Jezioro Gielądzkie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Jezioro Gielądzkie
Położenie
Państwo  Polska
Region Pojezierze Mazurskie
Wysokość lustra 133,8 m n.p.m.
Wyspy 7, w tym
Ostrów Wielki
Morfometria
Powierzchnia 475,5 ha
Głębokość
• średnia
• maksymalna

6,8 m
27,0 m
Objętość 32 518,8 tys. m³
Hydrologia
Klasa czystości wody III (1999)
Rzeki zasilające Krutynia
Rzeki wypływające Krutynia
Rodzaj jeziora rynnowe
Położenie na mapie województwa warmińsko-mazurskiego
Mapa lokalizacyjna województwa warmińsko-mazurskiego
Jezioro Gielądzkie
Jezioro Gielądzkie
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Jezioro Gielądzkie
Jezioro Gielądzkie
Ziemia53°52′24″N 21°10′00″E/53,873333 21,166667

Jezioro Gielądzkiejezioro rynnowe[1] w Polsce w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie mrągowskim, w gminie Sorkwity[2].

Położenie[edytuj | edytuj kod]

Jezioro leży na Pojezierzu Mazurskim[3], w mezoregionie Pojezierza Mrągowskiego[4]. Zbiornik wodny jest położony w zlewni Krutyni. Ma bezpośrednie połączenie poprzez cieki wodne z Jeziorem Zyndackim od północy, z Jeziorem Lampackim od południa i z jeziorem Pustnik Mały na zachodzie[5]. W okolicach brzegów położone są wsie: Sorkwity, Stary Gieląd, Pustniki, Młynik, a także Bałowo – część wsi Zyndaki[5]. Na jeziorze znajduje się siedem wysp, w tym Ostrów Wielki[6]. Jeden z półwyspów, położony we wschodniej części, nosi nazwę Wróbelki[5]. Nad akwenem znajduje się publiczne kąpielisko[7].

Zgodnie z typologią abiotyczną zbiornik wodny został sklasyfikowany jako jezioro o wysokiej zawartości wapnia, o dużym wypływie zlewni, stratyfikowane, leżące na obszarze Nizin Wschodniobałtycko-Białoruskich (6a)[8].

Jezioro jest wykorzystywane gospodarczo przez Gospodarstwo Rybackie Mrągowo[9][a]. Leży na terenie obwodu rybackiego Jeziora Gielądzkie w zlewni rzeki Pisa – Nr 35[10]. Na jego terenie obowiązuje strefa ciszy[7][9].

Nad brzegiem odkryto grupę kopców o charakterze grodzisk stożkowych[11].

Morfometria[edytuj | edytuj kod]

Według danych Instytutu Rybactwa Śródlądowego powierzchnia zwierciadła wody jeziora wynosi 475,5 ha. Średnia głębokość zbiornika wodnego to 6,8 m, a maksymalna to 27,0 m. Lustro wody znajduje się na wysokości 133,8 m n.p.m. Objętość jeziora wynosi 32 518,8 tys. m³. Zgodnie z badaniem z 1999 przyznano akwenowi III klasę czystości[3].

Inne dane uzyskano natomiast poprzez planimetrię jeziora na mapach w skali 1:50 000 według Państwowego Układu Współrzędnych 1965, zgodnie z poziomem odniesienia Kronsztadt. Otrzymana w ten sposób powierzchnia zbiornika wodnego to 431,0 ha[3].

Przyroda[edytuj | edytuj kod]

W przeszłości na jednej z wysp na jeziorze porośniętych grądem subkontynentalnym (Tilio-Carpinetum betuli) w pobliżu wsi Pustnik znajdowała się kolonia kormoranów i czapli, jednak w wyniku wycinki drzew z 1986, a także odstrzałów z 1988, wszystkie ptaki zostały przepędzone[12].

Na wschód od jeziora, w kompleksie leśnym znajduje się Specjalny Obszar Ochrony Siedlisk „Gązwa”[1].

Uwagi

  1. W źródle jezioro jest oznaczone jako Gieląd.

Przypisy

  1. a b NATURA 2000 - STANDARDOWY FORMULARZ DANYCH dla obszarów specjalnej ochrony (OSO) – PLH280011, Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska, czerwiec 2014, s. 4, 5 [dostęp 2017-01-21].
  2. Komisja Nazw Miejscowości i Obiektów Fizjograficznych: Hydronimy. Izabella Krauze-Tomczyk, Jerzy Ostrowski (oprac. red). T. 1. Cz. 2: Wody stojące. Warszawa: Główny Urząd Geodezji i Kartografii, 2006, s. 85. ISBN 83-239-9607-5.
  3. a b c Adam Choiński: Katalog Jezior Polski. Poznań: Wydawnictwo Naukowe UAM, 2006, s. 361. ISBN 83-232-1732-7.
  4. Roman Zielony, Alina Kliczkowska: Regionalizacja przyrodniczo-leśna Polski 2010. Warszawa: Centrum Informacyjne Lasów Państwowych, 2012. ISBN 978-83-61633-62-4.
  5. a b c Główny Urząd Geodezji i Kartografii: Geoportal 2 iMap ORTO. geoportal.gov.pl. [dostęp 2017-01-21].
  6. Główny Urząd Geodezji i Kartografii: Geoportal 2 iMap RASTER. geoportal.gov.pl. [dostęp 2017-01-21].
  7. a b Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy Sorkwity, str. 33. Biuletyn Informacji Publicznej Gmina Sorkwity, 2014-08-29. [dostęp 2017-01-21].
  8. Ministerstwo Środowiska, Raport dla Obszaru Dorzecza Wisły z realizacji art. 5 i 6, zał. II, III, IV Ramowej Dyrektywy Wodnej 2000/60/WE, Krajowy Zarząd Gospodarki Wodnej, marzec 2005, s. 123 [dostęp 2017-01-21] [zarchiwizowane z adresu 2016-03-05].
  9. a b Wykaz jezior - Gospodarstwo Rybackie Mrągowo. [dostęp 2017-01-21].
  10. Załącznik nr 5 do rozporządzenia Nr 8 Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Warszawie z dnia 28 maja 2012 r. Wykaz obwodów rybackich zlewni rzeki Pisa, Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Warszawie, 28 maja 2012, s. 4 [dostęp 2017-01-21].
  11. Jarosław Ościłowski. Jeszcze w sprawie lokalizacji Wallewony-Wisenburga. „Pruthenia. Pismo poświęcone Prusom i ludom bałtyjskim”. 8/2013, s. 282, 2013. ISSN 1897-0915. 
  12. Tadeusz Krzywosz, Maciej Kamiński, Wpływ kormorana na populacje ryb w zbiornikach wodnych na obszarze LSROR „Pojezierze Suwalsko-Augustowskie”, Stowarzyszenie Lokalna Grupa Rybacka „Pojezierze Suwalsko–Augustowskie”, 2011, s. 59 [dostęp 2017-01-21].