Jezioro Pluszne Wielkie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Jezioro Pluszne Wielkie
Jezioro Pluszne
Z lotu ptaka. Widok w  stronę Plusek
Z lotu ptaka. Widok w stronę Plusek
Położenie
Państwo  Polska
Miejscowości nadbrzeżne Pluski, Zielonowo
Region Pojezierze Olsztyńskie
Wysokość lustra 140 m n.p.m.
Wyspy 3
Morfometria
Powierzchnia 908 ha [1],
Wymiary
• max długość
• max szerokość

8,75 km
1,9 km
Głębokość
• średnia
• maksymalna

14,9 [2] m
52 m
Długość linii brzegowej 30km
Hydrologia
Jakość wody II [3]
Rzeki zasilające Kanał Swaderki - Marózka - Łyna[4],
Rzeki wypływające Poplusz
Rodzaj jeziora morenowe
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Jezioro Pluszne Wielkie
Jezioro Pluszne Wielkie
Ziemia53°35′26″N 20°23′55″E/53,590556 20,398611

Jezioro Pluszne Wielkiejezioro morenowe położone na Pojezierzu Olsztyńskim wśród Lasów Łańskich.

Charakterystyka[edytuj | edytuj kod]

Długość 8750 m, szerokość 1900 m, powierzchnia 908 ha, głębokość maksymalna 52,0 m, średnia 15 m; linia brzegowa o długości 30 000 m tworzy liczne (7) półwyspy i zatoki. Zachodnia długa i wąska zatoka, rozciągająca się od Zielonowa po Kołatek, bywa wyodrębniana jako Pluszne Małe, natomiast wschodnia Zatoką Księżycową. Na jeziorze są trzy wyspy: największa o powierzchni około 4,7 ha, zadrzewiona, leży na plosie naprzeciwko wsi Pluski, pozostałe dwie małe, niskie, bezdrzewne, otoczone szuwarami leżą na północnym plosie (0,5 ha) oraz na krańcach południowego na wysokości Łańskiego Pieca (0,35 ha). Największy z półwyspów nazywany jest Waszeta. Płycizny 1-metrowe stanowią 7,9% ogólnej powierzchni jeziora. Do zatoki Pluszne Małe dopływa ciek Kanał Świerkocin z jeziora Staw, a z południowej części głównego plosa wypływa Kanał Swaderki do jeziora Poplusz Wielki, który łączy się z rzeką Marózką, a następnie z Łyną i Jeziorem Łańskim. Na północ i na południe od Zielonowa dopływają dwa cieki odwadniające łąki w okolicy Gryźlin.Zlewnia bezpośrednia jeziora wynosi 993 ha (Różański i wsp. 2003). Poruszanie się po jeziorze łodzią motorową wymaga specjalnego pozwolenia. Na Plusznym obowiązuje strefa ciszy.

Mała trzcinowa wysepka w południowej części akwenu była, w czasie drugiej wojny światowej, tarczą celowniczą dla betonowych bomb, zrzucanych przez niemieckie samoloty z pobliskiego lotniska w Gryźlinach. Na wyspie była wybudowana prostokątna betonowa platforma, którą po wojnie rozebrano. Na dnie jeziora Plusznego i pobliskiego jeziora Łańskiego, płetwonurkowie znaleźli w sumie wraki czterech samolotów w tym m.in. Junkers Ju 87.

Hydronimia[edytuj | edytuj kod]

Nazwa jeziora pochodzi od miejscowości Pluski. W 1949 roku zmieniono urzędowo poprzednią niemiecką nazwę jeziora Gross Plautziger See(1878)[5], na polską nazwę Jezioro Pluszne. W 2006 roku Komisja Nazw Miejscowości i Obiektów Fizjograficznych przedstawiła w wykazie hydronimów nazwę Jezioro Pluszne Wielkie[6]. Inne nazwy to Plautzen (1595), Plawzake (1469), Pluczig, Plutczig (1428), Pluczik (1357), Pluczk (1356), Plauczke, Pluske (1350), Pluskie Jezioro (Leyding 1959).

Flora naczyniowa[edytuj | edytuj kod]

Roślinność wynurzona[edytuj | edytuj kod]

W pasie roślinności wynurzonej przeważają: trzcina pospolita Phragmites australis, oczeret jeziorny Schoenoplectus lacustris, manna mielec Glyceria maxima. Towarzyszącymi im gatunkami są: jeżogłówka gałęzista Sparganium ramosum, pałka szerokolistna Typha latifolia, pałka wąskolistna Typha angustifolia, różne gatunki sitów Juncus sp i ponikła Heleocharis sp. W zatokach pas roślinnności wynurzonej jest zwarty, miejscami tylko poprzerywany. W centralnej części jeziora roślinność wynurzona jest słabo rozwinięta (szczególnie przy brzegu wschodnim i południowym).

Rośliny o liściach pływających[edytuj | edytuj kod]

W strefie roślin o liściach pływających do najliczniejszych należą: rdestnica pływająca Potamogeton natans, grzybień biały Nymphaea alba, grążel żółty Nuphar luteum. W zacisznych zatokach występuje żabiściek pływający Hydroharis morsus-ranae.

Roślinność zanurzona[edytuj | edytuj kod]

Jest bujnie rozwinięta. W zależności od charakteru dna reprezentują ją odmienne gatunki roślin:

Powszechnie występuje osoka aloesowata Stratiotes aloides i moczarka kanadyjska Elodea canadensis.

W ostatnich latach stwierdza się jednak stopniowe ubywanie roślinności wodnej, zwłaszcza zanurzonej i o liściach pływających - są to konsekwencje nasilających się procesów urbanizacyjnych terenów sąsiadujących z jeziorem.

Łąki podwodne[edytuj | edytuj kod]

Utworzone są przez różne gatunki ramienic Chara sp. W centralnej części jeziora występują one do głębokości około 6 m.

Fauna[edytuj | edytuj kod]

Jezioro charakteryzuje bogate zróżnicowanie świata bezkręgowców:

Jezioro Pluszne jest zbiornikiem sielawowym o urozmaiconym pogłowiu ryb, występują m.in. sieje, szczupaki, leszcze, węgorze, miętusy, okonie, płocie. Jezioro dzierżawi Gospodarstwo Rybackie sp. z o.o. w Szwaderkach.

Ciekawostki[edytuj | edytuj kod]

Z imieniem Mikołaja Kopernika wiąże się legenda o moście biegnącym przez zatokę jeziora w pobliżu wioski Zielonowo, po którym miał przejeżdżać astronom. Most mógł stanowić przeprawę dla drogi prowadzącej z Królewca do Warszawy i Krakowa. Został on zbudowany najprawdopodobniej przez biskupów warmińskich co najmniej 250 lat temu. Na niemieckiej mapie z 1870 roku był zaznaczony most przez zatokę jeziora i przebieg drogi dojazdowej.

Przypisy

  1. Protas J. Program małej retencji województwa warmińsko-mazurskiego na lata 2006-2015 (2007)
  2. http://jezioro.com.pl/jeziora/jezioro.html?id=193
  3. http://jezioro.com.pl/jeziora/jezioro.html?id=193
  4. http://jezioro.com.pl/jeziora/jezioro.html?id=193
  5. M.P. z 1949 r. Nr 76, poz. 947, s. 12
  6. Komisja Nazw Miejscowości i Obiektów Fizjograficznych: Hydronimy. Izabella Krauze-Tomczyk, Jerzy Ostrowski (oprac. red). T. 1. Cz. 2: Wody stojące. Warszawa: Główny Urząd Geodezji i Kartografii, 2006. ISBN 83-239-9607-5.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • E. Biesiadka, Świat bezkręgowców Jeziora Pluszne, 2002