Jelling

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Jelling
Ilustracja
Kościół w Jelling
Państwo  Dania
Region Dania Południowa
Gmina Vejle
Powierzchnia 89 km²
Populacja (2008)
• liczba ludności

3 178
Kod pocztowy 7300
Położenie na mapie Danii Południowej
Mapa lokalizacyjna Danii Południowej
Jelling
Jelling
Położenie na mapie Danii
Mapa lokalizacyjna Danii
Jelling
Jelling
Położenie na mapie świata
Mapa lokalizacyjna świata
Jelling
Jelling
Ziemia 55°45′N 9°25′E/55,750000 9,416667
Portal Portal Dania
Grób Gorma Starego w kościele w Jelling (miejsce pochówku pod posadzką świątyni oznaczone jest srebrnym zygzakiem będącym fragmentem czarnego ornamentu posadzki)

Jelling – miasto w środkowej Jutlandii w Danii, w gminie Vejle, 3 178 mieszk. (2008). Miasto jest przystankiem na trasie kolejowej VejleHolstebro. Znane jest przede wszystkim z kościoła, kurhanów i kamieni runicznych związanych z duńskimi pochówkami królewskimi w X w. Zostały one w 1994 r. wpisane na listę światowego dziedzictwa UNESCO.

Kościół w Jelling[edytuj]

Najstarszy, drewniany z X w. spłonął ok. 960–985 r. Na jego miejscu zbudowano jeszcze co najmniej dwie drewniane świątynie, zanim w ok. 1100 r. powstał obecny kościół murowany, romański, do którego później dobudowano gotycką wieżę, a następnie kruchtę[1]. Kościół spłonął w pożarze miasteczka w 1679 r., lecz został odbudowany[2]. W 1874 r. odkryto w świątyni najstarsze freski w Danii z ok. 1080–1100 r. Pod posadzką przed ołtarzem głównym złożono w 2000 r. przypuszczalne szczątki Gorma Starego. Uprzednio, po wydobyciu ich z miejsca oryginalnego pochówku, były one przechowywane w Muzeum Narodowym w Kopenhadze.

Kamienie runiczne[edytuj]

 Osobny artykuł: Kamienie runiczne z Jelling.

Przed wejściem do kościoła w Jelling znajdują się dwa kamienie runiczne. Mniejszy z nich, pochodzący z początku X wieku, został postawiony przez pierwszego duńskiego króla Gorma Starego na cześć jego żony. Świadczy o tym napis na kamieniu: Król Gorm stawia ten nagrobek swojej żonie Tyrze pani Danii. Drugi z nich – młodszy o kilkadziesiąt lat – pochodzi z czasów Haralda Sinozębego i widnieje na nim najstarszy wizerunek Chrystusa odnaleziony w Danii.

Kurhany[edytuj]

W otoczeniu kościoła znajdują się dwa wielkie kurhany, będące największymi obiektami tego typu w Danii. Uważa się, że należą one do króla Gorma Starego i jego żony Tyry, nie zostało to jednak potwierdzone. Średnica kurhanów wynosi ok. 70 m, a oryginalna ich wysokość miała ok. 10 m. Północny kurhan posiada pochodzącą z poł. X w. komorę grobową, która została odsłonięta w 1820 r., podczas wielkiej suszy, kiedy w poszukiwaniu wody wykopano dół w kurhanie. W drewnianej komorze znaleziono trumnę ze zmurszałym wiekiem, które załamało się podczas otwierania, oraz kilka drobnych rozproszonych przedmiotów: pomalowane kawałki drewna, figurki ptaków z brązu i mały srebrny pucharek złocony wewnątrz[3]. Grób został naruszony prawdopodobnie już w czasach wikingów i istnieje przypuszczenie, że dokonano tego w zw. z translacją zwłok Gorma Starego z kurhanu do sąsiadującego z nim kościoła. Południowy kurhan został dokładnie zbadany w 1861 r. i ponownie w l. 40. XX w. Nie znaleziono w nim jednak żadnej komory grobowej, co może świadczyć, że pełnił on jedynie rolę pomnika grobowego, a nie grobu[1].

Herb Jelling[edytuj]

Miasto otrzymało herb w 1977 r. Jego autorami byli P. Warming i C. A. Friis[4]. W polu czarnym złoty fantastyczny stwór o głowie gryfa z ogonem i czterema łapami z pazurami. Szyja, tułów i ogon stwora oplecione są srebrnym wężem, z którym stwór zdaje się walczyć. Ornament został zapożyczony z jednego z kamieni runicznych ustawionych przed kościołem w Jelling.

Przypisy

  1. a b Værd at se i Danmark. Seværdigheder fra A-Å, Høst & Søn, Kopenhaga 1998, str. 127.
  2. Lademann, t. 12, Kopenhaga 1984, str. 195.
  3. Lademann, t. 12, Kopenhaga 1984, str. 196.
  4. Jakob H. Zeuthen: Bogen om danske kommunevåbener, Aschehoug Forlag 2000, str. 63.

Bibliografia[edytuj]