Jerzy Kalina

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Jerzy Kalina
Data i miejsce urodzenia 15 kwietnia 1944
Garwolin
Narodowość polska
Dziedzina sztuki rzeźba, scenografia, film animowany
Kaplica Zwiastowania Najświętszej Marii Panny w Pałacu Prezydenckim w Warszawie

Jerzy Kalina (ur. 15 kwietnia 1944 w Garwolinie) – polski rzeźbiarz, twórca scenografii teatralnych i filmowych, witraży, filmów animowanych i dokumentalnych, twórca instalacji, performer. Brat Andrzeja.

Ukończył warszawską Akademię Sztuk Pięknych otrzymując w 1971 dyplom na wydziale malarstwa u Stefana Gierowskiego.

Twórczość[edytuj]

Oprócz licznych ulotnych instalacji i performance’ów, które prezentował w latach 70., wykonał m.in. pomnik ks. Jerzego Popiełuszki na warszawskim Żoliborzu, Pomnik Katyński w Podkowie Leśnej i pomnik marszałka Józefa Piłsudskiego w warszawskiej AWF. Zaprojektował kaplice w Pałacu Prezydenckim i pałacu Belwederskim w Warszawie.

Jest również autorem projektu granitowej kapliczki u zbiegu ulic Orszady i Hlonda w Warszawie, na granicy dzielnic Wilanów i Ursynów, upamiętniającej ofiary zbrodni katyńskiej i katastrofy polskiego Tu-154 w Smoleńsku[1].

Jest też scenografem, m.in. twórcą oprawy papieskich mszy podczas pielgrzymek Jana Pawła II do Polski. Tworzył scenografie teatralne, współpracował m.in. z Janem Peszkiem i Kazimierzem Kutzem w warszawskich teatrach Małym, Studio, Narodowym oraz krakowskim Starym. Wystawił również kilka własnych spektakli teatralnych.

W latach 70. XX wieku swoje prace wystawiał w Galerii Repassage.

Akcje, instalacje[edytuj]

1971

  • Dyplom anonima – determinaż, Warszawa, dziedziniec ASP, maj
  • Skrępowanie – determinaż polityczny, Warszawa, pl. Zwycięstwa, lipiec
  • Co trzeba, a czego nie należy wyrzucać na śmietnik – akcja, Warszawa Rynek Starego Miasta
  • Biblia czytana od końca – instalacja, Warszawa, Galeria 10 na Woli

1972

  • Dzień żurawia – akcja rytualna (przeprowadzona wspólnie z Małgorzatą Maliszewską), wieś Hołowienki, gdzie znajdowała się eksperymentalna galeria Andrzeja Ekwińskiego, 24 czerwca
  • Obiekty chwilowe – XI debiut absolwentów – instalacja (przygotowana wspólnie z Małgorzatą Maliszewską) Warszawa, TPSP, październik
  • Przystanek Taxi – akcja rytualna z udziałem Milo Kurtisa grającego na flecie, Wrocław, pl. Solny, październik
  • Polski len – Moda Polska – akcja rytualna w wykopie przygotowanym pod budowę przejścia podziemnego między ASP a Uniwersytetem przy Krakowskim Przedmieściu w Warszawie, 15 listopada
  • Ślub – akcja obrzędowa, Warszawa, dziedziniec Pałacu Ślubów na Starym Mieście, listopad
  • U Hopfera – akcja rytualna, winiarnia „U Hopfera” w Warszawie, 19 grudnia
  • Wieczerza Wigilijna – akcja rytualna, Warszawa, Galeria Repassage, 24 grudnia
  • Zatrzymanie czasu – akcja obrzędowa z użyciem pigmentu, budzika, walizki i wody, Warszawa, Dworzec Główny, grudzień 1972-styczeń 1973

1973

  • Więź – interwencja, Warszawa, skwer przy ul. Bednarskiej
  • Rezerwat – instalacja, Galeria Teatru Studio, Warszawa, grudzień
  • Bez odbioru – akcja

1974

  • Biały most – akcja, Wrocław, wrzesień
  • Tryptyk rzeźb polichromowanych – (żywe postacie), Warszawa, Galeria Współczesna, październik
  • Mydlana żona – instalacja, Galeria Współczesna, Warszawa
  • Obchód – Oddział Specjalny, Piktogramy żyjące – instalacja, Wrocław, BWA, listopad
  • „Pokaz plastyczny: Edward Dwurnik – Jerzy Kalina”, Stół wigilijny II, Piktogramy żyjące II

1975

  • Obchód II – Galeria Repassage, Warszawa, 14–25 kwietnia
  • Incydent – determinaż miejski, 6 dni tygodnia + miesiąc, Szwecja, Johannesgaten 7, Konsthall, Malmö, sierpień
  • Szpital – Piktogramy żyjące, instalacja, ekspozycja Johannesgaten 7, Konsthall, Malmö, Szwecja,;Wersja szwedzka Obchodu wrocławskiego.
  • Dwie godziny z karabinem – akcja, Warszawa, Domy Towarowe Centrum i okoliczne ulice, październik
  • Manifest pozytywistyczny – akcja (przygotowana wspólnie z Małgorzatą Maliszewską), Warszawa, ul. Złota, październik
  • Wiwidrama – działanie przeprowadzone z Małgorzatą Maliszewską, Warszawa, Galeria Studio
  • Szeptany kwadrat Malewicza – akcja, Warszawa, pasaż Ściany Wschodniej, współdziałanie z Małgorzatą Maliszewską, listopad.
  • Pokolenie 30 – piktogram żyjący, instalacja (przygotowany wspólnie z Małgorzatą Maliszewską), Warszawa, Galeria ZPAP, ul. Mazowiecka, grudzień

1977

Przejscie-czesc wsch.jpg Przejscie-czesc zach.jpg
Instalacja Przejście ustawiona 12/13 grudnia 2005 przy skrzyżowaniu ulic Świdnickiej
i Piłsudskiego we Wrocławiu (wcześniej w 1977 w Warszawie przy Świętokrzyskiej
i Mazowieckiej)
  • Blue jeans – akcja rytualna, Warszawa, muzyka Jacek Malicki Krokodyl, Galeria Teatru Studio, 4 grudnia
  • Przejście – pomnik anonimowego przechodnia – na skrzyżowaniu ulic Świętokrzyskiej i Mazowieckiej w Warszawie, noc z 12 na 13 grudnia

1978

  • Brama Triumfalna – instalacja, Białystok, pl. Zwycięstwa, wrzesień
  • Katapulta – akcja obrzędowa, dziedziniec Uniwersytetu Warszawskiego, 16 października
  • ARTbus – determinaż miejski – akcja turystyczna jazda po mieście, Gdańsk

1979

  • Instalacja z Palmą – Galeria Chełm 72 w Chełmie

1981

  • Czarna procesja – Akcja interwencyjna – czwarty zawał Kultury i Sztuki – Warszawa, 2 maja
  • Długi autobus Wikingów – determinaż miejski – akcja, Malmö, Szwecja, sierpień

1983

  • Grób Wielkanocny – Warszawa, kościół Nawiedzenia NMP, ul. Przyrynek
  • Z lasu do lasu – akcja, 11 listopada w Dzień Niepodległości, Laski pod Warszawą
  • Ostatnia Wieczerza – instalacja, wystawa „Znak Krzyża”, Warszawa, kościół Miłosierdzia Bożego ul. Żytnia, 14-30 czerwca

1984

  • Zmartwychwstanie – instalacja, Warszawa, dolny kościół Św. Krzyża
  • Grób Wielkanocny – Warszawa, kościół Garnizonowy przy ul. Długiej
  • Esperalia – wystawa – instalacja, Warszawa, Galeria Studio
  • Szmatnia – performance towarzyszący wystawie „Esperalia”
  • Oprawa plastyczna pogrzebu księdza Jerzego Popiełuszki – kościół św. Stanisława Kostki w Warszawie
  • Pojazd Betlejemski – instalacja, kościół św. Stanisława Kostki, Warszawa
  • Piaskownica – instalacja, wystawa „Apokalipsa, światło w ciemności”, dolny kościół św. Krzyża, listopad
  • Bezsilność – instalacja, kościół św. Stanisława Kostki w Warszawie
  • Całun Toruński – instalacja, kościół w Suchowoli

1985

  • Relikwiarz (instalacja); Epitafia polskie (instalacja) – wystawa Przeciw Złu, Przeciw Przemocy dedykowana pamięci ks. Jerzego Popiełuszki, kościół parafialny w Mistrzejowicach, luty-marzec
  • Krzyżowanie – instalacja, kościół św. Stanisława Kostki, Warszawa, kwiecień
  • Grób Wielkanocny – Warszawa, kościół św. Stanisława Kostki
  • Twierdza polska’81 – instalacja, park pałacyku myśliwskiego, Antonin k. Kalisza, kurator: Jacek Olędzki
  • Sarkofag S.P.Q.R. (instalacja), Łąka (piktogram żyjący) – wystawa Niebo nowe i ziemia nowa?, Warszawa, kościół Miłosierdzia Bożego, październik

1986

  • Walcowanie – instalacja, Podkowa Leśna, kościół św. Krzysztofa
  • Madonna Czarnobylska – ikona

1987

  • Grób Wielkanocny, Redyk-Stół świąteczny, Droga świateł – instalacje zaprezentowane na wystawie Droga świateł, kościół Miłosierdzia Bożego w Warszawie
  • Wielkanoc 1987. Grób Chrystusa – kościół Miłosierdzia Bożego na Żytniej, instalacja

1988

  • Odloty – Sen Emigranta – instalacja, 27. Festiwal Polskich Sztuk Współczesnych, Wrocław
  • Szmatnia II – performance, II Spotkania Teatru Wizji i Plastyki, Katowice’88.
  • Bon voyage – instalacja, kolekcja rzeźby współczesnej w parku olimpijskim w Seulu
  • Mój dom – instalacja meteorologiczna, wrzesień wystawa „Rzeźba w ogrodzie” SARP, Warszawa
  • Wyrok na choinkę – performance, Las Komorowski (rocznica stanu wojennego)

1989

  • Wystawa Odloty – Galeria Studio, Warszawa 20 lutego–12 marca; Suka w dygocie – instalacja; Dzień dobry – instalacja; Trzepanie malarstwa – performance obrzędowy
  • Mutanty w krainie aktywnych liliputów – instalacja, Berlin, Ośrodek Kultury Polskiej
  • Jezioro Genezaret – instalacja meteorologiczna, Berlin, Ośrodek Kultury Polskiej
  • Ściana pamięci – instalacja, Warszawa, kościół na ul. Żytniej, Wielkanoc
  • Pociąg do nieba – instalacja, 3-31 maja, wystawa „Sztuka najnowsza. Na obraz i podobieństwo”, dawne zakłady Norblina, Warszawa
  • Wieża Babel – instalacja, wrzesień, wystawa „Labirynt”, kościół na Ursynowie, Warszawa
  • Jezioro Genezaret II – instalacja meteorologiczna, 4m x 5 m, listopad wystawa „Lochy Manhattanu”, Łódź

1990

  • Brama Raju; Apel; Aleja Zasłużonych – instalacje pokazane na wystawie „Raj utracony – sztuka 1949–1989”, Centrum Sztuki Współczesnej, Zamek Ujazdowski, Warszawa
  • Welcome to Poland – performance, park miejski, Niemcy, Mülheim, 30 maja druga wersja plenerowa „Trzepania malarstwa”
  • Solidarność w Pradze – Czas niepokornych, Wańka Wstańka – instalacje, Praga, 31 sierpnia
  • Czas niepokornych – instalacja, wystawa „Czas niepokornych. Historia opozycji w Polsce w latach 1970–1989”, Muzeum Ruchów Niepodległościowych, Warszawa, dawne Muzeum Lenina; J. Kalina – narracja plastyczna, październik
  • Syberyjski kondukt – instalacja
  • Welcome to Poland – performance, Points East, Tird Eye Centre Glasgow, 11 grudnia–10 stycznia 1991

1991

  • Oddział Specjalny Piktogram; Żyjący – instalacja (rekonstrukcja z 1974), wystawa „Magowie i mistycy”, Centrum Sztuki Współczesnej, Zamek Ujazdowski
  • Warszawa Welcome to Poland – performance, III Spotkania Teatru Wizji i Plastyki, Katowice
  • Ćmy i mury, noćné mory – instalacja, Praga, Bratysława, Ośrodki Kultury Polskiej, marzec-maj
  • Kontr-Formationen. Genese der Solidarność Polen 1970–1989, 1-30 Mai instalacja garażowa, Mülheim, druga wersja wystawy „Czas niepokornych”
  • Apel – performance, instalacja na chór 110-osobowy, 200 łopat i trąbę sygnałówkę, 29. Festiwal Polskich Sztuk Współczesnych, wrocławski Rynek, 22–26 maja
  • Katedra – instalacja, Li – 9, Londyn, Serpentine Gallery
  • Trawiatta – obiekty adoptowane, piktogramy żyjące, Londyn, Serpentine Gallery
  • Welcome to Poland – performance, Londyn, Serpentine Gallery, czerwiec-lipiec
  • Piramida Chopsa – obiekt meteorologiczny, Wrocław, Rynek
  • Biały relief – instalacja, Wrocław, Rynek
  • Katedra – II – instalacja, II Światowe Spotkania Młodzieży z Janem Pawłem II, Częstochowa
  • Niedyskrecje – instalacja meteorologiczna, IV Biennale Sztuki Nowej, Zielona Góra
  • Sarkofagi – instalacja, wystawa „Spotkanie Świętych Obrazów”, Warszawa, Kraków 23 września-31 października
  • Epitafium – Siedem przestrzeni – instalacja przed Zachętą, Warszawa
  • Kanibale sztuki; Ukamienowanie; Mokre opowiadanie – akcje, współpraca aktorów Teatru Studio z aktorami Teatru Narodowego z Tajpej, Centrum Kultury im. Czang Kaj-szeka, Tajpej, Tajwan

1992

  • Portret trumienny – z cyklu przedmiotów adoptowanych; Stółburgery – instalacja Noc Świętojańska albo Sen nocy letniej – zdarzenie artystyczne, ambasada RP, Praga, 24 czerwca
  • Z pamiętnika kombatanta – instalacja; Portret trumienny, przedmiot adoptowany, Warszawa, Galeria ZPAP, listopad
  • Idziemy do Europejskiego – akcja rytualna, Warszawa, hol MKiS, listopad
  • Przejście przez Morze Czerwone – upadek Gigantów – instalacja, Warszawa, Kordegarda, 13 listopada-13 grudnia
  • Nalot dywanowy – akcja, Galeria Appendix, Warszawa, aula oraz kilka pomieszczeń Akademii, 13 grudnia

1993

  • Na sznurku – performance w parku w Orońsku w ramach seminarium „Sztuka i miasto”, listopad
  • Litania – akcja rytualna
  • Zakaz postoju-Kondukt Żałobny – instalacja, Częstochowa, 3 kwietnia-2 maja, muzyka Eugeniusz Rudnik Międzynarodowy Festiwal Muzyki Sakralnej „Gaude Mater”
  • Obchód – wystawa Repassage, Zachęta, Warszawa, 28.06, rekonstrukcja
  • Źródło – instalacja
  • Paleniska, Wielka Chorągiew Litwy i Białorusi – obiekt
  • Wielkie Xsięstwo – zdarzenie artystyczne, Stara Kotłownia, Warszawa, 15 października
  • K+M+B – z cyklu przedmioty adoptowane
  • Wieża Babel – Berlin, Künstlerhaus Bethanien
  • Martwa natura – przedmioty oczyszczone – instalacja
  • Babie lato – performance, Łódź, Galeria Manhattan, 10-11 grudnia
  • Znowu gwiazda spadła, Ciepły kąt – instalacje, spotkanie „Wieczerza, czyli widzialne i niewidzialne”, Warszawa, Galeria ZPAP, 6-31 grudnia

1994

  • Jezioro Genezaret – obiekt, II Triennale Plastyki „Sacrum. Wiara – Sztuka”, Częstochowa 1994
  • Miejsce pamięci ciszą strzeżone – instalacja
  • Płyty pamięci – obiekty (z 1984), wystawa „63 dni i nocy”, Muzeum Archidiecezji Warszawskiej, Warszawa, 12 sierpnia-15 września
  • Myśli narzutowe – obiekty
  • Miejsce pamięci ciszą strzeżone – instalacja, Katedra św. Eberharda, Stuttgart
  • Podniesienie światła – akcja obrzędowa w parku przed pałacem,
  • Stół – ogień– ziarno, obiekt obrzędowy we wnętrzu
  • Ogień krzepnie blask ciemnieje – zdarzenie artystyczne, Warszawa, Królikarnia, 17 grudnia
  • Sex pustynny – instalacja
  • Piorun kulisty – opowiadanie rysunkowe, 1986, wystawa „Ars erotica”, Muzeum Narodowe, Warszawa
  • Płonące okno – instalacja, Warszawa, pl. Piłsudskiego, Warszawa,1-3 sierpnia

1995

  • Porwanie Europy – akcja rytualna z udziałem Małgorzaty Magier i muzyki A. Mitana, spotkanie „Europa między Bizancjum a Disneylandem”, dziedziniec Zamku Królewskiego, Warszawa, 17 maja
  • Myśli narzutowe – rzeźba, stała ekspozycja w ogrodzie w Komorowie
  • W drzwiach i za drzwiami po tej i po tamtej stronie – organizacja przestrzeni następującymi instalacjami: Wjazd triumfalny, Pragnienie milionów, Stoły biesiadne, Wielka woda i ziemia Schrony – wulkan i kurhany, Neo Noe,Anioł nad pałacem, Przesłuchanie Warszawa, teren Wytwórni Filmów Dokumentalnych, wrzesień
  • Ślizgawka, Przesłuchanie, Myśli narzutowe – instalacje, wystawa „50 lat później w Milanówku”, Galeria Ars Longa, Milanówek, październik
  • Wigilia – [rekonstrukcja], wystawa „Wokół polskiej rzeźby lat 70.”, Orońsko, październik-listopad

1996

  • Lud w lód – Hybernator 2000 – akcja rytualna, Park Agrykola, Warszawa, 27 stycznia
  • Ruchome progi – instalacja, wystawa Oikos’96, Bydgoszcz, Muzeum Okręgowe, kwiecień
  • Na progu – przestrzeń dedykowana Krzysztofowi Kieślowskiemu, Galeria Pokaz, Warszawa, 2-6 kwietnia
  • Wielki Żar 1, 2 – akcje obrzędowe, plaża, iluminacja koncertu Janusza Olejniczaka, pole golfowe
  • Na progu – druga przestrzeń dedykowana Krzysztofowi Kieślowskiemu, MDK, I Festiwal Gwiazd, Międzyzdroje

1997

  • Co w trawie piszczy, fatamorgana miejska – akcja z okazji Dnia Dziecka, Warszawa, Krakowskie Przedmieście, 1 czerwca
  • Może popiół, morze diament – akcja rytualna, Wakacyjny Festiwal Gwiazd, Międzyzdroje
  • Z dnia na dzień – instalacja, Mała Galeria, Nowy Sącz
  • Ducha nie gaście – akcja obrzędowa, cmentarz w Nowym Sączu, V Mały Festiwal Form Artystycznych, Mała Galeria, Nowy Sącz, wrzesień – październik
  • Wieczna ospa – performance, Warszawa, hol w Zachęcie, 13 listopada, z okazji dwudziestopięciolecia Galerii Studio
  • K+M+B – 1984 – Wspomnienie – Pojazdu Betlejemskiego z 1984 r. – instalacja, wystawa „To lubię”, Pałac Sztuki, Kraków
  • Wieczna ospa – tryptyk małopolski – akcja rytualna, wystawa „Bliźniemu swemu...”, Filharmonia Rzeszowska
  • Wieczna ospa – tryptyk śląski – akcja rytualna, IV Karnawałowy Ogród Sztuki, Czechowice-Dziedzice
  • Błękitna rapsodia. Fatamorgana miejska 3 – akcja, Królikarnia, Park i Muzeum im. Xawerego Dunikowskiego, Warszawa, 16 września
  • Wieża świątecznych ciśnień – akcja obrzędowa
  • Choinka artystów – instalacja, skwer przed Zachętą, grudzień

1998

  • 'Widzenie 1 – (muz. Milo Kurtis) 1 lipca
  • Widzenie 2 – (muz. Jan Kanty Pawluśkiewicz) 5 lipca akcje obrzędowe na plaży, III Wakacyjny Festiwal Gwiazd, Międzyzdroje
  • Żary i popioły – akcja obrzędowa, plener (muz. Jan Kanty Pawluśkiewicz, śpiew Elżbieta Towarnicka), Międzynarodowy Festiwal Ulicy, Wilno ’98, sierpień
  • Między niebem a ziemią – akcja obrzędowa w plenerze nad Motławą; Sztuka – zwierciadłem kultur, narracja plastyczna, przestrzeń sakralna kościoła św. Jana, Gdańsk, 25-26 września w ramach Kongresu Architektury Polskiej
  • Wataha Morska – instalacja, plaża w Międzyzdrojach, IV Festiwal Gwiazd w Międzyzdrojach
  • Dzisiaj w Warszawie wesoła nowina – Opłatek dla Warszawy fatamorgana miejska 2, reżyseria i inscenizacja Jerzy Kalina, akcja pod patronatem Opery Narodowej, pl. Teatralny, 22 grudnia

1999

  • Pod powieką – wystawa/instalacja, Galeria Kordegarda, Warszawa, maj-czerwiec
  • Via Crucis – instalacja, fosa zamkowa w Toruniu, 2-27 maja Wystawa „Poczucie sacrum”
  • Wataha – obiekt pogański, stulecie Komorowa pod Warszawą
  • Trzy stany – działania obrzędowe, stodoła dworska w posiadłości Ronalda Dwighta, Jadamowo pod Nidzicą
  • Przesłuchanie – instalacja, wystawa „Czas nadziei”, prace artystów tworzących w ramach kultury niezależnej, Galeria Ars Longa, Milanówek, 11 listopada
  • Praska zima – Sąd Ostateczny – działania obrzędowe, muzyka Eugeniusz Rudnik, fasada Teatru Academia w Warszawie, 11 grudnia, w ramach wystawy „Sąd Ostateczny” przygotowywanej przez E. Dzikowską i W. Wierzchowską.

2000

  • Obsesjonata I – performance w ramach „Warszawskiej Jesieni”, kurator Krzysztof Knittel
  • Obsesjonata II – performance na zaliczenie – performance, Zachęta, Warszawa, listopad
  • Biały schron – dedykacja na 80. rocznicę urodzin Ojca Świętego Jana Pawła II, działania obrzędowe, Muzeum Narodowe we Wrocławiu, 18 maja
  • Most Fahrenheita – działania na moście wiślanym w Tczewie „Zdarzenie” II Międzynarodowy Festiwal Działań Teatralnych i Plastycznych, Tczew/Europa 2000, 7-9 września
  • Nad utrata pamięci – działania obrzędowe w lesie, Muzeum Jarosława Iwaszkiewicza, Stawisko
  • Szczelina obiekt pamięci ks. Jerzego. Stan tego, co ukryte... – instalacja, wystawa „Obrazy śmierci w sztuce polskiej XIX i XX wieku”, Muzeum Narodowe, Kraków

2001

  • Na ćmy pokuszenie – instalacja, metal, woda, oliwa z oliwek i sznur świetlny, wystawa „Światło”, Galeria Studio, Warszawa
  • Fatamorgana morska na ćmy pokuszenie – akcja obrzędowa (muzyka Milo Kurtis Drum Freaks), Festiwal Gwiazd, plaża w Międzyzdrojach

Nagrody i wyróżnienia[edytuj]

  • 1977 Nagroda im. Cypriana Kamila Norwida za Przejście
  • 1984 Nagroda „Solidarności” za oprawę plastyczną pogrzebu ks. Jerzego Popiełuszki
  • 1986 Nagroda im. Brata Alberta za organizację i uczestnictwo w Ruchu Kultury Niezależnej
  • 1990 Nagroda Ministra Kultury i Sztuki „Najciekawsze Wydarzenie Muzealne Roku” za instalację Czas Niepokornych
  • 2004 Statuetka „Przasnyski Koryfeusz”
  • 2013 Nagroda im. Lecha Kaczyńskiego[2]

Przypisy

  1. Kapliczka katyńsko-smoleńska stoi już od 2 miesięcy (pol.). gazeta.pl, 2010-08-16. [dostęp 2010-11-21].
  2. Nagroda im. Lecha Kaczyńskiego dla rzeźbiarza, „Rzeczpospolita” (pol.) [dostęp 2013-04-28].

Bibliografia[edytuj]

Linki zewnętrzne[edytuj]