Jerzy Jeliński

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Jerzy Jeliński
Ilustracja
Jerzy Jeliński z wizytą u marszałka Józefa Piłsudskiego, przed wyruszeniem na wyprawę
Data i miejsce urodzenia 21 czerwca 1901
Warszawa
Data i miejsce śmierci 30 listopada 1986
Warszawa
Zawód, zajęcie podróżnik
Odznaczenia
Srebrny Krzyż Zasługi
Strona internetowa

Jerzy Leon Jeliński (ur. 21 czerwca 1901 w Warszawie, zm. 30 listopada 1986 tamże) – polski podróżnik i harcerz.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

W 1920 roku jako jeden z pierwszych zaciągnął się do nowo powstałej polskiej Marynarki Wojennej, wraz z batalionem morskim walczył w czasie wojny polsko-bolszewickiej, ranny w rękę pod Ostrołęką. Po wojnie już w stopniu bosmana przeniesiono go do kierownictwa Marynarki Wojennej w Warszawie. W 1926 roku zorganizował wraz z Eugeniuszem Smosarskim (bratem Jadwigi Smosarskiej[1]), Brunonem Bredschneiderem[2] (filmowcem) i Janem Ławą wyprawę samochodem dookoła świata. Podróżnicy wyruszali specjalnie przystosowanym przez Centralne Warsztaty Samochodowe Fordem T, a sama wyprawa dzięki pomocy ZHP, z prywatnego przedsięwzięcia stała się: Ekspedycją Harcerzy Polskich Fordem Naokoło Świata. Trasa wyprawy przebiegała przez Czechosłowację, Austrię, Węgry, Jugosławię do Włoch (W Rzymie odpadł Ława). Następnie w trójkę przez Sycylię do Tunisu i Algieru, gdzie zakończył podróż Bredschneider.

Jeliński i Smosarski kontynuowali wyprawę. W Casablance załadowali samochód na statek płynący do Ameryki Północnej. Do Stanów Zjednoczonych władze emigracyjne nie wpuściły Smosarskiego chorego na jaglicę; Jeliński został sam. Dzięki swojej wytrwałości (wygłosił ponad sto odczytów dla Polonii) i pomocy Polaków mieszkających w USA, już nowym samochodem (buick master six) przejechał przez Stany Zjednoczone (od Nowego Jorku przez Chicago, Los Angeles do San Francisco), dalej statkiem przez Hawaje do Japonii, gdzie przejechał z Jokohamy do Kobe. Planował wracać do Polski przez Chiny, ale tam trwała wojna domowa.

Zapakował swoje auto na statek i przez Kanał Sueski po drodze odwiedzając Cejlon dopłynął do Marsylii. Następnie przez Francję, Belgię i Niemcy wrócił do kraju.

Podróż trwała ponad dwa lata, od 30 maja 1926 roku do 31 października 1928 roku.

Podróżnicy w czasie wyprawy spotykali się z wieloma przywódcami państw, burmistrzami wielu miast i profesorami uniwersytetów. Podejmowali ich, między innymi: prezydent RP Ignacy Mościcki, marszałek Józef Piłsudski, prezydent Czechosłowacji Tomáš Masaryk, prezydent Austrii Michael Hainisch, admirał Miklós Horthy, premier Włoch Benito Mussolini, Papież Pius XI, prezydent Stanów Zjednoczonych John Calvin Coolidge Jr., japoński minister Shimpei Goto, premier Francji Gaston Doumergue, król Belgii Albert I Koburg. Informacje o wyprawie gościły na łamach największych polskich i amerykańskich gazet.

Powracającego z wyprawy Jelińskiego witał wielotysięczny tłum warszawiaków, a sam Jeliński został przyjęty przez prezydenta Mościckiego.

W czasie II wojny światowej zaangażowany był w walkę z okupantem, w jego rodzinnym domu przetrzymywano broń dla oddziałów AK, działał też w OSP w Starej Miłosnej[3].

Odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Małgorzata Hendrykowska, Smosarska, Wydawnictwo naukowe UAM, Poznań 2007, str. 11, 14, 175, 194, 195, ​ISBN 978-83-232179-7-8​.
  2. Shelia Skaff, The Law of the Looking Glass: Cinema in Poland, 1896–1939, str. 182, ISBN 978-0821417843.
  3. Henryk Wierzchowski, Anin Wawer, PWN Warszawa 1971, str. 71, 84.
  4. „Harcmistrz” sierpień-wrzesień 1929, nr 8-9, str. 105.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Władysław Umiński Pod polską flagą samochodem na około świata. Podróż skauta Jerzego Jelińskiego.Wydawnictwo i Księgarnia T. Ulasińskiego, Warszawa 1929.

Władysław Umiński Pod polską flagą samochodem na około świata. Przez skauta Jerzego Jelińskiego, 476 Sekcja Wydawnicza, Bari 1946.

Dorota i Dariusz Grochalowie W dwa lata dookoła świata 1926–1928, Wydawnictwo Skrzat, Kraków 2018, ISBN 978-83-7915-638-2.