Jerzy Harasymowicz

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Jerzy Harasymowicz
Jerzy Harasymowicz.jpg
Imiona i nazwisko Jerzy Harasymowicz-Broniuszyc
Data i miejsce urodzenia 24 lipca 1933
Puławy
Data i miejsce śmierci 21 sierpnia 1999
Kraków
Narodowość polska
Dziedzina sztuki literatura piękna
Nagrody
Nagroda Pierścienia (1964), Nagroda im. Stanisława Piętaka (1967), Nagroda Fundacji im. Kościelskich (1971), nagroda II stopnia Ministra Kultury i Sztuki (1975), nagroda I stopnia Ministra Kultury i Sztuki (1985), nagroda państwowa II stopnia (1988)[1]
Pomnik na Przełęczy Wyżnej
Tablica pamiątkowa na Cmentarzu Salwatorskim

Jerzy Harasymowicz-Broniuszyc (ur. 24 lipca 1933 w Puławach, zm. 21 sierpnia 1999 w Krakowie) – polski poeta, założyciel grup poetyckich Muszyna i Barbarus.

Pochodził z rodziny o mieszanych ukraińsko[2], polsko-niemieckich korzeniach.

Należał do pokolenia „Współczesności”, debiutował w 1953 w tygodniku „Życie Literackie”, publikując wiersze i prozę poetycką. Jego pierwszym tomem poetyckim były wydane w 1956 Cuda. Publikował również na łamach m.in. „Twórczości”, „Tygodnika Kulturalnego”, „Tygodnika Powszechnego” i „Dziennika Polskiego”.

Laureat licznych nagród, m.in. Nagrody im. Stanisława Piętaka (1967), Nagrody Fundacji im. Kościelskich (1971), głównej Nagrody Ministra Kultury i Sztuki (1975).

Jego twórczość charakteryzowała się „przesyceniem” opisów, co czyniło wymyślone przez niego mitologie niezwykle szczegółowymi i sprawiającymi wrażenie realnych. Interesował się kulturą Łemków oraz słowiańsko-chrześcijańską, do których to zainteresowań często odnosił się w swoich utworach.

Z poezji Jerzego Harasymowicza wywodzi się termin kraina łagodności, do którego w swoich piosenkach nawiązywał Wojciech Belon, a który bywał później utożsamiany z poezją śpiewaną.

Harasymowicz był pisarzem płodnym, umierając zostawił po sobie ponad 40 tomów wierszy, liczne wybory wierszy i 2 baśnie dla dzieci sprzedane łącznie w liczbie ponad 700 tys. egzemplarzy.

W środowisku Krakowa był powszechnie znany jako wielbiciel Półwsia Zwierzynieckiego i baru „Na Stawach” (znany wiersz o tym barze). Jednocześnie deklarował się jako fanatyczny[styl do poprawy] wielbiciel Klubu Sportowego Cracovia. Pisał wiersze o Cracovii i jej piłkarzach. Najsłynniejszym jest chyba[styl do poprawy] wiersz o zdobywcy bramki bezpośrednio z rzutu rożnego w wygranych 2-1 pierwszoligowych derbach Krakowa Cezarym Tobolliku.

Po roku 1989 izolowany za bezkompromisowe wypowiedzi na temat środowiska literackiego Krakowa[3].

Jego prochy rozsypano nad bieszczadzkimi połoninami[4], a symboliczny grób stanowi pomnik w kształcie bramy na Przełęczy Wyżnej. W Krakowie, na bramie Cmentarza Salwatorskiego znajduje się tablica pamiątkowa poświęcona Poecie.

Z poezji Jerzego Harasymowicza zrodził się projekt muzyczny W górach jest wszystko co kocham.

Twórczość[edytuj]

Poezje[edytuj]

  • Cuda (1956)
  • Powrót do kraju łagodności (1957)
  • Wieża melancholii (1958, il. Daniel Mróz)
  • Przejęcie kopii (1958)
  • Genealogia instrumentów (1959)
  • Mit o świętym Jerzym (1959, il. Daniel Mróz)
  • Ma się pod jesień (1962)
  • Podsumowanie zieleni (1964)
  • Budowanie lasu (1965)
  • Pastorałki polskie (1966, 1980)
  • Zielony majerz (1969)
  • Madonny polskie (1969, 1973, 1977)
  • Znaki nad domem (1971)
  • Bar na Stawach (1972, 1974)
  • Zielnik. Pascha Chrysta (1972)
  • Polska weranda (1973)
  • Małopolska (1973, nie drukowany, tylko w Wyborze wierszy z 1975)
  • Córka rzeźnika (1974, il. Jan Młodożeniec)
  • Żaglowiec i inne wiersze (1974)
  • Barokowe czasy (1975)
  • Banderia Prutenorum ... (1976)
  • Polowanie z sokołem (1977)
  • Cudnów (1979)
  • Wiersze miłosne (1979, 1982, 1986, III wyd. pt Wiesz wszystko)
  • Z nogami na stole (1981)
  • Wesele rusałek (1982)
  • Wiersze na igrzyska (1982)
  • Wiersze sarmackie (1983)
  • Dronsky (1983)
  • Złockie niebo cerkiewne (1983)
  • Klękajcie narody (1984)
  • Na cały regulator (1985)
  • Lichtarz ruski (1987)
  • Ubrana tylko w trawy połonin (1988)
  • Za co jutro kupimy chleb (1991)
  • Kozackie buńczuki (1991)
  • W botanicznym. Wiersze zen (1992)
  • Czeremszanik (1993)
  • Zimownik (1994)
  • Worożycha (1994)
  • Samotny jastrząb (1995)
  • Klasztor na księżycu (1996)
  • Srebrne wesele (1997)

Wybory wierszy[edytuj]

  • Wybór wierszy (1967, część wierszy nowych)
  • Poezje wybrane (1971)
  • Wybór wierszy (1975)
  • Poeci polscy – miniatura (1978)
  • Cała góra barwinków (1983)
  • Poezje wybrane (1985)
  • Wiersze beskidzkie (1986)
  • Wybór wierszy (1986, dwutomowy)
  • Erotyki (1992, 1994)
  • Wiersze z połonin (1996)
  • Miłość w górach (1997)
  • Wybór liryków (1999)
  • Liryki najpiękniejsze (2001)
  • Późne lato (2003)
  • Bieszczady (2003)

Bajki[edytuj]

  • Bajka o królewnie, co spać nie chciała (1962)
  • Kasia cała z czekolady i z cukierków ma rękawy (1980)

Przypisy

  1. Lesław M. Bartelski: Polscy pisarze współcześni, 1939-1991: Leksykon. Tower Press, 2000, s. 139.
  2. „Jego dziad, Werhowyniec, Ukrainiec ze wschodnich Bieszczadów, mieszkał niedaleko Sławska, w Dołynie. Tam też młodziutki Harasymowicz spędzał wakacje.” [w:] Andrzej Burghardt. Twórczość Jerzego Harasymowicza na tle tzw. poezji bieszczadzkiej. Biblioteka Sanocka.
  3. „Po roku 1989 poetę zaczęto stopniowo izolować, zwłaszcza w Krakowie. Przyczyn musiało być wiele – demonstracyjna niezależność poety, buńczuczne, bezkompromisowe wypowiedzi na temat środowiska literackiego, sympatie dla socjaldemokratów, ukraińskość, na którą nawet na Ukrainie patrzono bardzo podejrzliwie" [w:] Andrzej Burghardt Twórczość Jerzego Harasymowicza na tle tzw. poezji bieszczadzkiej, op. cit. "Radostowa. Ilustrowany miesięcznik społeczno-kulturalny” 3:1999 nr 5, s. 28; „Trybuna. Aneks” 10: 1999 nr 47, s. 1, 7; tamże nr 44, s. 1; B. Salamon-Satała, Wielka inwentaryzacja. Rozmowy z poetami, Kraków 1999, s. 89-90 Brodate
  4. "Jego prochy, tak jak pragnął, rozsypano nad Tarnicą i Haliczem" [w:] "Gazeta Bieszczadzka” 9:1999 nr 20, s. 5.

Linki zewnętrzne[edytuj]