Przejdź do zawartości

Jezioro Powidzkie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Jezioro Powidzkie
Ilustracja
Położenie
Państwo

 Polska

Miejscowości nadbrzeżne

Powidz, Giewartów, Kosewo, Przybrodzin

Region

Pojezierze Gnieźnieńskie

Wysokość lustra

98,3-98,5 m n.p.m.

Morfometria
Powierzchnia

1035,9-1174,7 ha

Wymiary
• max długość
• max szerokość


11,05 km
2,06 km

Głębokość
• średnia
• maksymalna


11,5-12,7 m
ok. 50 m

Długość linii brzegowej

33 910 m

Objętość

134 776,2-131 279,2 tys. m³

Hydrologia
Klasa jakości wody

II (w roku 2012)[1]

Rzeki wypływające

Meszna

Rodzaj jeziora

rynnowe

Położenie na mapie gminy Powidz
Mapa konturowa gminy Powidz, blisko centrum na dole znajduje się owalna plamka nieco zaostrzona i wystająca na lewo w swoim dolnym rogu z opisem „Jezioro Powidzkie”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, blisko centrum na lewo znajduje się owalna plamka nieco zaostrzona i wystająca na lewo w swoim dolnym rogu z opisem „Jezioro Powidzkie”
Położenie na mapie województwa wielkopolskiego
Mapa konturowa województwa wielkopolskiego, blisko centrum na prawo znajduje się owalna plamka nieco zaostrzona i wystająca na lewo w swoim dolnym rogu z opisem „Jezioro Powidzkie”
Położenie na mapie powiatu słupeckiego
Mapa konturowa powiatu słupeckiego, blisko centrum u góry znajduje się owalna plamka nieco zaostrzona i wystająca na lewo w swoim dolnym rogu z opisem „Jezioro Powidzkie”
Ziemia52°24′33″N 17°56′00″E/52,409167 17,933333
Kąpielisko w Giewartowie
Fragment linii GKW nad Jeziorem Powidzkim

Jezioro Powidzkiejezioro polodowcowe typu rynnowego w woj. wielkopolskim, w powiecie słupeckim, w gminie Powidz (oraz częściowo w gminie Ostrowite), leżące na terenie Pojezierza Gnieźnieńskiego[2]. Jest największym jeziorem województwa wielkopolskiego i najczystszym jeziorem w Polsce[3][4].

Jezioro Powidzkie w Giewartowie, źródło Meszny
Wypływ rzeki Meszny z Jeziora Powidzkiego

Jezioro Powidzkie jest źródłem rzeki Meszny, wypływającej z jeziora pomiędzy Giewartowem a Kochowem[5][6].

Dane morfometryczne

[edytuj | edytuj kod]

Powierzchnia zwierciadła wody według różnych źródeł wynosi od 1035,9 ha[2] przez 1097,5 ha[7] do 1174,7 ha[8].

Zwierciadło wody położone jest na wysokości 98,4–98,5 m n.p.m.[7] lub 98,3 m n.p.m.[8] Średnia głębokość jeziora wynosi 11,5 m[8] lub 12,7 m[2], natomiast głębokość maksymalna 46,0 m[8] lub 45,4 m[2].

Na podstawie badań przeprowadzonych w 2004 roku wody jeziora zaliczono do II klasy czystości[2][7] i II kategorii podatności na degradację[2]. W późniejszych latach czystość wody w jeziorze uległa poprawie. Według badań z 2015 roku, Jezioro Powidzkie zostało zaliczone do I klasy czystości[9]. W 2023 roku rekord widzialności w tym jeziorze wyniósł aż 10,38 m[10].

Rozwinięcie linii brzegowej wynosi – 2,97; Wskaźnik odsłonięcia – 81,6.[potrzebny przypis]. Powierzchnia zlewni całkowitej (z jeziorem) wynosi 80,1 km²[2].

W ciągu ostatnich kilku lat brzegi jeziora przesunęły się w niektórych miejscach do 5 metrów, a mielizna na środku jeziora, przekształciła się w małą wyspę. Jezioro objęte jest strefą ciszy, co sprawia, że wody jeziora są czyste z dobrze rozwiniętą fauną (m.in. łabędź niemy czy żuraw) i florą (np. komornica wąskolistna)[11].

W części północnej w jezioro wrzyna się długi na 3,5 km Półwysep Ostrowski[11].

Jezioro ma doskonałe warunki do kąpieli oraz do uprawienia sportów wodnych. Kąpieliska znajdują się m.in. w Giewartowie, Kosewie, Powidzu i Przybrodzinie[11].

Podczas zaborów przez jezioro przebiegała granica rosyjsko-pruska[11].

Legenda

[edytuj | edytuj kod]

Według dawnej legendy przed wiekami nad Jeziorem Powidzkim stał kamienny posąg pogańskiego bożka Powidza, a w pobliskim chramie jego nieśmiertelna córka Diwa strzegła wiecznie płonącego ognia. Któregoś dnia Mieszko I, głosząc nową wiarę, strącił jednak posąg do jeziora. Widząc to Diwa rzuciła się za posągiem w fale jeziora. Do dnia dzisiejszego w marcowe noce ma wynosić na brzeg posąg swojego ojca, śpiewając przy tym dawne pieśni ludowe[11].

Na podstawie tej legendy Józef Aleksander Mniszewski napisał poemat Powidzianka[11].

Przypisy

[edytuj | edytuj kod]
  1. Klasyfikacja wskaźników jakości wód. poznan.wios.gov.pl. [dostęp 2016-01-07]. (pol.).
  2. a b c d e f g Raport o stanie środowiska w Wielkopolsce w roku 2004. s. 91. [dostęp 2011-05-14].
  3. Wyborcza.pl [online], poznan.wyborcza.pl [dostęp 2023-08-28].
  4. Telewizja Polska S.A, Jeziora w Polsce z krystalicznie czystą wodą. Tu wypoczniesz jak na Malediwach [online], www.tvp.pl [dostęp 2023-08-28] (pol.).
  5. JEZIORO POWIDZ – Wedkarski Powidz [online], wedkarskipowidz.pl [dostęp 2017-06-01] (pol.).
  6. Powidzkie Jezioro – WIEM, darmowa encyklopedia [online], portalwiedzy.onet.pl [dostęp 2017-06-01].
  7. a b c Adam Choiński: Katalog jezior Polski. Poznań: Wydawnictwo Naukowe UAM, 2006, s. 545. ISBN 83-232-1732-7.
  8. a b c d Według IRŚ za Adam Choiński: Katalog jezior Polski. Poznań: Wydawnictwo Naukowe UAM, 2006, s. 545. ISBN 83-232-1732-7.
  9. Klasyfikacja wskaźników jakości wód jezior w województwie wielkopolskim za rok 2015.
  10. LM.pl, Rekordowy pomiar w Jeziorze Powidzkim. Naukowcy byli zszokowani [online], LM.pl - pierwszy portal w regionie, 10 czerwca 2023 [dostęp 2023-08-28] (pol.).
  11. a b c d e f Piotr Maluśkiewicz, Województwo konińskie : szkic monograficzny, wyd. 1, Warszawa: Państwowe Wydawn. Nauk, 1983, s. 250-251, ISBN 83-01-00534-3, OCLC 11783554

Linki zewnętrzne

[edytuj | edytuj kod]