Jelenka (Wysoki Jesionik)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ten artykuł dotyczy szczytu w Wysokim Jesioniku. Zobacz też: schronisko w Karkonoszach.
Jelenka
Ilustracja
Widok ze skrzyżowania Jelení studánka na góry Jelenka i Ostružná
Państwo  Czechy
Położenie Stará Ves
Pasmo Wysoki Jesionik
(czes. Hrubý Jeseník)
(Sudety)
Wysokość 1214 m n.p.m.
Położenie na mapie Sudetów
Mapa lokalizacyjna Sudetów
Jelenka
Jelenka
Ziemia50°01′31,7″N 17°12′25,4″E/50,025472 17,207056

Jelenkaszczyt (góra) o wysokości 1214 m n.p.m. (podawana jest też wysokość 1205 m n.p.m.) w paśmie górskim Wysokiego Jesionika (czes. Hrubý Jeseník), w północno-wschodnich Czechach, w Sudetach Wschodnich, na Morawach, w obrębie gminy Stará Ves, oddalony o około 6,6 km na południowy zachód od szczytu góry Pradziad (czes. Praděd)[1].

Charakterystyka[edytuj | edytuj kod]

Lokalizacja[edytuj | edytuj kod]

Góra Jelenka położona jest na bocznej, południowo-wschodniej, łukowatej gałęzi grzbietu głównego (grzebieniu) góry Pradziad o nazwie Jelení hřeben, która biegnie od przełęczy Sedlo pod Jelení studánkou do szczytu Kamenec (2)[a], w części (mikroregionie) Wysokiego Jesionika o nazwie Masyw Pradziada i Wysokiej Holi (czes. Pradědská hornatina)[1]. Górę o kształcie kopulastym ogranicza od północy przełęcz Sedlo pod Jelení studánkou, a od południa przełęcz Mravenčí sedlo. Natomiast od zachodu i wschodu, górę ograniczają doliny płynących potoków: od zachodu potoku Podolský p. i od wschodu potoku Kotelný p[1].

Jelenka jest górą o nierównomiernych nachyleniach stoków, z maksymalnym średnim nachyleniem (na odcinku 50 m) dochodzącym do 30°. Stoki są zalesione lasem świerkowym z domieszką nielicznych drzew liściastych, z licznymi przerzedzeniami i przecinkami. W odległości około 1 km na południe od szczytu w pobliżu przełęczy Mravenčí sedlo występuje pojedyncze skalisko[1]. Przez stoki góry przechodzi sieć krzyżujących się ścieżek oraz wytyczonych szlaków turystycznych, zbiegających się na kluczowym skrzyżowaniu góry o nazwie Alfrédka[1].

W otoczeniu góry znajdują się liczne szczyty: od północnego zachodu Břidličná hora i Jelení hřbet, od północy Velký Máj, od wschodu Smolný vrch, od południowego wschodu Jelenec i od południa Ostružná[1].

Szczyt[edytuj | edytuj kod]

Punkt geodezyjny o wysokości 1205,8 m n.p.m. położony jest w odległości około 100 m na południe od szczytu, który nie jest punktem widokowym, z uwagi na zalesienie. Dojście na szczyt jest orientacyjne, następujące ze skrzyżowania o nazwie Pod Jelení studánkou o długości około 350 m, ale nie jest ono zalecane z uwagi na ochronę przyrody i cennego ekosystemu.

Geologia[edytuj | edytuj kod]

Pod względem geologicznym góra należy do jednostki określanej jako warstwy vrbneńskie[2] i zbudowana jest z młodszych osadów dewońskich słabo zmetamorfizowanych skał osadowych głównie fyllitów z domieszką skał metamorficznych m.in. łupków łyszczykowych i kwarcytów[3].

Wody[edytuj | edytuj kod]

Wszystkie stoki należą do zlewni Morza Bałtyckiego do którego płyną wody m.in. z dorzecza Odry, będącej przedłużeniem płynących górskich potoków i rzek (m.in. Moravice, do której wpadają wspomniane potoki Podolský i Kotelný) z tej części Wysokiego Jesionika[1]. Na stoku południowo-wschodnim góry w odległości około 800 m od szczytu na wysokości 1080 m n.p.m., w pobliżu skrzyżowania Alfrédka występuje źródło o nazwie Pramen Stříbrného potoka[4], skąd bierze swój początek Stříbrný p.

Ochrona przyrody[edytuj | edytuj kod]

Cała góra znajduje się w obrębie wydzielonego obszaru objętego ochroną o nazwie Obszar Chronionego Krajobrazu Jesioniki (czes. Chráněná krajinná oblast (CHKO) Jeseníky), a utworzonego w celu ochrony utworów skalnych, ziemnych i roślinnych oraz rzadkich gatunków zwierząt, ze znajdującym się w nim, na obszarze szczytowym góry oraz znacznej części stoków rezerwatu przyrody Pod Jelení studánkou[3][5][6].

Rezerwat przyrody Pod Jelení studánkou[edytuj | edytuj kod]

Wejście do rezerwatu przyrody Pod Jelení studánkou w pobliżu skrzyżowania Alfrédka

Rezerwat przyrody Pod Jelení studánkou (czes. Přírodní rezervace Pod Jelení studánkou) położony jest na wysokościach (od 1085 do 1258) m n.p.m., ponieważ swoim zasięgiem obejmuje oprócz Jelenki również część południowo-wschodniego stoku sąsiedniej góry Jelení hřbet. Rezerwat został utworzony 25 października 1989 i ma łączną powierzchnię, skorygowaną w listopadzie 2011 roku do 147,61 ha[3]. Rezerwat jest udostępniony dla turystów biegnącymi po tej samej dróżce dwoma szlakami turystycznymi: czerwonym Szlak czerwony i żółtym Szlak żółty .

Turystyka[edytuj | edytuj kod]

Do miejscowości Karlov pod Pradědem i Vernířovice z bazą hoteli i pensjonatów jest od szczytu około 5,5 km. W podobnej odległości w kierunku szczytu Pradziad znajdują się następujące hotele górskie i schroniska turystyczne[1]:

Przy skrzyżowaniu wszystkich szlaków turystycznych Alfrédka położone było schronisko (wcześniej domek myśliwski) o nazwie Chata Alfrédka wybudowane przez hrabiego Alfréda Harracha, ale dwukrotnie zostało ono strawione przez pożary, w wyniku których od 2002 roku pozostały po nim jedynie fundamenty[7][8]. Blisko skrzyżowania położona jest Chata Evženka[3][9], ale ma ona małe znaczenie turystyczne oraz domek z bufetem o nazwie U Herdegenů, czynnym w soboty i niedziele z umieszczonymi przy nim ławami[10].

Szlaki turystyczne[edytuj | edytuj kod]

Przez górę biegną trzy szlaki turystyczne na trasach[1]:

Szlak czerwony Červenohorské sedlo – góra Velký Klínovec – przełęcz Hřebenová – szczyt Výrovka – przełęcz Sedlo pod Malým Jezerníkem – szczyt Malý Jezerník – góra Velký Jezerník – przełęcz Sedlo Velký Jezerník – schronisko Švýcárna – góra Pradziad – przełęcz Sedlo Barborka – góra Petrovy kameny – Ovčárna – przełęcz Sedlo u Petrových kamenů – szczyt Vysoká hole – szczyt Kamzičník – góra Velký Máj – przełęcz Sedlo nad Malým kotlem – góra Jelení hřbet – Jelení studánka – przełęcz Sedlo pod Jelení studánkou – góra Jelenka – góra Ostružná – Rýmařov;
Szlak zielony Malá Morávka – Karlov pod Pradědem – góra Klobouk – przełęcz Mravencovka – góra Jelenec – góra Jelenka – przełęcz Mravenčí sedlo – góra Ostružná – góra Kamenec (2) – Žďárský Potok – góra Výhledy – góra Kamenná hora – Bedřichov;
Szlak żółty Sobotín – Vernířovice – góra ŠpičákČertova stěna – góra Břidličná hora – Jelení studánka – góra Jelenka – przełęcz Mravenčí sedlo – Zelené kameny – Nad Skřítkem.

Szlaki rowerowe i trasy narciarskie[edytuj | edytuj kod]

W obrębie góry nie poprowadzono żadnego szlaku rowerowego.

Na stoku góry w pobliżu skrzyżowania Alfrédka zlokalizowano 250 m trasę narciarstwa zjazdowego z wyciągiem narciarskim oraz dwie trasy narciarstwa biegowego[11]:

SkiTrailRedČR.png Mravencovka – Jelenec – góra Jelenka – Alfrédka – przełęcz Mravenčí sedlo – góra Pecný – Zelené kameny – Ztracené skály – Nad Skřítkem – Žlutý potok – Pod Zelenými kameny;
SkiTrailRedČR.png Mravencovka – Jelenec – góra Jelenka – Alfrédka – góra Ostružná – Stará Ves.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. oznaczenie indeksowane w odróżnieniu od znajdujących się w tym samym paśmie dwóch innych szczytów o tej samej nazwie: Kamenec (1) położonego 3,8 km na wschód od miejscowości Loučná nad Desnou i Kamenec (3) położonego 1,7 km na wschód od miejscowości Bělá pod Pradědem

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d e f g h i Jelenka (1214 m) (Turistická mapa) 1:12 000 (cz.). Mapy.cz. [dostęp 2015-04-17].
  2. Cymerman 1998 ↓, s. 531 (mapa).
  3. a b c d Návrh vyhlášení PR Pod Jelení studánkou (cz.). Portal.gov.cz, marzec 2011. [dostęp 2015-04-17]. [zarchiwizowane z tego adresu (2015-04-02)].
  4. Zdeněk Pavelek: Pramen Stříbrného potoka (7259) (cz.). Estudanky.eu, 2013-08-04. [dostęp 2015-04-17].
  5. Přírodní rezervace Pod Jelení studánkou (cz.). Rymarovsko.cz. [dostęp 2015-04-17].
  6. Přírodní rezervace Pod Jelení studánkou (cz.). Ejeseniky.com. [dostęp 2015-04-17].
  7. Chata Alfrédka (cz.). Turistika.cz. [dostęp 2015-04-17].
  8. Alfrédova chata (cz.). Ejeseniky.cz. [dostęp 2015-04-17].
  9. Přístavby a rekonstr. obytných staveb. Chata Evženka (cz.). Stamin.eu. [dostęp 2015-04-17].
  10. Bufet na Alfrédce aneb Prozatímní bufet U Herdegenů (cz.). Trib.cz. [dostęp 2015-04-09].
  11. Jesioniki na biegówkach. Objaśnienia i profile tras. (JPG) ↓.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]