Jeleniewo

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Jeleniewo
Herb
Herb Jeleniewa
Zabytkowy drewniany kościół pw. Najświętszego Serca Pana Jezusa
Zabytkowy drewniany kościół pw. Najświętszego Serca Pana Jezusa
Państwo  Polska
Województwo podlaskie
Powiat suwalski
Gmina Jeleniewo
Liczba ludności (2008) 614
Strefa numeracyjna (+48) 87
Kod pocztowy 16-404
Tablice rejestracyjne BSU
SIMC 0759280
Położenie na mapie gminy Jeleniewo
Mapa lokalizacyjna gminy Jeleniewo
Jeleniewo
Jeleniewo
Położenie na mapie powiatu suwalskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu suwalskiego
Jeleniewo
Jeleniewo
Położenie na mapie województwa podlaskiego
Mapa lokalizacyjna województwa podlaskiego
Jeleniewo
Jeleniewo
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Jeleniewo
Jeleniewo
Ziemia54°12′04″N 22°54′46″E/54,201111 22,912778

Jeleniewowieś w Polsce położona na Pojezierzu Wschodniosuwalskim, w województwie podlaskim, w powiecie suwalskim, w gminie Jeleniewo przy drodze wojewódzkiej nr 655.

Miasto królewskie w ekonomii grodzieńskiej położone było w końcu XVIII wieku w powiecie grodzieńskim województwa trockiego[1]. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa suwalskiego.

Miejscowość jest siedzibą gminy Jeleniewo.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Najstarsze ślady istnienia ludzkiego na terenie Jeleniewa pochodzą z VIVII w.n.e., co wskazuje na to, że ziemie te zamieszkane były przez Jaćwingów. Do dziś przetrwały po nich tylko cmentarzyska kurhanowe i grodziska.[potrzebny przypis]

Dzięki reformom Antoniego Tyzenhausa przeprowadzanym dla ożywienia gospodarki w ekonomii grodzieńskiej w latach 17731782 powstało miasteczko Jeleniewo. W latach 17801800 miejscowość posiadała prawa miejskie[2].

W 1786 roku w Jeleniewie mieszkało zaledwie 25 rodzin, w 1800 odnotowano już 471 mieszkańców i 64 domy[3], a w 1880 – 659 mieszkańców[4]. Miejscowość rozrastała się do końca XIX wieku, kiedy została zdominowana przez rozwijające się Suwałki[2].

W roku 1795 Jeleniewo trafiło pod administrację zaboru pruskiego. Ludność utrzymywała się z rolnictwa i częściowo z rzemiosła.[potrzebny przypis]

Z historią osady wiąże się również istnienie Puszczy Przełomskiej, o czym świadczy herb – jeleń[5].

Żydzi w Jeleniewie[edytuj | edytuj kod]

Od początku istnienia Jeleniewa obok ludności chrześcijańskiej żyli także i Żydzi, jednak zachowane księgi metrykalne Żydów z Jeleniewa i okolic pochodzą dopiero z lat 18081825. W roku 1880 Żydzi stanowili około połowy mieszkańców miejscowości. Liczba mieszkańców miejscowości z czasem malała – spis powszechny z 1921 roku odnotował 175 Żydów (przy całej populacji liczącej 471 osób)[4].

W przededniu II wojny światowej Jeleniewo zamieszkiwało około 250 Żydów[6].

W grudniu 1939 roku około 200 zamieszkujących Jeleniewo Żydów zostało zgromadzonych przez niemieckich żandarmów na placu przy posterunku żandarmerii, gdzie byli oni przetrzymywani, szykanowani, bici i okaleczani. Po kilku dniach żandarmi i volksdeutsche popędzili Żydów do Suwałk, gdzie przetrzymywani byli oni na podwórku szpitalnym do momentu wywiezienia do Białej Podlaskiej, skąd trafili do obozu zagłady w Treblince. Część Żydów poniosła śmierć również w innych miejscach[7].

Pozostałością po społeczności żydowskiej w Jeleniewie jest cmentarz założony w XVIII wieku (najstarsze odnalezione macewy pochodzą z 1765 roku)[4].

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Nagrobek z 1930 roku na cmentarzu rzymskokatolickim.
Jedna z macew zachowanych na cmentarzu żydowskim.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Вялікі гістарычны атлас Беларусі Т.2, Mińsk 2013, s. 86.
  2. a b Suwalszczyzna : mapa turystyczna 1:100 000. Warszawa: Agencja TD, 2008. ISBN 978-83-88859-31-1.
  3. Jeleniewo (pol.). W: Suwalszczyzna.com.pl [on-line]. [dostęp 2012-09-11].
  4. a b c d Krzysztof Bielawski: Cmentarz żydowski w Jeleniewie (pol. • ang.). W: Cmentarze żydowskie w Polsce (kirkuty.xip.pl) [on-line]. [dostęp 2012-09-11].
  5. Gmina Jeleniewo. W: e-podlasie.pl [on-line]. [dostęp 2012-09-15].
  6. Jeleniewo (woj. podlaskie) : Społeczność żydowska przed 1989 – Polska / podlaskie (pol.). W: Wirtualny Sztetl [on-line]. [dostęp 2012-09-11].
  7. Waldemar Monkiewicz, Adam Dobroński: Ofiary terroru hitlerowskiego na Suwalszczyźnie w latach 1939–1945. Białystok: Okręgowa Komisja Badania Zbrodni Przeciwko Narodowi Polskiemu, 1993, s. 18–19. ISBN 978-83-901545-0-3.
  8. Narodowy Instytut Dziedzictwa: Rejestr zabytków nieruchomych – województwo podlaskie. 31 grudnia 2017; 5 miesięcy temu.