. Paul Massicot: Animal Info – Bawean Deer (ang.). [dostęp 8 września 2007].
  3. Brent Huffman: www.ultimateungulate.com (ang.). [dostęp 2 września 2007].
  4. Semiadi et al.: Antler’s Growth In The Endangered. Bawean Deer (Axis kuhlii Müller & Schlegel, 1842). Treubia, 2003, 33 (1), (format pdf), (en)