Jerzmanowice-Przeginia

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Jerzmanowice-Przeginia
gmina wiejska
Herb Flaga
Herb Flaga
Państwo  Polska
Województwo  małopolskie
Powiat krakowski
TERYT 1206042
Wójt Adam Piaśnik (2006)
Powierzchnia 68,39 km²
Populacja (30.06.2016)
• liczba ludności

10 846[1]
• gęstość 159,2 os./km²
Nr kierunkowy 12
Tablice rejestracyjne KRA
Adres urzędu:
ul. Rajska 22
32-048 Jerzmanowice
Szczegółowy podział administracyjny
Liczba sołectw 8
Położenie na mapie województwa małopolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa małopolskiego
Jerzmanowice-Przeginia
Jerzmanowice-Przeginia
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Jerzmanowice-Przeginia
Jerzmanowice-Przeginia
Ziemia50°13′N 19°45′E/50,217500 19,756944
Strona internetowa
Biuletyn Informacji Publicznej
Portal Portal Polska

Jerzmanowice-Przeginia (daw. gmina Jerzmanowice + gmina Przeginia) – gmina wiejska w województwie małopolskim, w powiecie krakowskim. W latach 1975–1998 gmina położona była w województwie krakowskim.

Tło przyrodniczo-geograficzne[edytuj | edytuj kod]

W ujęciu morfologicznym gmina Jerzmanowice-Przeginia leży na Wyżynie Śląsko-Krakowskiej, w strefie mezoregionu Wyżyny Olkuskiej. Obszar ten jest zwartym, płytowym blokiem wapieni górnojurajskich ograniczonych od południa Rowem Krzeszowickim i rozciętym przez krótkie, głęboko wcięte doliny. Od wschodu sąsiaduje z Wyżyną Miechowską, od północy z Wyżyną Częstochowską, przy czym granicą jest dolina Białej Przemszy i Brama Wolbromska, od zachodu z Wyżyną Śląską. Przeważająca część Wyżyny Olkuskiej przekracza 400 m n.p.m., przy czym różnica wysokości w stosunku do Rowu Krzeszowickiego i doliny Wisły pod Krakowem przekracza 200 metrów, natomiast najwyższy punkt osiąga wysokość 512,8 m n.p.m. (Skała 502 leżąca na terenie Jerzmanowic, na zachód od doliny Prądnika, nazywana również: Wyjżoł, Grodzisko). Rozcięta jarowymi dolinami część Wyżyny Olkuskiej w obrębie której leży gmina Jerzmanowice-Przeginia można by nazwać Wyżyną Ojcowską (używana również była nazwa Płyta Ojcowska).

Siedziba Urzędu Gminy to Jerzmanowice.

Według danych z 31 grudnia 2008[2] gminę zamieszkiwało 10 458 osób.

Struktura powierzchni[edytuj | edytuj kod]

Według danych z roku 2002[3] gmina Jerzmanowice-Przeginia ma obszar 68,39 km², w tym:

  • użytki rolne: 85%;
  • użytki leśne: 9%.

Gmina stanowi 5,56% powierzchni powiatu.

Demografia[edytuj | edytuj kod]

W 2013 mieszkało tutaj 10 743 osób[4].

Dane z 30 czerwca 2004[2]:

Opis Ogółem Kobiety Mężczyźni
Jednostka osób % osób % osób %
Populacja 10 426 100 5257 50,4 5169 49,6
Gęstość zaludnienia
[mieszk./km²]
152,4 76,9 75,6

Dziesiąta pod względem liczby mieszkańców gmina, na 17 gmin powiatu krakowskiego.

  • Piramida wieku mieszkańców gminy Jerzmanowice-Przeginia w 2014 roku[1].


Piramida wieku Gmina Jerzmanowice Przeginia.png

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Obiekty wpisane do rejestru zabytków nieruchomych województwa małopolskiego[5]:

Religia[edytuj | edytuj kod]

Kościół rzymskokatolicki[edytuj | edytuj kod]

  • Kościoły rzymskokatolickie: Jerzmanowice, Przeginia, Racławice, Sąspów, Szklary.

Jerzmanowice posiadają dwa kościoły: parafialny pw. św. Bartłomieja Apostoła oraz dawny kościół szpitalny pw. św. Jana Chrzciciela „Na Gościńcu”. Kościół św. Bartłomieja był pierwotnie drewniany, zbudowany za panowania Kazimierza Wielkiego w 1338. Obecny pochodzi z lat 1827-1830, rozbudowany w 1876. Kościół św. Jana Chrzciciela wzniesiony został wraz ze szpitalem dla ubogich w 1696 z fundacji Jana Sroczyńskiego, uczestnika Odsieczy Wiedeńskiej. W 1529 w przegińskim kościele proboszczem był Marcin Biem z Olkusza – słynny astronom i współtwórca kalendarza gregoriańskiego.

Świadkowie Jehowy[edytuj | edytuj kod]

Wyznawcy zamieszkujący zachodnią część gminy należą obecnie do jednego ze zborów olkuskich, a ze wschodniej części gminy do krakowskich. Działalność rozpowszechniła się po II wojnie światowej. Powstała pierwsza grupa wyznawców w Racławicach. W późniejszym okresie także w innych miejscowościach.

Dawne grupy wyznawców[edytuj | edytuj kod]

Miejscowości wchodzące w skład gminy[edytuj | edytuj kod]

Sołectwa[edytuj | edytuj kod]

Czubrowice, Gotkowice, Jerzmanowice, Łazy, Przeginia, Racławice, Sąspów, Szklary.

Pozostałe miejscowości[edytuj | edytuj kod]

Na Księżym Polu, Pod Skałą.

Sąsiednie gminy[edytuj | edytuj kod]

Krzeszowice, Olkusz, Skała, Sułoszowa, Wielka Wieś, Zabierzów.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]