Hańcza (jezioro)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z Jezioro Hańcza)
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ten artykuł dotyczy jeziora. Zobacz też: miejscowość Hańcza.
Hańcza
Widok na jezioro
Widok na jezioro
Położenie
Państwo  Polska
Miejscowości nadbrzeżne Błaskowizna, Mierkinie, Stara Hańcza, Przełomka
Region Pojezierze Wschodniosuwalskie
Wysokość lustra 227,3[1] m n.p.m.
Morfometria
Powierzchnia 311,4 ha[1]
Wymiary
• max długość
• max szerokość

4550 m[2]
1150 m[2]
Głębokość
• średnia
• maksymalna

38,7[1] m
108,5[2][3] m
Długość linii brzegowej 11750 m[2]
Objętość 0,1204 km³[1]
Hydrologia
Klasa jakości wody I (2006)[2]
Rzeki zasilające Czarna Hańcza
Rzeki wypływające Czarna Hańcza
Rodzaj jeziora rynnowe
Położenie na mapie gminy Przerośl
Mapa lokalizacyjna gminy Przerośl
Hańcza
Hańcza
Położenie na mapie powiatu suwalskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu suwalskiego
Hańcza
Hańcza
Położenie na mapie województwa podlaskiego
Mapa lokalizacyjna województwa podlaskiego
Hańcza
Hańcza
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Hańcza
Hańcza
Ziemia54°16′18,1″N 22°48′51,5″E/54,271694 22,814306
Najgłębsze jezioro w Polsce
Jezioro Hańcza7.jpg

Hańczajezioro położone na Pojezierzu Wschodniosuwalskim. Najgłębsze jezioro w Polsce i w całej środkowej części Niżu Europejskiego. Głębokość wynosi 108,5 m[2][3] (według różnych badań wynosi: 106,1 m[1], 111,5 m lub 113 m[4]). Przepływa przez nie rzeka Czarna Hańcza.

Charakterystyka[edytuj]

Nazwa pochodzi z wymarłego języka jaćwińskiego z grupy bałtyckiej[5] (por. lit. antis – ‛kaczka’[6]).

Jest to polodowcowe jezioro rynnowe o niskiej trofii (jezioro oligo-mezotroficzne). Na brzegach są liczne głazy, niektóre o kilkumetrowej szerokości. Nagromadzenie głazów jest tak znaczne, że sprawiają wrażenie celowo ułożonych (niekiedy grubość warstwy przekracza 2 m). Dno jeziora o znacznym nachyleniu (około 12°).

Wody jeziora Hańcza zaliczają się do I klasy czystości, przezroczystość (widzialność krążka Secchiego) dochodzi do 6 m[2]. Dno piaszczysto-żwirowe. W litoralu roślinność wynurzona słabo rozwinięta (z powodu niskiej trofii i charakteru dna), podobnie jak roślinność zanurzona.

Jezioro ma powierzchnię 311,4 ha, średnią głębokość 38,7 m, długość 4530 m. Położone jest na wysokości 227 m n.p.m. Jest jednym z największych na Suwalszczyźnie[2][1].

Jezioro ma średnio rozwiniętą linię brzegową z kilkoma malowniczymi zatokami. Poza obniżeniami na krańcach północnym i południowym brzegi akwenu są strome, a nawet bardzo strome: wschodnie tworzą moreny czołowe zarośnięte dorodnym borem świerkowym; zachodnie, ukształtowane w pagórkowatą wyżynę lodowcową, zajmują pola orne i pastwiska. Jedynie w okolicy wsi Hańcza zachował się fragment lasów liściastych z dużym udziałem lipy

Zlewnia jeziora, odwadniana przez sieć cieków i rowów melioracyjnych, zdominowana jest przez tereny rolnicze z fragmentami borów świerkowych i lasów mieszanych oraz niewielkimi obszarami zarośli na terenach podmokłych i nieużytkach. W zlewni zbiornika znajdują się mniejsze zbiorniki wodne: Oklinek, Boczniel, Jegliniszki.

W 1974 Hańcza została wpisana na listę Projektu Aqua UNESCO, z powodu głębokości, a zarazem dzięki wysokim, podwodnym ścianom, utworzonym ze zwięzłych osadów polodowcowych.

Jezioro jest atrakcyjnym miejscem do nurkowania.

Ochrona przyrody[edytuj]

Jezioro leży na terenie Suwalskiego Parku Krajobrazowego. W całości jest objęte ochroną jako rezerwat przyrody Jezioro Hańcza. Od 1963 r. jezioro Hańcza wraz ze skarpą jest rezerwatem krajobrazowo-wodnym.

Roślinność[edytuj]

Roślinność zanurzona reprezentowana jest głównie przez ramienicowce:

Roślinność wynurzona (helofity) reprezentowana jest przez:

Fauna[edytuj]

W jeziorze występują gatunki ryb charakterystyczne dla zimnych wód północnych oraz potoków górskich, takie jak: miętus pospolity oraz głowacz pręgopłetwy i głowacz białopłetwy, a także sieja wigierska, sielawa, stynka. Jezioro Hańcza jest jedynym zbiornikiem, gdzie zachowała się jeszcze w czystej formie populacja siei wigierskiej Coregonus lavaretus maraena natio vigrensis. Występują także bardzo rzadko spotykane chłodno- i tlenolubne skorupiaki: Eurythemora lacustris, Cyclops abyssorum, Heterocope appendiculate i Bosmina obtusirostis, Eurythemora gracilis (gatunek syberyjski, po raz pierwszy wykazany dla Polski przez Turskiego w 1994 r.) i reliktowa Pallasea quadrispinosa[7].

Przypisy

  1. a b c d e f Adam Choiński: Katalog jezior Polski. Poznań: Wydawnictwo Naukowe UAM, 2006, s. 342. ISBN 83-232-1732-7.
  2. a b c d e f g h Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska - komunikat o jakości wód jeziora Hańcza (pol.). 2005. [dostęp 2016-02-20].
  3. a b Jeziora Suwalszczyzny: Hańcza. suwalszczyzna.com.pl. [dostęp 2010-12-01].
  4. Głębia Hańczy wprost.pl (za PAP)
  5. Ewa Siatkowska, Rodzina języków zachodniosłowiańskich, Warszawa: PWN, 1992, s. 23, ISBN 83-01-10061-3.
  6. Jerzy Nalepa, Jaćwięgowie. Nazwa i lokalizacja, Warszawa: PWN, 1964, s. 7.
  7. Sokołowski i Kot 1996 ↓, s. 79.

Bibliografia[edytuj]

  • Aleksander W. Sokołowski, Jacek Kot, Przyroda województwa suwalskiego, Suwałki 1996.
  • Stefan Maciejewski, Szlakami północnej Suwalszczyzny, Suwałki: Jaćwież, 2001, ISBN 8390314061.
  • K.Groblewski ("Rzeczpospolita"), Przygoda z Polską - Suwalszczyzna dodatek do "Rzeczpospolita"
  • Grzegorz Rąkowski: Polska egzotyczna. Cz. 1. Pruszków: Rewasz, 1999. ISBN 83-85557-63-6.

Linki zewnętrzne[edytuj]