Jerzy Zwierkowski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Jerzy Zwierkowski
kontradmirał kontradmirał
Data i miejsce urodzenia 24 kwietnia 1873
Drochlin
Data i miejsce śmierci 10 kwietnia 1932
Casablanca
Przebieg służby
Stanowiska szef Biura Wojskowego Ligi Narodów w Warszawie
Główne wojny i bitwy I wojna światowa
Odznaczenia
Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski Kawaler Orderu Marii Teresy Kawaler Orderu Świętych Maurycego i Łazarza (Królestwo Włoch)

Jerzy Anzelm Jarosław Zwierkowski (ur. 24 kwietnia 1873, zm. 10 kwietnia 1932) – kontradmirał Marynarki Wojennej II Rzeczypospolitej, szef Biura Wojskowego Ligi Narodów w Warszawie i generalny pełnomocnik rządu do spraw Westerplatte. Podczas I wojny światowej dosłużył w siłach morskich Austro-Węgier do stopnia komandora porucznika na stanowisku dowódcy flotylli trałowców rzecznych. W Wojsku Polskim był także m.in. attaché wojskowym i morskim w Wielkiej Brytanii oraz zastępcą szefa Departamentu dla Spraw Morskich.

Wykształcenie[edytuj | edytuj kod]

Jerzy Anzelm Zwierkowski urodził się 24 kwietnia 1873 w majątku Drochlin, był synem Mścisława i Konstancji z domu Sucheckiej. Uczęszczał do gimnazjów w Zurychu, następnie na politechnice w Zurychu i Wiedniu, a następnie kształcił się w Szkole Marynarki Handlowej w Trieście. W 1893 ukończył Szkołę Aspirantów Morskich w Poli i rozpoczął służbę w Cesarsko-Królewskiej Marynarce Wojennej Austro-Węgier (Kaiserliche und Königliche Kriegsmarine) jako oficer-mechanik. W późniejszym czasie odbył kurs oficerów broni torpedowej. Był również absolwentem prawa, które studiował w latach 1912–1914 na Uniwersytecie Fordham w Nowym Jorku. Posiadał znajomość języka angielskiego, francuskiego, niemieckiego, włoskiego i serbskiego.

Służba wojskowa w Austro-Węgrzech[edytuj | edytuj kod]

Początkowo pływał na Oceanie Atlantyckim i Indyjskim w załogach okrętów różnych klas, m.in. na krążowniku lekkim „Novara” oraz pancernikach „Tegetthioff”, „Habsburg” i „Prinz Eugen”. Dowodził także torpedowcami „Python” i „Kaiman” na Morzu Śródziemnym. Od 1906 był oficerem nawigatorem eskadry dużych okrętów nawodnych, z zaokrętowaniem na jednostkach „Huszar” i „Erzherzog Karl”. Następnie został zastępcą dowódcy okrętu „Magnet” i z tego stanowiska, decyzją morskiej komisji lekarskiej, przeniesiono go w 1911 w stan spoczynku.

Po wybuchu I wojny światowej otrzymał powołanie do służby czynnej i jako dowódca flotylli trałowców rzecznych kierował żeglugą na Wiśle. Niedługo potem objął funkcję dowódcy flotylli trałowej na Dunaju, a w 1917 wyznaczono go dowódcą flotylli jednostek przybrzeżnych w Trieście. Za akcję zaminowania, z własnej inicjatywy, wód Dolnego Dunaju za frontem rumuńskim w grudniu 1917 otrzymał Krzyż Rycerski Orderu Wojskowego Marii Teresy. Przez krótki czas w 1918 ponownie dowodził trałowcami na Dunaju i Morzu Czarnym, by pod koniec roku przejść w stan spoczynku i powrócić do Polski.

Podczas służby we flocie austro-węgierskiej awansował na kolejne stopnie wojskowe:

Służba wojskowa w Polsce[edytuj | edytuj kod]

Jeszcze w 1918 został przyjęty do Wojska Polskiego, zweryfikowany jako podpułkownik marynarki i wyznaczony do Biura Prac Kongresowych w Warszawie. 18 stycznia 1919 wyjechał do Paryża, gdzie pełnił funkcję rzeczoznawcy wojskowego i morskiego w Polskim Biurze Kongresowym, a od 1 sierpnia także delegata Wojska Polskiego przy Dowództwie Armii Sprzymierzonych. Doradzał Delegacji Polskiej na konferencję pokojową, w której działali m.in. pełnomocnik Ministerstwa Spraw Wojskowych, gen. por. Tadeusz Rozwadowski, ekspert wojskowy i morski gen. por. mar. Konstanty Biergiel i delegat Ministerstwa Spraw Wojskowych, gen. ppor. mar. Wacław Kłoczkowski.

Od 3 grudnia 1919 członek delegacji na konferencję pokojową w Wersalu, w 1920 pełnił obowiązki attaché wojskowego i morskiego w Wielkiej Brytanii. 16 marca 1920 został przeniesiony do rezerwy na własną prośbę. Jednak już 25 kwietnia wrócił do służby czynnej i 4 lipca otrzymał stanowisko szefa Sekcji Organizacyjnej w Departamencie dla Spraw Morskich w Warszawie. 13 lipca ponownie wyjechał do Paryża i wszedł w skład Komisji do Spraw Gdańska przy Delegacji Polskiej na Konferencję Ambasadorów, w ramach której, z upoważnienia przewodniczącego Józefa Wielowieyskiego, kierował podkomisją do spraw podziału majątku niemieckiego na terenie Wolnego Miasta Gdańska. W styczniu 1921 wyznaczono go zastępcą szefa Departamentu dla Spraw Morskich.

30 stycznia 1920 został zatwierdzony w stopniu generała podporucznika ze starszeństwem z 1 kwietnia 1920 i 2. lokatą w korpusie morskim, co wywołało niezadowolenie m.in. ówczesnego dowódcy Wybrzeża Morskiego Jerzego Świrskiego, który został zatwierdzony w stopniu pułkownika marynarki. Styczeń – marzec 1921 zastępca szefa Departamentu Spraw Morskich M.S.Wojsk. Od lutego 1921 do kwietnia 1922 uczestniczył w konferencjach Ligi Narodów w Paryżu i Barcelonie oraz w Kongresie Ligi Narodów w Genewie.

Następnie był asystentem szefa Sztabu Generalnego, gen. dyw. Władysława Sikorskiego i kierownikiem Referatu Spraw Gdańskich przy Sztabie Generalnym w Warszawie. 20 stycznia 1923 został szefem Biura Wojskowego Ligi Narodów przy Sztabie Generalnym w Warszawie, a od 16 maja 1924 sprawował jednocześnie funkcję generalnego pełnomocnika Kierownictwa Marynarki Wojennej rządu do spraw Westerplatte. Na początku maja 1925 został zwolniony go ze stanowiska szefa Biura Wojskowego, a pod koniec roku przestał być generalnym pełnomocnikiem na Westerplatte. Do momentu przejścia w stan spoczynku 30 kwietnia 1927 pozostawał w dyspozycji szefa Administracji Armii, spełniając różne misje dyplomatyczne. Odszedł z wojska wraz z grupą wielu oficerów Marynarki Wojennej, w której byli także wiceadm. Kazimierz Porębski, kontradm. Wacław Kłoczkowski i gen. bryg. Tadeusz Bobrowski. Zwierkowski twierdził, że w stan spoczynku przeniesiono go bezprawnie, fałszując jego rok urodzenia.

Podczas służby w polskiej Marynarce Wojennej zajmował się głównie sprawami Gdańska. Był autorem licznych publikacji i ekspertyz na ten temat, z których do najważniejszych można zaliczyć opracowania: „Wisła jako najkrótsza i najtańsza komunikacja państwa polskiego z Morzem Bałtyckim”, „O okrętach wojennych niemieckich dla floty polskiej”, „Memoriał w sprawie bandery marynarki handlowej w Gdańsku” oraz „Gdańsk jako port polski”.

Jako członek Zakonu Maltańskiego (w latach 1924-1930), był współautorem „Podręcznika Związku Polskich Kawalerów Maltańskich”.

Emerytura[edytuj | edytuj kod]

Będąc na emeryturze, mieszkał w Warszawie. Zajmował się heraldyką i historią. Odbył wiele podróży zagranicznych. We Francji wplątał się w aferę gospodarczą, związaną z drukowaniem dla Polski papierów wartościowych. Po ujawnieniu sprawy doznał załamania psychicznego i 10 czerwca 1932 popełnił samobójstwo w Casablance.

Ordery i odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Zbigniew Machaliński, Admirałowie Polscy 1919-1950, Wydawnictwo Bellona, Warszawa 1993, ​ISBN 83-11-08216-2​.
  • Julian Czerwiński, Małgorzata Czerwińska, Maria Babnis, Alfons Jankowski, Jan Sawicki, Kadry Morskie Rzeczypospolitej, tom II, Polska Marynarka Wojenna, część I, Korpus oficerów 1918-1947, Wyższa Szkoła Morska, Gdynia 1996, ​ISBN 83-86703-50-4​.
  • T. Kryska Karski S Żurakowski, Generałowie Polski Niepodległej, wyd.: Editions Spotkania Warszawa 1991.
  • H. P Kosk, Generalicja polska, Oficyna Wydawnicza „Ajaks”, Pruszków 1991.
  • Tadeusz W. Lange, Zakon Maltański w Drugiej Rzeczypospolitej 1919-1939. Wydawnictwo Poznańskie Poznań 2000.
  • Mariusz Patelski, Polacy – kawalerowie Orderu Wojskowego Marii Teresy 1914-1918, „Teki Biograficzne” 2003, nr 1, s. 47-65.
  • Oskar Halecki, Śp Jerzy Zwierkowski, wspomnienie pośmiertne, „Miesięcznik Heraldyczny” 11 (1932), z. 10, s. 181-183.