Jeleń wschodni

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Jeleń wschodni
Cervus nippon[1]
Temminck, 1838
Jeleń wschodni
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Gromada ssaki
Podgromada żyworodne
Infragromada łożyskowce
Rząd parzystokopytne
Rodzina jeleniowate
Podrodzina jelenie
Rodzaj jeleń
Gatunek jeleń wschodni
Podgatunki
  • C. n. nippon Temminck, 1838
  • C. n. aplodontus (Heude, 1884)
  • C. n. mantchuricus Swinhoe, 1864
  • C. n. mandarinus Milne-Edwards, 1871
  • C. n. grassianus (Heude, 1884)
  • C. n. sichuanicus Guo, Chen & Wang, 1978
  • C. n. yesoensis (Heude, 1884)
  • C. n. taiouanus Blyth, 1860
  • C. n. pseudaxis Gervais, 1841
  • C. n. kopschi Swinhoe, 1873
  • C. n. keramae (Kuroda, 1924)
  • C. n. pulchellus Imaizumi, 1970
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[2]
Status iucn3.1 LC pl.svg

Jeleń wschodni[3][4], sika[4] (Cervus nippon) – gatunek jeleniowatych – jego podgatunki zamieszkują wschodnią część Syberii, Mandżurię, wschodnie Chiny, Koreę, Japonię oraz Tajwan. Introdukowany także w wielu innych krajach. Na teren współczesnej Polski sprowadzony w 1895 i aklimatyzowany w okolicach Elbląga i Pszczyny. Poławiany dla mięsa, skór i poroża, jako zwierzyna. Łatwo się oswaja. Jest hodowany w parkach i na fermach (zaliczany do zwierząt gospodarskich).

Systematyka[edytuj]

Podgatunki[edytuj]

Wyróżniono kilkanaście podgatunków C. nippon[2][3]:

  • C. nippon nipponjeleń japoński[4]
  • C. nippon aplodontus
  • C. nippon mantchuricus
  • C. nippon mandarinus
  • C. nippon grassianus
  • C. nippon sichuanicus
  • C. nippon yesoensis
  • C. nippon taiouanusjeleń tajwański
  • C. nippon pseudaxisjeleń wietnamski
  • C. nippon kopschi
  • C. nippon keramae
  • C. nippon pulchellusjeleń wyspowy

Morfologia[edytuj]

Ubarwienie sierści brunatne, dość zmienne; grzbiet i boki ciała pokryte białawymi cętkami. Długość ciała do 1,5 m, ogona do 20 cm, wysokość w kłębie 75–110 cm, masa ciała do 110 kg. Poroże jelenia wschodniego charakteryzuje się niezbyt silnym odgałęzieniem, a liczba odnóg jest nie większa niż 8. Samica nie posiada poroża. Największe rozmiary osiągają podgatunki syberyjskie, a najmniejsze żyją na Tajwanie.

Cervus nippon taioanus

Preferuje lasy liściaste i mieszane z gęstym podszytem, ale łatwo przystosowuje się do zmiennych warunków i różnych wysokości (od poziomu morza do 1800 m n.p.m.).

Tryb życia[edytuj]

Łanie jelenia sika

Dorosłe samce są samotnikami łączącymi się w małe stada tylko w okresie godowym. Stado składa się z kilku łań i jednego byka. Zwierzę żywi się głównie trawą oraz liśćmi drzew i krzewów. Żyją 15-18 lat. Żerują głównie w nocy.

Komunikują się przy pomocy dźwięków. Zapachy wykorzystywane są do przekazywania informacji o gotowości do rozrodu oraz do znakowania terenu.

Rozmnażanie[edytuj]

Dojrzałość płciową uzyskują ok. 16-18 miesiąca życia. Sika jest gatunkiem poligamicznym. Samiec gromadzi na swoim terytorium haremy do 12 samic.

Gwizdowisko rozpoczyna się w październiku i trwa do końca listopada. Ciąża trwa od 210 do 230 dni, samica rodzi 1–2 młode o wadze urodzeniowej od 4,5-7 kg. Młode przebywają z matką do ukończenia roku. Sika może krzyżować się z jeleniem szlachetnym.

Zagrożenia i ochrona[edytuj]

Do najgroźniejszych wrogów jelenia wschodniego należą wilki, tygrysy i ludzie. W Polsce jest zaliczany do grubej zwierzyny z okresem ochronnym, został wpisany także na listę gatunków obcych, które w przypadku uwolnienia do środowiska przyrodniczego mogą zagrozić gatunkom rodzimym lub siedliskom przyrodniczym[5].

Przypisy

  1. Cervus nippon, w: Integrated Taxonomic Information System (ang.).
  2. a b Harris, R.B. 2008. Cervus nippon. W: IUCN 2015. Czerwona księga gatunków zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) Wersja 2015.2. <www.iucnredlist.org>. (ang.) [dostęp 2015-09-04]
  3. a b Nazwa polska za: Włodzimierz Cichocki, Agnieszka Ważna, Jan Cichocki, Ewa Rajska, Artur Jasiński, Wiesław Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN, 2015, s. 174. ISBN 978-83-88147-15-9.
  4. a b c K. Kowalski (redaktor naukowy), A. Krzanowski, H. Kubiak, G. Rzebik-Kowalska, L. Sych: Ssaki. Wyd. IV. Warszawa: Wiedza Powszechna, 1991, s. 117, seria: Mały słownik zoologiczny. ISBN 83-214-0637-8.
  5. sejm.gov.pl Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 9 września 2011 r. w sprawie listy roślin i zwierząt gatunków obcych, które w przypadku uwolnienia do środowiska przyrodniczego mogą zagrozić gatunkom rodzimym lub siedliskom przyrodniczym (Dz. U. z 2011 r. Nr 210, poz. 1260)

Bibliografia[edytuj]

  1. Komosińska Halina, Podsiadło Elżbieta: Ssaki kopytne. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2002. ISBN 83-01-13806-8.
  2. Praca zbiorowa: Zwierzęta w parkach narodowych świata. Warszawa: MUZA SA, 2000. ISBN 83-7200-437-4.

Zobacz też[edytuj]