Jezioro Whillansa

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Jezioro Whillansa
Dno Jeziora Whillansa, sfotografowane przez miniaturową łódź podwodną
Dno Jeziora Whillansa, sfotografowane przez miniaturową łódź podwodną
Położenie
Terytorium  Antarktyka
Morfometria
Powierzchnia 59 km2
Głębokość
• średnia

~10 m
Hydrologia
Rodzaj jeziora jezioro podlodowcowe
Położenie na mapie Antarktyki
Mapa lokalizacyjna Antarktyki
Jezioro Whillansa
Jezioro Whillansa
Ziemia84°15′S 153°30′W/-84,250000 -153,500000

Jezioro Whillansajezioro podlodowcowe położone pod strumieniem lodowym na Antarktydzie Zachodniej. Wiercenia przeprowadzone w 2013 roku pozwoliły dotrzeć do wód jeziora i przeprowadzić ich bezpośrednie badania, w tym odkryć żyjące w nim organizmy.

Charakterystyka[edytuj | edytuj kod]

Jezioro Whillansa ma powierzchnię około 59 kilometrów kwadratowych[1], przykryte jest lodem o grubości 800 metrów[2][3]. Temperatura wody jeziora wynosi około -0,5° C[2]. Zostało nazwane na cześć glacjologa z Ohio State University, doktora Iana Whillansa[1].

Jezioro znajduje się 700 km od największej stacji polarnej Antarktyki, amerykańskiej bazy McMurdo[4]. Jest położone w niecce ukrytej pod strumieniem lodowym (Whillans Ice Stream) na Wybrzeżu Siple’a, spływającym w kierunku Lodowca Szelfowego Rossa. Jezioro wypełnia duża ilość osadów, pochodzących z erozji podłoża przez lodowiec, przez co w miejscu odwiertu ma ono głębokość 1,5 m zamiast przewidywanych ok. 10 m[4]. Ma ono połączenie z innymi okolicznymi jeziorami przez rzeki płynące pod lodowcem, które mogły nanieść do niego te osady[4]. Woda z Jeziora Whillansa najprawdopodobniej odpływa przez taką rzekę ku Morzu Rossa, do którego uchodzi pod lodowcem szelfowym[1].

Badania[edytuj | edytuj kod]

Badania geofizyczne[edytuj | edytuj kod]

Jezioro przed wierceniem było badane metodami geofizycznymi, obejmującymi wykonanie profili radarowych i sejsmicznych, w sezonie letnim 2010/11 i 2011/12[5].

Wiercenia[edytuj | edytuj kod]

Wiercenia zostały wykonane w sezonie letnim 2012/13, w ramach programu naukowego Whillans Ice Stream Subglacial Access Research Drilling (WISSARD). 27 stycznia 2013 naukowcy przebili się przez pokrywę lodową docierając bezpośrednio do jeziora[3]; zgodnie z planem woda z jeziora, będąca pod wysokim ciśnieniem, wpłynęła do odwiertu i wypełniła jego dolne 30 m[4]. Dzień później z jeziora pobrano pierwsze próbki[6]. W amerykańskiej ekspedycji brał udział polski glacjolog profesor Sławomir Tułaczyk[4][7]. Do jeziora została spuszczona sonda opracowana przez NASA, która przeprowadziła pierwsze obserwacje w wodach jeziora podlodowcowego[8][9]. Zespół zamierza kontynuować badania jeziora i związanego z nim systemu hydrologicznego w następnym sezonie (2013/14).

Rezultaty[edytuj | edytuj kod]

Analizy próbek pobranych z jeziora wskazują na to, że obecne jest w nim życie, są to najprawdopodobniej litotrofy odżywiające się substancjami nieorganicznymi[2]. Uczeni stwierdzili, że w wodzie jest około 1000 bakterii na mililitr, co stanowi mniej więcej 1/10 typowej zawartości w oceanie[10]. Jezioro jest odcięte od powierzchni od co najmniej 120 tysięcy lat (interglacjał eemski), a być może znacznie dłużej[4]. Organizmy zamieszkujące górne warstwy mułu jeziora mogą oddychać tlenowo, dzięki przenikaniu tego gazu z lodowca powyżej, ale te żyjące w głębi oddychają beztlenowo[4].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c WISSARD Fast Facts (ang.). WISSARD. [dostęp 2013-03-09].
  2. a b c Life Found Deep Under Antarctic Ice For First Time? (ang.). National Geographic. [dostęp 2013-02-06].
  3. a b WISSARD team reaches subglacial Lake Whillans in Antarctica (ang.). phys.org. [dostęp 2013-01-29].
  4. a b c d e f g Tomasz Ulanowski. Jak Polak znalazł życie pod lodem. „Gazeta Wyborcza”, 2013-02-15 (pol.). [dostęp 2013-03-08]. 
  5. WISSARD Geophysics
  6. Tim Stephens: Scientists collect first intact samples from an Antarctic subglacial lake (ang.). University of California, Santa Cruz, 2013-01-28. [dostęp 2013-03-09].
  7. Jezioro Whillans na Antarktydzie zdobyte! (pol.). wyborcza.pl. [dostęp 2013-01-28].
  8. Alan Buis: What Lies Beneath: NASA Antarctic Sub Goes Subglacial. Jet Propulsion Laboratory, 2013-02-28. [dostęp 2013-03-09].
  9. Aaron Gronstal: First View Below the Ice of Lake Whillans (ang.). NASA Astrobiology, 2013-02-25. [dostęp 2013-03-09].
  10. Quirin Schiermeier. Lake-drilling team discovers life under the ice. „Nature News”, 2013-02-11. DOI: 10.1038/nature.2013.12405. [dostęp 2013-03-09]. 

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]