Jerzy Woźniak (kombatant)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Jerzy Stanisław Woźniak
Nowak, Makara, Jacek, Żmija
Ilustracja
Jerzy Woźniak w 1991 roku
pułkownik pułkownik
Data i miejsce urodzenia 8 listopada 1923
Kraków
Data i miejsce śmierci 12 kwietnia 2012
Wrocław
Przebieg służby
Siły zbrojne Armia Krajowa, NIE, DSZ, WiN
Jednostki Okręg Kraków AK (Placówka „Buk”),
II Korpus Polski
Główne wojny i bitwy II wojna światowa,
akcja „Burza”,
powstanie antykomunistyczne w Polsce 1944–1953
Późniejsza praca kierownik UdSKiOR (2001)
poprzednik: Jacek Taylor
następca: Jan Turski
Odznaczenia
Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Walecznych (od 1941, dwukrotnie) Srebrny Krzyż Zasługi z Mieczami Krzyż Armii Krajowej Krzyż Kawalerski Odznaki Honorowej Związku Inwalidów Wojennych RP

Jerzy Stanisław Woźniak ps. „Nowak”, „Makara”, „Jacek”, „Żmija”[1] (ur. 8 listopada 1923 w Krakowie, zm. 12 kwietnia 2012 we Wrocławiu) – polski żołnierz i lekarz, więzień polityczny PRL, zastępca kierownika, a w latach 2001–2002 kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Urodził się 8 listopada 1923 w Krakowie. Mieszkał w Błażowej niedaleko Rzeszowa gdzie chodził do szkoły powszechnej, następnie uczęszczał do rzeszowskiego Gimnazjum im. Stanisława Konarskiego, w którym ukończył 4 klasy. Małą maturę zdał na tajnych kompletach w czasie II wojny światowej w 1943, a w rok później został absolwentem konspiracyjnej szkoły podchorążych. Do Armii Krajowej wstąpił już jako oficer[2] i został żołnierzem placówki ZWZ AK „Buk”[1] w Błażowej), był kolporterem prasy podziemnej. Był uczestnikiem akcji „Burza” (w miejscowościach Hyżne i Błażowa). Obsługiwał radiostację i był odpowiedzialny za kontakt z polskim dowództwem na terenie Włoch. Po wejściu oddziałów sowieckich na teren Podkarpacia ukrywał się, walczył w oddziale samoobrony Armii Krajowej, następnie zaś w organizacji NIE i Delegaturze Sił Zbrojnych Rzeszów-Południe. Był poszukiwany imiennie przez NKWD i UB[2].

W 1945 znalazł się w Europie Zachodniej, gdzie walczył w 2 Korpusie Polskim we Włoszech w stopniu podporucznika[1], był także członkiem Delegatury Zagranicznej Zrzeszenia „Wolność i Niezawisłość” pod kierownictwem płk. Józefa Maciołka (1946–1947) oraz emisariuszem delegatury WiN w Londynie na teren RP. W latach 1945–1946 kształcił się w dziedzinie medycyny na Uniwersytecie w Innsbrucku, następnie w Edynburgu. W 1947 został przerzucony do kraju, a następnie aresztowany przez Ministerstwo Bezpieczeństwa Publicznego, skazany na karę śmierci, którą zamieniono na dożywotnie więzienie. W 1956 wyszedł na wolność, podejmując przerwane studia medyczne. Pracował we Wrocławiu jako pulmonolog.

W 1989 był członkiem założycielem Zjednoczenia Chrześcijańsko-Narodowego, twórcą jego struktur na terenie Wrocławia; w 1991 kandydował w wyborach parlamentarnych do Senatu[3], ale nie uzyskał wystarczającej ilości głosów. Potem był wiceprzewodniczącym regionu dolnośląskiego AWS[4]. Od 1997 do 2001 sprawował funkcję zastępcy kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w rządzie Jerzego Buzka, zaś od 12 października 2001[5] do 21 listopada 2001[6] był jego kierownikiem (w randze wiceministra)[7]. Zasiadał w Radzie do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych[8], wcześniej był jej przewodniczącym[9].

Był członkiem Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej, a także Stowarzyszenia Społeczno-Kombatanckiego Zrzeszenia „Wolność i Niezawisłość” we Wrocławiu. Przewodniczył Dolnośląskiemu Związkowi Żołnierzy Armii Krajowej[10] i był członkiem Kapituły Nagrody Kustosza Pamięci Narodowej[11].

Zmarł 12 kwietnia 2012 we Wrocławiu, pochowany na Cmentarzu Osobowickim[12].

Odznaczony Krzyżem Walecznych (dwukrotnie), Srebrnym Krzyżem Zasługi z Mieczami (na emigracji w 1948)[7], Krzyżem Armii Krajowej, Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski (2003)[13], Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski (2006)[14] i Krzyżem Kawalerskim Odznaki Honorowej Związku Inwalidów Wojennych RP[15]. 27 września 2012 Sejmik Województwa Dolnośląskiego pośmiertnie nadał tytuł Honorowego Obywatela Dolnego Śląska Civi Honorario[16]. W 2011 otrzymał Perłę Honorową Polskiej Gospodarki (w kategorii krzewienie wartości patriotycznych), przyznawaną przez redakcje Polish Market[17].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c Jerzy Stanisław Woźniak. W: Archiwum Historii Mówionej [on-line]. Muzeum Powstania Warszawskiego, 2009-03-25. [dostęp 2013-05-28].
  2. a b Antoni Lenkiewicz: Polacy na przełomie XX i XXI wieku. T. 1. Warszawa: 1999, s. 131-132.
  3. Magazyn Dziennika Dolnośląskiego, nr 159 (24 października 1991), s. 1-6.
  4. Kazimierz Groblewski, Utargowane decyzje, rp.pl z 30 października 1998 [dostęp: 4 lipca 2010].
  5. Jerzy Woźniak – kierownikiem Urzędu do spraw Kombatantów. Wirtualna Polska, 2001-10-12. [dostęp 2013-05-28].
  6. Kraj w skrócie. Gazeta Wyborcza nr 277, wydanie z dnia 27/11/2001 KRAJ, s. 9. [dostęp 2013-05-28].
  7. a b Mieczysław Huchla: Zrzeszenie „Wolność i Niezawisłość” w dokumentach. T. 6, część 3. Warszawa: Zarząd Główny WiN, 2000, s. 788.
  8. Rada do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych – skład [dostęp: 4 lipca 2010].
  9. 10 stycznia – Opłatek Kombatancki, udskior.gov.pl [dostęp: 4 lipca 2010].
  10. Jerzy Woźniak: Ręka boska mnie zatrzymała, mmwroclaw.pl z 13 kwietnia 2010 [dostęp: 4 lipca 2010].
  11. Nagroda Kustosz Pamięci Narodowej. Instytut Pamięci Narodowej. [dostęp 2013-03-27].
  12. Zmarł płk Jerzy Woźniak ps. „Jacek”. Urząd do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych. [dostęp 2013-05-29].
  13. Informacja o nadaniu orderu
  14. M.P. z 2006 r. Nr 43, poz. 460
  15. Ostatnie pożegnanie śp. płk. Jerzego Woźniaka – Wrocław, 20 kwietnia 2012. ipn.gov.pl. [dostęp 2016-03-28].
  16. DOLNY ŚLĄSK > Sejmik > Aktualności.
  17. Laureaci z poprzednich edycji  : Polish Market, www.polishmarket.com.pl [dostęp 2015-12-07].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]