Jerzy Kawalerowicz

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Jerzy Kawalerowicz
Jerzy Kawalerowicz
Data i miejsce urodzenia 19 stycznia 1922
Gwoździec
Data i miejsce śmierci 27 grudnia 2007
Warszawa
Zawód reżyser, scenarzysta
Współmałżonek Maria Guntner,
Lucyna Winnicka,
Małgorzata Dipont
Odznaczenia
Krzyż Wielki Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski Order Sztandaru Pracy I klasy Złoty Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis”

Jerzy Kawalerowicz (ur. 19 stycznia 1922 w Gwoźdźcu koło Kołomyi, zm. 27 grudnia 2007 w Warszawie) – polski reżyser i scenarzysta ormiańskiego pochodzenia[1], poseł na Sejm PRL (1985–1989).

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Młodość[edytuj | edytuj kod]

Urodził się i wychował na południowych kresach Rzeczypospolitej (obecnie tereny Ukrainy). Był synem Edwarda, kierownika urzędu pocztowego, który pracował też jako zarządca majątku ziemskiego. Według tradycji rodzinnej ojciec jego był z pochodzenia Ormianinem i kilka pokoleń wcześniej nazwisko rodziny brzmiało Kavalarian.

Po wojnie w latach 1946–1949 Jerzy Kawalerowicz studiował w Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie i Instytucie Filmowym.

Karierę filmową zaczynał jako asystent reżysera przy filmie Wandy Jakubowskiej Ostatni etap (1948).

Przedstawiciel polskiej szkoły filmowej[edytuj | edytuj kod]

Stworzył filmy, które wywołały rozgłos na świecie. Współtworzył zjawisko określane jako polska szkoła filmowa. Otrzymał najważniejsze nagrody filmowe – m.in. Nagrodę Specjalną na Festiwalu Filmowym w Cannes za Matkę Joannę od Aniołów w 1961[2], Srebrnego Niedźwiedzia na MFF w Berlinie za Śmierć prezydenta i nominację do Oscara.

Kierownik artystyczny „Kadru”[edytuj | edytuj kod]

Od 1955 kierował Zespołem Filmowym „Kadr” (obecnie Studio Filmowe Kadr). Jako kierownik artystyczny tego zespołu realizatorów filmowych, wyprodukował około stu filmów najwybitniejszych polskich reżyserów:

Pierwszy prezes SFP i wykładowca akademicki[edytuj | edytuj kod]

Był współzałożycielem i pierwszym prezesem Stowarzyszenia Filmowców Polskich. Funkcję tę sprawował przez wiele kadencji, w trudnych dla kinematografii latach konfliktów z komunistyczną administracją Polski. Od 1980 był wykładowcą PWSFTViT.

Został uhonorowany doktoratami honoris causa: Uniwersytetu Sorbona II w Paryżu w 1998 i PWSFTViT w Łodzi w 2001.

Członek PZPR i działacz społeczny[edytuj | edytuj kod]

W latach 1954–1990 był członkiem PZPR, w latach 1985–1989 sprawował mandat posła na Sejm PRL IX kadencji, w latach 1981–1983 był członkiem Prezydium Ogólnopolskiego Komitetu Frontu Jedności Narodu. W 1983 został członkiem Rady Krajowej PRON[3].

Ostatnie tygodnie życia, śmierć i pogrzeb[edytuj | edytuj kod]

Cztery tygodnie przed śmiercią doznał wylewu[4], zapadł w śpiączkę. Zmarł, nie odzyskując przytomności, w wieku 85 lat[5].

7 stycznia 2008 w Alei Zasłużonych Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie została złożona urna z prochami Jerzego Kawalerowicza. W ostatniej drodze artyście towarzyszyła rodzina, przyjaciele, współpracownicy oraz liczni wielbiciele talentu reżysera.

Od 21 maja 2010 imię reżysera zyskała jedna z par pociągów Interregio kursujących między Warszawą i Łodzią[6].

Filmografia[edytuj | edytuj kod]

Reżyser filmów[edytuj | edytuj kod]

Reżyser seriali[edytuj | edytuj kod]

Odznaczenia i wyróżnienia[edytuj | edytuj kod]

Życie prywatne[edytuj | edytuj kod]

Był trzykrotnie żonaty. Pierwszą jego żoną była malarka Maria Guntner, drugą Lucyna Winnicka (z którą miał dwoje dzieci, córkę Agatę i syna Piotra), zaś trzecią Małgorzata Dipont (krytyk filmowy)[11].

Przypisy

  1. Informacja na podstawie biuletynu Ormiańskiego Towarzystwa Kulturalnego, s. 42–45
  2. Strona festiwalu w Cannes
  3. „Trybuna Robotnicza”, nr 109 (12 961), 10 maja 1983, s. 6.
  4. Barbara Hollender: Siedemnaście razy żyłem dzięki filmom. "Rzeczpospolita", 27 grudnia 2007.
  5. Zmarł Jerzy Kawalerowicz. wp.pl, 27 grudnia 2007.
  6. Filmowi patroni pociągów, w: Z biegiem szyn, wyd. Karol Trammer, nr 4(48)/2010, s.2, ISSN 1896-4079
  7. M.P. z 1997 r. Nr 16, poz. 151
  8. M.P. z 1954 r. Nr 100, poz. 1243
  9. Seweryn Kuśmierczyk: Jerzy Kawalerowicz. akademiapolskiegofilmu.pl.
  10. Warszawa. Wręczono złote medale „Gloria Artis”. e-teatr.pl, 10 września 2005.
  11. Fragment wywiadu w „Przeglądzie” z Tadeuszem Bystramem, reżyserem, twórcą dokumenu o Jerzym Kawalerowiczu. Rozmawiała Barbara Jagas: Kobiety jego życia (Jerzy Kawalerowicz). marhan.pl, 2010.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Dipont M., Zawiśliński S., Faraon kina, Warszawa 1997, ISBN 838646612X
  • Kawalerowicz J., Więcej niż kino, oprac. Kuśmierczyk S., Zawiśliński S., Warszawa 2001, ISBN 8386466367
  • Księga Kadru: o zespole filmowym Jerzego Kawalerowicza, red. Zawiśliński S., Kuśmierczyk S., Warszawa 2002, ISBN 8386466375

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]