Jerzy Jedlicki

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Jerzy Jedlicki
Jerzy Grossman
Data i miejsce urodzenia 14 czerwca 1930
Warszawa
Data i miejsce śmierci 31 stycznia 2018
Warszawa
Zawód historyk idei
Tytuł naukowy profesor nauk humanistycznych
Alma Mater Uniwersytet Warszawski
Odznaczenia
Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski

Jerzy Andrzej Jedlicki (ur. 14 czerwca 1930 w Warszawie[1] jako Jerzy Grossman[2], zm. 31 stycznia 2018[3] w Warszawie) – polski historyk idei, profesor nauk humanistycznych, działacz opozycji w okresie PRL.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Urodził się w zasymilowanej rodzinie żydowskiej. W 1935 wraz z bratem został ochrzczony w obrządku ewangelicko-reformowanym. W 1940 jego rodzina nie podporządkowała się zaleceniom niemieckim i nie przeprowadziła się na teren warszawskiego getta. Od tego czasu żył na tzw. aryjskich dokumentach jako Jerzy Jedlicki; nie powrócił do swojego poprzedniego nazwiska[2].

W 1952 ukończył studia socjologiczne na Uniwersytecie Warszawskim. Uzyskiwał następnie stopnie doktora i doktora habilitowanego. W 1989 otrzymał tytuł profesora nauk humanistycznych. Zawodowo związany z Instytutem Historii Polskiej Akademii Nauk. Specjalizował się w historii kultury wieków od XVIII do XX i w historii społecznej[4]. Był także członkiem Collegium Invisibile[5].

Od 1948 należał do Związku Walki Młodych, a następnie do Związku Młodzieży Polskiej. W latach 1952–1968 był członkiem PZPR[6], którą opuścił w ramach protestu wobec wydarzeń marcowych. Był jedynym pracownikiem Instytutu Historii PAN, który wówczas zrezygnował z członkostwa w partii[7]. Brał udział w dyskusjach w ramach Klubu Krzywego Koła. Był sygnatariuszem Memoriału 101, będącego wystąpieniem polskich intelektualistów przeciwko zmianom Konstytucji PRL. Od 1977 zajmował się organizacją Uniwersytetu Latającego, był członkiem założycielem, wykładowcą i członkiem rady programowej Towarzystwa Kursów Naukowych. Jako wykładowca klubu dyskusyjnego współpracował ze Studenckim Komitetem Solidarności, uczestniczył w Konwersatorium „Doświadczenie i Przyszłość”. W 1980 wstąpił do „Solidarności”. Po wprowadzeniu stanu wojennego internowano go na okres od grudnia 1981 do lipca 1982[1]. Po zwolnieniu publikował w pismach drugiego obiegu, m.in. w „Tygodniku Mazowsze[8].

W III RP zaangażował się w działalność m.in. Pen Clubu[1]. Został też przewodniczącym rady programowej Stowarzyszenia Przeciwko Antysemityzmowi i Ksenofobii Otwarta Rzeczpospolita.

W 2009 otrzymał Nagrodę im. Jerzego Giedroycia (za książkę Dzieje inteligencji polskiej do roku 1918 napisaną wspólnie z Maciejem Janowskim i Magdaleną Micińską). W 2011 prezydent Bronisław Komorowski odznaczył go Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski[9]. W 2015 wyróżniony Nagrodą Fundacji na rzecz Nauki Polskiej (w kategorii nauki humanistyczne i społeczne)[10].

Pochowany został w grobowcu rodzinnym na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach.

Publikacje[edytuj | edytuj kod]

  • Klejnot i bariery społeczne: przeobrażenia szlachectwa polskiego w schyłkowym okresie feudalizmu, Warszawa 1968
  • Błędne koło 1832–1864, Instytut Historii PAN, Warszawa 2008 – w pracy zbiorowej Dzieje inteligencji polskiej do roku 1918
  • Jakiej cywilizacji Polacy potrzebują: studia z dziejów idei i wyobraźni XIX wieku, PWN, Warszawa 1988
  • Źle urodzeni, czyli o doświadczeniu historycznym, Aneks, Londyn 1993
  • Świat zwyrodniały. Lęki i wyroki krytyków nowoczesności, Sic!, Warszawa 2000

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c Nota biograficzna w Encyklopedii Solidarności. [dostęp 2012-04-06].
  2. a b Jerzy Jedlicki: Nie marksizm mnie uwiódł. wiez.com.pl, 31 stycznia 2018. [dostęp 2018-03-05].
  3. Jerzy Jedlicki nie żyje. wyborcza.pl, 31 stycznia 2018. [dostęp 2018-01-31].
  4. Jerzy Jedlicki w bazie „Ludzie nauki” portalu Nauka Polska (OPI). [dostęp 2012-04-06].
  5. Lista tutorów Collegium Invisibile. ci.edu.pl. [dostęp 2012-04-06].
  6. Patryk Pleskot, Tadeusz Paweł Rutkowski (wybór, wstęp i opracowanie), Spętana akademia. Polska Akademia Nauk w dokumentach władz PRL. Materiały partyjne 1950–1986, t. II, Warszawa 2012, s. 456
  7. Zbigniew Romek, Cenzura a nauka historyczna w Polsce 1944–1970, Wyd. Neriton, Warszawa 2010, s. 243
  8. Jedlicki, Jerzy. wyborcza.pl, 28 listopada 2006. [dostęp 2012-04-06].
  9. M.P. z 2011 r. Nr 109, poz. 1103
  10. Laureaci Nagrody FNP. fnp.org.pl. [dostęp 2016-03-26].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]