Jerzy Pajączkowski-Dydyński

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Jerzy Pajączkowski-Dydyński
Ilustracja
pułkownik dyplomowany piechoty pułkownik dyplomowany piechoty
Data i miejsce urodzenia 19 lipca 1894
Lwów
Data i miejsce śmierci 6 grudnia 2005
Grange-over-Sands
Przebieg służby
Lata służby 1915–1945
Siły zbrojne c. i k. armia,
Armia Polska we Francji,
Wojsko Polskie
Jednostki 2 Pułk Strzelców Podhalańskich,
38 Pułk Piechoty Strzelców Lwowskich,
22 Dywizja Piechoty Górskiej,
Sztab Główny,
34 Pułk Piechoty
Główne wojny i bitwy I wojna światowa,
wojna polsko-bolszewicka,
II wojna światowa, (kampania wrześniowa)
Odznaczenia
Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Walecznych Srebrny Krzyż Zasługi

Jerzy Kazimierz Pajączkowski-Dydyński herbu Lubicz (ur. 19 lipca 1894 we Lwowie, zm. 6 grudnia 2005 w Grange-over-Sands) – pułkownik dyplomowany piechoty Wojska Polskiego.

Życiorys[edytuj]

Jerzy Pajączkowski urodził się 19 lipca 1894[1] we Lwowie. Był synem lwowskiego lekarza, dr. Włodzimierza Pajączkowskiego (1864-1943) i Wandy z domu Sękowskiej herbu Prawdzic, pochodzącej z rodziny ziemiańskiej z Wydrnej (1865-1948)[2][3]. Jego bratem był Stefan (1900-1978, także oficer Wojska Polskiego, artysta malarz, batalista i kostiumolog wojskowy). Po przeprowadzce do Sanoka, gdzie ojciec pod koniec 1901 został dyrektorem Szpitala Powszechnego[4][5] rodzina Pajączkowskich początkowo najmowała mieszkanie na pierwszym piętrze willi dr Adolfa Bendla przy ulicy Jagiellońskiej (później, po rozbudowie, był to budynek szkolny), po czym zamieszkiwali we własnym domu przy stacji kolejowej Sanok Miasto[6].

W 1912 Jerzy Pajączkowski zdał z odznaczeniem egzamin dojrzałości w C. K. Gimnazjum Męskim w Sanoku (w jego klasie byli m. in. Ludwik Hellebrand, Jan Kosina, Mieczysław Krygowski, Józef Morawski, Tadeusz Remer, Zygmunt Vetulani)[7][8]. W tym samym roku rozpoczął studia prawnicze na Wydziale Prawa Uniwersytetu Jana Kazimierza we Lwowie. Dwa lata później, po wybuchu I wojny światowej, w związku ze spodziewanym powołaniem do wojska przeniósł się na Uniwersytet Wiedeński. W szeregach armii Austro-Węgier służył od 1915 (w piechocie); od 1916 w stopniu sierżanta służył na froncie albańskim. Tuż przed końcem wojny trafił do niewoli włoskiej, ale zwolnienie uzyskał już w grudniu 1918, dzięki interwencji polsko-francuskiej misji wojskowej we Włoszech. Po krótkim pobycie we Francji powrócił do Polski z błękitną armią generała Józefa Hallera. Wstąpił do Wojska Polskiego i już jako porucznik uczestniczył w wojnie polsko-bolszewickiej.

W latach 1921-1923 był słuchaczem II Kursu Normalnego Wyższej Szkoły Wojennej w Warszawie. Z dniem 1 października 1923 r., po ukończeniu kursu i otrzymaniu dyplomu naukowego oficera Sztabu Generalnego przydzielony został do Oddziału Wyszkolenia Sztabu Dowództwa Okręgu Korpusu Nr X w Przemyślu (pozostawał wówczas oficerem nadetatowym 2 Pułku Strzelców Podhalańskich[9][10]). Następnie pełnił służbę w Dowództwie 22 Dywizji Piechoty Górskiej w Przemyślu (pozostawał wówczas oficerem nadetatowym 38 Pułku Piechoty Strzelców Lwowskich). W 1930 powrócił do Warszawy i rozpoczął służbę w Oddziale IV Sztabu Głównego.

Jako przybranemu synowi Katarzyny Dydyńskiej uchwałą Sądu Grodzkiego w Sanoku z dnia 28 lipca 1931 sprostowano jego nazwisko rodowe z Pajączkowski na Pajączkowski-Dydyński[11].

W 1932 był autorem publikacji pt. Plany operacyjne mocarstw centralnych przeciw Rosji[12]. Ponadto był recenzentem publikacji niemieckich autorów z zakresu wojskowości.

4 lipca 1935 przeniesiony został do Białej Podlaskiej na stanowisko zastępcy dowódcy 34 Pułku Piechoty[13]. Wybuch II wojny światowej zastał go w Sztabie Naczelnego Wodza. Po kampanii wrześniowej został internowany w Rumunii. Przedostał się następnie do Francji, a w czerwcu 1940 r. do Anglii. Do końca wojny pełnił służbę w Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie m.in. jako komendant polskiego garnizonu w Perth. Tłumaczył również na potrzeby armii polskiej brytyjskie regulaminy wojskowe. Po wojnie pozostał na emigracji; osiadł w szkockim mieście Edynburg, gdzie zamieszkał przy Torphin Road[14], a pracował jako ogrodnik. W 1964 roku Naczelny Wódz generał broni Władysław Anders awansował go na pułkownika.

Pajączkowski działał w środowiskach emigracyjnych, był m.in. jednym z założycieli Koła Wiedzy Wojskowej. W 1993 roku przeprowadził się do miasta Sedbergh (Cumbria). W 1994 zadeklarował uczestnictwo w działalności Towarzystwa Rozwoju i Upiększania Miasta Sanoka jako członek wspierający[15]. Został członkiem honorowym Towarzystwa Przyjaciół Sanoka i Ziemi Sanockiej[16]. Ostatnie lata życia spędził w domu opieki w Grange-over-Sands. W 1996 roku po raz pierwszy od czasu II wojny światowej odwiedził Polskę.

Był dwukrotnie żonaty: po raz pierwszy z Marią (ur. 1900), poślubioną w 1924, z którą miał syna Andrzeja[17], z drugą żoną Dorothy Mary Catterall (1905-1994) poślubioną w 1946 miał córkę Dorcas. Po śmierci Katarzyny Dydyńskiej (zm. 1947) został prawnym spadkobiercą modrzewiowego dworu w Strachocinie[18][19][20], gdzie w okresie II Rzeczypospolitej spędzał regularnie urlopy. Ponownie odwiedził to miejsce w 1991 roku, starając się jednocześnie o odzyskanie majątku[21]. W Edynburgu zamieszkiwał przy Torphin Road[22]. Podczas pobytu w tym mieście zmarł 2 czerwca 1978 jego brat, Stefan[23].

W lipcu 2005 skończył 111 lat[24]. Zmarł 6 grudnia 2005[25][a]. Kuzynką Jerzego Pajączkowskiego-Dydyńskiego jest Izabella Zielińska (ur. 1910), polska stulatka.

Awanse[edytuj]

  • kapitan – zweryfikowany ze starszeństwem z 1 czerwca 1919
  • major – 1 grudnia 1924 ze starszeństwem z 15 sierpnia 1924 i 223 lokatą w korpusie oficerów zawodowych piechoty (w 1928 lok. 197, w 1932 lok. 101)
  • podpułkownik – 27 czerwca 1935 ze starszeństwem z 1 stycznia 1935 r. i 14 lokatą w korpusie oficerów zawodowych piechoty
  • pułkownik – 1964

Ordery i odznaczenia[edytuj]

Zobacz też[edytuj]

Uwagi

  1. Media brytyjskie (m.in. BBC) informując o jego śmierci zauważyły, że był najstarszym mężczyzną w Wielkiej Brytanii; nie figurował jednakże w wykazach najstarszych osób, prowadzonych przez amerykański ośrodek Gerontology Research Group w Los Angeles. Uwzględniając innych nestorów z tego wykazu był w chwili śmierci czwartym pod względem wieku mężczyzną na świecie (młodszym jednak niemal o trzy lata od najstarszego, Portorykańczyka Emiliano Mercado del Toro). Dzień po pułkowniku Pajączkowskim zmarła także najstarsza kobieta w Wielkiej Brytanii, Lucy D'Abreu.

Przypisy

  1. Oficerowie. Muzeum Wojska Polskiego w Warszawie. [dostęp 2016-04-26].
  2. Paweł Kosina. Helena Kosinówna. Rodzina i sanoccy przyjaciele. „Góra Przemienienia”, s. 16, 26 (150) z 25 czerwca 2006. Parafia Przemienienia Pańskiego w Sanoku. 
  3. Paweł Kosina: Helena Kosinówna. Rodzina i sanoccy przyjaciele. Sanok: Stowarzyszenie Przyjaciół Heleny Kosiny w Sanoku, 2006, s. 53. ISBN 83-924210-0-0.
  4. Wiadomości bieżące. „Przegląd Lekarski”, s. 671, Nr 50 z 14 grudnia 1901. 
  5. Wiadomości bieżące. „Przegląd Lekarski”, s. 687, Nr 51 z 21 grudnia 1901. 
  6. Paweł Kosina: Helena Kosinówna. Rodzina i sanoccy przyjaciele. Sanok: Stowarzyszenie Przyjaciół Heleny Kosiny w Sanoku, 2006, s. 15. ISBN 83-92421-0-0.
  7. XXXI. Sprawozdanie Dyrektora c.k. Gimnazyum w Sanoku za rok szkolny 1911/12. Sanok: Fundusz Naukowy, 1912, s. 45.
  8. Absolwenci. 1losanok.pl. [dostęp 2015-03-16].
  9. Franciszek Groński. 22 Dywizja Piechoty Górskiej. 2 Pułk Strzelców Podhalańskich – Sanok. „Przemyskie Zapiski Historyczne”, s. 261, R. XIV-XV z 2003-2005. ISSN 0860-0317. 
  10. Rocznik Oficerski 1924. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1924, s. 328.
  11. Dziennik Personalny M.S.Wojsk. Nr 6 z 23.03.1932 r.
  12. Plany operacyjne mocarstw centralnych przeciw Rosji. books.google.pl. [dostęp 20 maja 2014].
  13. Nowi dowódcy i zastępcy dowódców pułków. „Gazeta Lwowska”, s. 4, Nr 155 z 11 lipca 1935. 
  14. Zofia Bandurka: Wykaz imienny zaproszonych i obecnych na Zjeździe – przygotowała mgr Zofia Bandurkówna. W: Dwa dni w mieście naszej młodości. Sprawozdanie ze zjazdu koleżeńskiego wychowanków Gimnazjum Męskiego w Sanoku w 70-lecie pierwszej matury w roku 1958. Warszawa: 1960, s. 139.
  15. Zbigniew Koziarz. Towarzystwo Rozwoju i Upiększania Miasta Sanoka (1904 – 1994). „Rocznik Sanocki 1995”, s. 14, 1995. Towarzystwo Rozwoju i Upiększania Miasta Sanoka. ISSN 0557-2096. 
  16. Waldemar Och. Kalendarium sanockie 2005-2010. „Rocznik Sanocki 2011”, s. 263, 2011. Towarzystwo Przyjaciół Sanoka i Ziemi Sanockiej. ISSN 0557-2096. 
  17. Jerzy Pajączkowski h. wł.. sejm-wielki.pl. [dostęp 8 maja 2014].
  18. Ważniejsza wydarzenia parafii. strachocina.przemyska.pl. [dostęp 8 maja 2014].
  19. Bobolówka. strachocina.przemyska.pl. [dostęp 8 maja 2014].
  20. Piotrowscy ze Strachociny w Ziemii Sanockiej. strachocina.przemyska.pl. [dostęp 8 maja 2014].
  21. Spadkobierca. „Tygodnik Sanocki”, Nr 12 (44) z 25 marca 1992. 
  22. Dwa dni w mieście naszej młodości. Sprawozdanie ze zjazdu koleżeńskiego wychowanków Gimnazjum Męskiego w Sanoku w 70-lecie pierwszej matury w roku 1958. Warszawa: 1960, s. 139.
  23. Stefan Pajączkowski — malarz i grafik (1900—1978). interia.pl. [dostęp 8 maja 2014].
  24. 200 lat!. mojawyspa.co.uk, 8 maja 2014. [dostęp 8 maja 2014].
  25. UK's 'oldest' man dies, aged 111 (ang.). bbc.co.uk, 10 grudnia 2005. [dostęp 8 maja 2014].
  26. M.P. z 2001 r. Nr 20, poz. 322
  27. Postanowienie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 19 kwietnia 2001 r. o nadaniu orderów. monitorpolski.gov.pl. [dostęp 8 maja 2014].

Bibliografia[edytuj]

  • Rocznik Oficerski 1924, Ministerstwo Spraw Wojskowych, Oddział V Sztabu Generalnego Wojska Polskiego, Warszawa 1924, s. 63, 328, 352.
  • Rocznik Oficerski 1928, Ministerstwo Spraw Wojskowych, Warszawa 1928, s. 123, 177.
  • Rocznik Oficerski 1932, Biuro Personalne Ministerstwa Spraw Wojskowych, Warszawa 1932, s. 28, 421.
  • Lista oficerów dyplomowanych (stan z dnia 15 kwietnia 1931 r.), Sztab Główny WP, Warszawa 1931, s. 9.
  • Maria Myćka-Kril: Dorobek nauczycieli i uczniów Gimnazjum w Sanoku. W: Księga pamiątkowa Gimnazjum Męskiego w Sanoku 1888–1958. Kraków: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1958, s. 102.
  • Veteran's life in his own words (ang.). bbc.co.uk, 10 grudnia 2005. [dostęp 8 maja 2014].
  • Paweł Kosina: Helena Kosinówna. Rodzina i sanoccy przyjaciele. Sanok: Stowarzyszenie Przyjaciół Heleny Kosiny w Sanoku, 2006, s. 53-54. ISBN 83-92421-0-0.
  • Jerzy Pajączkowski. sejm-wielki.pl. [dostęp 2016-04-26].