Jeruzal (powiat miński)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Jeruzal
Rynek
Rynek
Państwo  Polska
Województwo mazowieckie
Powiat miński
Gmina Mrozy
Liczba ludności (2010-12-31) 338[1]
Strefa numeracyjna (+48) 25
Kod pocztowy 05-317
Tablice rejestracyjne WM
SIMC 0682790
Położenie na mapie gminy Mrozy
Mapa lokalizacyjna gminy Mrozy
Jeruzal
Jeruzal
Położenie na mapie powiatu mińskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu mińskiego
Jeruzal
Jeruzal
Położenie na mapie województwa mazowieckiego
Mapa lokalizacyjna województwa mazowieckiego
Jeruzal
Jeruzal
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Jeruzal
Jeruzal
Ziemia 52°03′57″N 21°50′53″E/52,065833 21,848056

Jeruzalwieś w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie mińskim, w gminie Mrozy.

Do 1954 roku siedziba wiejskiej gminy Jeruzal. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa siedleckiego.

Miejscowość jest siedzibą parafii św. Wojciecha należącej do dekanatu siennickiego diecezji warszawsko-praskiej.

Historia[edytuj]

Wieś po raz pierwszy wzmiankowana w 1426 pod nazwą Żeliszew. Od XVI do XVIII wieku własność różnych rodzin szlacheckich: Oborskich, Głogowskich, Rudzińskich, Cieszkowskich. W 1533 Oborscy otrzymali przywilej na założenie tu miasta prywatnego; erygowano także parafię. Początkowo miasto funkcjonowało pod nazwami Żeliszew oraz Łukowiec. Pozbawiona podstaw gospodarczego rozwoju lokacja, położona w odległości zaledwie kilku kilometrów od 4 innych miast - Latowicza, Kuflewa, Seroczyna i Wodyń - nigdy się nie rozwinęła. W XVII w. miasto liczyło zaledwie 150 mieszkańców. Sytuacji nie zmieniło nadanie miejscowości nazwy Jeruzalem, która ostatecznie przekształciła się w dzisiejszą formę. W okresie kontrreformacji i po potopie szwedzkim miasto stanowiło lokalny ośrodek pielgrzymkowy. W 1810 Jeruzalem liczył jednak wciąż tylko 198 mieszkańców i około 1820 utracił ostatecznie prawa miejskie.

23 marca 1948 roku oddział Narodowych Sił Zbrojnych Zygmunta Jezierskiego przeprowadził akcję na miejscowy posterunek Milicji Obywatelskiej[2].

Zabytki[edytuj]

Kościół w Jeruzalu: brama, fasada i dzwonnica
W roku 2008 kościół obchodził 250-lecie

Kościół[edytuj]

Wraz z założeniem parafii w XVI wieku wybudowano pierwszy kościół drewniany, który uległ zniszczeniu. Na jego miejscu, w latach 1757-1758 wzniesiono nowy kościół, który z małymi zmianami w trakcie przebudowy w XIX wieku, przetrwał do dnia dzisiejszego.

Kościół jest drewniany, rozmieszczony na planie krzyża z dobudowaną zakrystią. Dach dwuspadowy, kryty gontem. Między nawą a prezbiterium znajduje się charakterystyczny dla tego typu budownictwa łuk tęczowy a na nim krucyfiks oraz rzeźby Matki Boskiej i św. Jana z XVI wieku. Całe wnętrze bogato zdobione w stylu barokowym z elementami średniowiecznymi.

Pozostałe[edytuj]

  • drewniana dzwonnica z XVIII wieku
  • klasycystyczny łuk triumfalny - mauzoleum Floriana Cieszkowskiego zbudowane ok.1798
  • budynek z ok. 1920 mieści się obecnie filia Gminnej Biblioteki Publicznej w Mrozach. Dawniej był siedzibą Urzędu Gminy
  • relikt miejskiego układu przestrzennego w postaci prostokątnego rynku z zachowanym do dziś średniowiecznym, prostokątnym układzie o wymiarach 100 na 120 m, usytuowanym na przecięciu głównych dróg

Ciekawostki[edytuj]

Zobacz też[edytuj]

Przypisy

  1. GUS. Bank Danych Lokalnych
  2. Tadeusz Swat, „...Przed Bogiem i historią”. Księga ofiar komunistycznego reżimu w Polsce lat 1944-1956. Mazowsze. Warszawa 2003, s. 67.

Linki zewnętrzne[edytuj]