Jerzy Harasymowicz

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Jerzy Harasymowicz
Ilustracja
Imię i nazwisko Jerzy Harasymowicz-Broniuszyc
Data i miejsce urodzenia 24 lipca 1933
Puławy
Data i miejsce śmierci 21 sierpnia 1999
Kraków
Narodowość polska
Dziedzina sztuki literatura piękna
Nagrody

Nagroda Pierścienia (1964), Nagroda im. Stanisława Piętaka (1967), Nagroda Fundacji im. Kościelskich (1971), nagroda II stopnia Ministra Kultury i Sztuki (1975), nagroda I stopnia Ministra Kultury i Sztuki (1985), nagroda państwowa II stopnia (1988)[1]

Pomnik na Przełęczy Wyżnej
Tablica pamiątkowa na Cmentarzu Salwatorskim

Jerzy Harasymowicz-Broniuszyc (ur. 24 lipca 1933 w Puławach, zm. 21 sierpnia 1999 w Krakowie) – polski poeta, założyciel grup poetyckich Muszyna i Barbarus.

Pochodził z rodziny o mieszanych ukraińsko[2], polsko-niemieckich korzeniach.

Należał do pokolenia „Współczesności”, debiutował w 1953 w tygodniku „Życie Literackie”, publikując wiersze i prozę poetycką. Jego pierwszym tomem poetyckim były wydane w 1956 Cuda. Publikował również na łamach m.in. „Twórczości”, „Tygodnika Kulturalnego”, „Tygodnika Powszechnego” i „Dziennika Polskiego”. Harasymowicz był inicjatorem lub opiekunem kilku grup poetyckich: Muszyna (1957–1961), Barbarus (1967–1972) oraz Tylicz (1969–1976)[3].

Laureat licznych nagród, m.in. Nagrody im. Stanisława Piętaka (1967), Nagrody Fundacji im. Kościelskich (1971), głównej Nagrody Ministra Kultury i Sztuki (1975).

Jego twórczość charakteryzowała się „przesyceniem” opisów, co czyniło wymyślone przez niego mitologie niezwykle szczegółowymi i sprawiającymi wrażenie realnych. Interesował się kulturą Łemków oraz słowiańsko-chrześcijańską, do których to zainteresowań często odnosił się w swoich utworach.

Z poezji Jerzego Harasymowicza wywodzi się termin kraina łagodności, do którego w swoich piosenkach nawiązywał Wojciech Belon, a który bywał później utożsamiany z poezją śpiewaną.

Harasymowicz był pisarzem płodnym, umierając zostawił po sobie ponad 40 tomów wierszy, liczne wybory wierszy i 2 baśnie dla dzieci sprzedane łącznie w liczbie ponad 700 tys. egzemplarzy.

W środowisku Krakowa był powszechnie znany jako wielbiciel Półwsia Zwierzynieckiego i baru „Na Stawach” (znany wiersz o tym barze). Jednocześnie deklarował się jako fanatyczny[styl do poprawy] wielbiciel Klubu Sportowego Cracovia. Pisał wiersze o Cracovii i jej piłkarzach. Najsłynniejszym jest chyba[styl do poprawy] wiersz o zdobywcy bramki bezpośrednio z rzutu rożnego w wygranych 2-1 pierwszoligowych derbach Krakowa Cezarym Tobolliku.

Po ogłoszeniu stanu wojennego poparł Wojciecha Jaruzelskiego i PZPR; "w latach 1983-84 zamieścił w prasie szereg wierszy, w których głosił pochwałę socjalizmu." Po przemianie ustrojowej publikował w "Trybunie"[4].

Pod koniec życia, ciężko chory, korzystał z gościny Nadleśnictwa Komańcza, mieszkając w należącym do nadleśnictwa budynku w Mikowie niedaleko Komańczy. Stamtąd po raz ostatni oglądał swoje ukochane Bieszczady[5].

Jego prochy rozsypano nad bieszczadzkimi połoninami[6]

Upamiętnienie[edytuj | edytuj kod]

Symboliczny grób J. Harasymowicza stanowi pomnik w kształcie bramy na Przełęczy Wyżnej. W Mikowie, przed obecnym domkiem myśliwskim, znajduje się obelisk z poświęconą mu tablicą pamiątkową, ustawiony staraniem Nadleśnictwa[5]. W Krakowie, na bramie Cmentarza Salwatorskiego również znajduje się tablica pamiątkowa poświęcona Poecie.

Poeta Janusz Szuber napisał wiersz pt. Epitafium Jerzemu, wydany w tomiku poezji pt. Tam, gdzie niedźwiedzie piwo warzą z 2004[7]. Z poezji Jerzego Harasymowicza zrodził się projekt muzyczny W górach jest wszystko co kocham.

Twórczość[edytuj | edytuj kod]

Poezje[edytuj | edytuj kod]

  • Cuda (1956)
  • Powrót do kraju łagodności (1957)
  • Wieża melancholii (1958, il. Daniel Mróz)
  • Przejęcie kopii (1958)
  • Genealogia instrumentów (1959)
  • Mit o świętym Jerzym (1959, il. Daniel Mróz)
  • Ma się pod jesień (1962)
  • Podsumowanie zieleni (1964)
  • Budowanie lasu (1965)
  • Pastorałki polskie (1966, 1980)
  • Zielony majerz (1969)
  • Madonny polskie (1969, 1973, 1977)
  • Znaki nad domem (1971)
  • Bar na Stawach (1972, 1974)
  • Zielnik. Pascha Chrysta (1972)
  • Polska weranda (1973)
  • Małopolska (1973, nie drukowany, tylko w Wyborze wierszy z 1975)
  • Córka rzeźnika (1974, il. Jan Młodożeniec)
  • Żaglowiec i inne wiersze (1974)
  • Barokowe czasy (1975)
  • Banderia Prutenorum ... (1976)
  • Polowanie z sokołem (1977)
  • Cudnów (1979)
  • Wiersze miłosne (1979, 1982, 1986, III wyd. pt Wiesz wszystko)
  • Z nogami na stole (1981)
  • Wesele rusałek (1982)
  • Wiersze na igrzyska (1982)
  • Wiersze sarmackie (1983)
  • Dronsky (1983)
  • Złockie niebo cerkiewne (1983)
  • Klękajcie narody (1984)
  • Na cały regulator (1985)
  • Lichtarz ruski (1987)
  • Ubrana tylko w trawy połonin (1988)
  • Za co jutro kupimy chleb (1991)
  • Kozackie buńczuki (1991)
  • W botanicznym. Wiersze zen (1992)
  • Czeremszanik (1993)
  • Zimownik (1994)
  • Worożycha (1994)
  • Samotny jastrząb (1995)
  • Klasztor na księżycu (1996)
  • Srebrne wesele (1997)

Wybory wierszy[edytuj | edytuj kod]

  • Wybór wierszy (1967, część wierszy nowych)
  • Poezje wybrane (1971)
  • Wybór wierszy (1975)
  • Poeci polscy – miniatura (1978)
  • Cała góra barwinków (1983)
  • Poezje wybrane (1985)
  • Wiersze beskidzkie (1986)
  • Wybór wierszy (1986, dwutomowy)
  • Erotyki (1992, 1994)
  • Wiersze z połonin (1996)
  • Miłość w górach (1997)
  • Wybór liryków (1999)
  • Liryki najpiękniejsze (2001)
  • Późne lato (2003)
  • Bieszczady (2003)

Bajki[edytuj | edytuj kod]

  • Bajka o królewnie, co spać nie chciała (1962)
  • Kasia cała z czekolady i z cukierków ma rękawy (1980)

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Lesław M. Bartelski: Polscy pisarze współcześni, 1939-1991: Leksykon. Tower Press, 2000, s. 139.
  2. „Jego dziad, Werhowyniec, Ukrainiec ze wschodnich Bieszczadów, mieszkał niedaleko Sławska, w Dołynie. Tam też młodziutki Harasymowicz spędzał wakacje.” [w:] Andrzej Burghardt. Twórczość Jerzego Harasymowicza na tle tzw. poezji bieszczadzkiej. Biblioteka Sanocka.
  3. Słownik europejskich kierunków i grup literackich XX wieku. Grzegorz Gazda (redaktor). Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2009, s. 348-349. ISBN 978-83-01-15724-1.
  4. Jerzy Harasymowicz - Biografia, harasymowicz.republika.pl [dostęp 2017-08-18].
  5. a b Fronczak Krzysztof: Bieszczady serca pełne, w: "Przyroda polska" nr 10 (941), październik 2016, s. 4-5
  6. "Jego prochy, tak jak pragnął, rozsypano nad Tarnicą i Haliczem" [w:] "Gazeta Bieszczadzka” 9:1999 nr 20, s. 5.
  7. Janusz Szuber: Tam, gdzie niedźwiedzie piwo warzą. Olszanica: Wydawnictwo BOSZ, 2004, s. 58. ISBN 83-87730-87-4.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]