Przejdź do zawartości

Jerzy Afanasjew

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Jerzy Afanasjew
Ilustracja
Jerzy Afanasjew, fot. przed 1965 r.
Data i miejsce urodzenia

11 września 1932
Wilno

Data i miejsce śmierci

26 września 1991
Gdańsk

Zawód

reżyser, poeta, satyryk

Współmałżonek

Alina Afanasjew

Lata aktywności

1954-1989

Odznaczenia
Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski Złoty Krzyż Zasługi
Odznaka „Zasłużony Działacz Kultury” Odznaka honorowa „Zasłużonym Ziemi Gdańskiej”

Jerzy Afanasjew (ur. 11 września 1932[1] w Wilnie[1], zm. 26 września 1991[1] w Gdańsku[1]) – polski pisarz–dramaturg, prozaik[1], poeta, satyryk[1], reżyser filmowy, teatralny i telewizyjny[1][2].

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Absolwent Państwowej Wyższej Szkoły Sztuk Plastycznych w Sopocie (1960) i Państwowej Wyższej Szkoły Filmowej w Łodzi (1965, dyplom 1974). Studiował także na Wydziale Architektury Politechniki Gdańskiej[2]. Współtwórca i kierownik literacki teatru studenckiego Bim-Bom, z którym był związany w latach 1954–1958[1]. Współtworzył też Cyrk Rodziny Afanasjeff i teatrzyk Cyrk Tralabomba.

Jako poeta debiutował na łamach prasy literackiej w 1958 r. Autor ponad 30 książek (poezja i proza), m.in. Listów do Przekroju i biografii Zbigniewa Cybulskiego pt. Okno Zbyszka Cybulskiego[1], prawie 40 spektakli teatralnych i telewizyjnych oraz filmów fabularnych. Otrzymał kilka nagród na konkursach poetyckich[2]. Członek Komitetu Budowy Pomnika Ofiar Grudnia 1970 w Gdyni. Należał m.in. do PEN Clubu i Stowarzyszenia Pisarzy Duńskich. Był członkiem PZPR do grudnia 1981 (w latach 1973-1979 członek komisji kultury Komitetu Wojewódzkiego w Gdańsku)[3]. Od 1977 do 1979 r. radny Wojewódzkiej Rady Narodowej w Gdańsku. W 1980 r. został odznaczony Złotym Krzyżem Zasługi.

Od 1973 r. był prezesem gdańskiego oddziału Stowarzyszenia Filmowców Polskich, w latach 1973-82 głównym reżyserem TV Gdańsk.

W 1957 r. poślubił Alinę (1930–2018), bliźniaczkę Ryszarda Ronczewskiego[4], scenografkę teatralną i telewizyjną, działaczkę społeczna „Solidarności” i samorządu w Sopocie[5]. Ich synem jest Jerzy W. Afanasjew, reżyser filmów dokumentalnych[potrzebny przypis].

Zmarł w 1991 r. Został pochowany na cmentarzu katolickim w Sopocie (kwatera F5-3-6)[6].

Grób Jerzego i Aliny Afanasjewów na cmentarzu katolickim w Sopocie

Twórczość[edytuj | edytuj kod]

Twórczość Afanasjewa, w szczególności zbiory opowiadań, nacechowana jest surrealizmem i bajkowością. Wykorzystywał elementy groteski, absurdu i fantastyki. Występują tu nieistniejące światy, ale i postacie – kreślone zwykle w sposób przerysowany – są obdarzane zwykle dziwacznymi imionami („Jakiś Którędy”, „Abraham Ssak” czy „Jowesz Jowel”) i takimi też przygodami. Atmosfera groteski tej prozy współgra z jej lirycznym i nierzadko pesymistycznym przesłaniem.

Utwory dla dzieci[edytuj | edytuj kod]

  • Czarodziejski młyn (1961, Wydawnictwo Morskie; na podstawie powstał film animowany, sztuka teatralna lalkowa w 1972, także pokazywana w telewizji i kilka bajek muzycznych) wespół z Aliną Afanasjew[2]
  • Zegarowy król (1962, Instytut Wydawniczy Nasza Księgarnia)
  • Baśnie (1971)
  • Babcia i słoń (1972)

Inne utwory[edytuj | edytuj kod]

  • Księżycowy pierścień (1959, Wydawnictwo Morskie) poezje[2]
  • Mucha i anioł (1959, Państwowe Wydawnictwo Iskry: Biblioteka „Stańczyka”) satyry
  • Gałązka światła (1962, Państwowe Wydawnictwo Iskry) poezje
  • O człowieku, który witał się nogą (1962, Wydawnictwo Łódzkie) satyry
  • Rozumny rogacz. Satyry i komedie (1964, Wydawnictwo Literackie) opowiadania
  • Listy do „Przekroju” (1967, Wydawnictwo Łódzkie – w tomie zbiorowym Pięć śmiechów głównych) satyry
  • Przedmieście Nigdy (1968, Wydawnictwo Literackie) opowiadania/satyry
  • Sezon kolorowych chmur. Z życia gdańskich teatrzyków 1954–1964 (1968, Wydawnictwo Morskie)
  • Okno Zbyszka Cybulskiego. Brulion z życia aktora filmowego połowy XX wieku (1970)
  • Szklarz wieczności (1974) opowiadania
  • Chimery (1976) opowiadania
  • Radosna twórczość (1976) powieść
  • Ja jestem tobą (1977) powieść
  • Poczta Afanasjewa (1979) satyry[7]
  • Zamknięci w deszczowej windzie (1981) poezje[8]
  • Biurowiec (1982) opowiadania[9]
  • Ręka o trzech palcach (1982) poezje[10]
  • Lustro porosłe mchem (1985) opowiadania[11]
  • Relief (1985) poezje[12]
  • Każdy ma inny świat (1986) wspomnienia
  • Nos poety (1987) satyry[13]
  • Zabawa w myśli (1989) opowiadania[14]

Odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d e f g h i Tomkowski 2002 ↓, s. 9.
  2. a b c d e Bartelski 1970 ↓, s. 9.
  3. Kto jest kim w Polsce 1984, wyd. 1, Warszawa: Wydawnictwo Interpress, 1984, s. 15, ISBN 83-223-2073-6.
  4. l, Zmarł Ryszard Ronczewski - wybitny trójmiejski aktor i reżyser zakaził się koronawirusem [online], Gdańsk - oficjalny portal miasta [dostęp 2022-03-28] (pol.).
  5. Anna Zielińska-Fedoruk, Alina Afanasjew [online], docplayer.pl [dostęp 2022-03-29].
  6. śp. Jerzy Afanasjew
  7. Jerzy Afanasjew, Poczta Afanasjewa, wyd. 1, Gdańsk: Wydaw. Morskie, 1979, ISBN 83-215-8199-4, OCLC 6195646 [dostęp 2022-02-04].
  8. Jerzy Afanasjew, Zamknięci w deszczowej windzie, Gdańsk: Wydawnictwo Morskie, 1981, ISBN 83-215-9166-3, OCLC 749840498 [dostęp 2022-02-04].
  9. Jerzy Afanasjew, Biurowiec, wyd. 1, Warszawa: Czytelnik, 1982, ISBN 83-07-00460-8, OCLC 12515299 [dostęp 2022-02-04].
  10. Jerzy Afanasjew, Ręka o trzech palcach, Kraków: Wydawnictwo Literackie, 1982, ISBN 83-08-00783-X, OCLC 69460353 [dostęp 2022-02-04].
  11. Jerzy Afanasjew, Lustro porosłe mchem, wyd. 1, Kraków: Wydawn. Literackie, 1985, ISBN 83-08-01227-2, OCLC 14017834 [dostęp 2022-02-04].
  12. Jerzy Afanasjew, Relief, Wyd. 1, Kraków: Wydawn. Literackie, 1985, ISBN 83-08-01533-6, OCLC 13844256 [dostęp 2022-02-04].
  13. Jerzy Afanasjew, Nos poety : satyry, wyd. 1, Warszawa: Iskry, 1987, ISBN 83-207-0901-6, OCLC 20436635 [dostęp 2022-02-04].
  14. Jerzy Afanasjew, Zabawa w myśli : opowiadania wybrane, Wyd. 1, Warszawa: Czytelnik, 1989, ISBN 83-07-01507-3, OCLC 23828213 [dostęp 2022-02-04].
  15. Kto jest kim w Polsce 1989, Wydawnictwo Interpress, Warszawa 1989, str. 23-24 ISBN 83-223-2491-X
  16. Bral i in. 2008 ↓, s. 9.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]