Jiaozhou

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Jiaozhou (Kiautschou)
Cesarstwo chińskie 1897-1914 Republika Chińska
Flaga
Godło
Flaga Godło
Położenie
Państwo Cesarstwo Niemieckie
Stolica Qingdao
Status terytorium koncesja Niemiec
Powierzchnia
 • całkowita

552 km²
Liczba ludności (1912)
 • całkowita 
 • gęstość zaludnienia

200 000[a]
osób/km²
Jednostka monetarna Goldmark (100 f.)
1905 dolar
Karta pocztowa z 1898 roku

Jiaozhou (chin. trad. 膠州, chin. upr. 胶州, pinyin Jiāozhōu) – dawna koncesja niemiecka o powierzchni 552 km² na terytorium Chin (cesarska prowincja Szantung w północnych Chinach, na południowym wybrzeżu Półwyspu Szantung) przyznana II Rzeszy przez cesarstwo chińskie. Jiaozhou było dzierżawione przez Niemcy w latach 18981914. Nazwa Jiaozhou funkcjonuje w różnych zromanizowanych wersjach: Kiaochow, Kiauchau albo Kiao-Chau (w języku angielskim) i Kiautschou (w języku niemieckim), w wersji polskiej jako Kiauczou, Kiaoczou[b] lub Kiauczau[c]. Ośrodkiem administracyjnym pod które podlegało terytorium koncesyjne było Tsingtau. W przeciwieństwie do innych niemieckich posiadłości kolonialnych, Jiaozhou podlegało urzędowi marynarki wojennej a nie urzędowi kolonialnemu.

Historia[edytuj | edytuj kod]

W 1860 pruska flota wpłynęła w rejon zatoki Jiaozhou. W następnym roku została podpisana chińsko-pruska umowa handlowa. Ferdinand von Richthofen po swoich podróżach do Chin w latach pomiędzy 1868 a 1871 polecił tę zatokę jako dogodne miejsce dla bazy pruskiej marynarki wojennej. W 1896 z osobistą wizytą przybył tu dowódca Niemieckiej Floty Wschodnioazjatyckiej. W latach 18971914 stacjonowała tu Niemiecka Eskadra Wschodnioazjatycka[1].

Kiedy 1 listopada 1897 zamordowano dwóch misjonarzy niemieckich, cesarz Wilhelm II użył tego jako pretekstu do zajęcia zatoki. 14 listopada 1897 niemiecka piechota morska wylądowała w tym rejonie i zajęła go bez walki[2].

Po kilku miesiącach Chiny zostały zmuszone do wydzierżawienia rejonu Zatoki Jiaozhou Niemcom na okres 99 lat. 6 tygodni później – 6 kwietnia 1898 teren ten został oficjalnie ogłoszony niemieckim protektoratem, port został natomiast otwarty 1 lipca 1899. Do tego czasu region ten był zamieszkiwany przez ok. 83 tys. mieszkańców[3].

W wyniku umowy dzierżawy rząd chiński musiał się zrzec wszelkiej suwerenności na wspomnianym terytorium, oprócz tego została utworzona specjalna strefa bezpieczeństwa o szerokości 50 km. Ponadto Niemcy otrzymali prawo do budowy linii kolejowych do lokalnych składów, także część półwyspu Szantung mimo że formalnie nie była częścią protektoratu dostała się do niemieckiej strefy wpływów. Wydzierżawienie Jiaozhou stało się także początkiem dla innych koncesji na terytorium Chin, takich jak: rosyjski Port Artur, brytyjskie Weihaiwei i francuskie Guangzhouwan[4].

Jiaozhou podlegało Urzędowi Cesarskiej Marynarki Wojennej i było zarządzane przez gubernatora. 23 sierpnia 1914 Chiny anulowały dzierżawę rządowi Niemiec. 7 listopada 1914 zatoka została zajęta przez Japonię, która po rozpoczęciu I wojny światowej przyłączyła się do ententy. Ostatecznie rejon ten został zwrócony Chinom 10 grudnia 1922, Japonia zagarnęła go raz jeszcze na okres od 1937 do 1945[5].

Gubernatorzy[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Most Qingdao Haiwan

Uwagi

  1. W tym około czterystu Niemców.
  2. Taka forma w: Tadeusz Dmochowski, Interwencja mocarstw na Syberii i Dalekim Wschodzie, wyd. Adam Marszałek, Toruń 2004.
  3. Taka forma w: Jerzy Krasuski, Historia Niemiec, wyd. Ossolineum, Wrocław 1998.

Przypisy

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Terrell D. Gottschall: By Order of the Kaiser: Otto von Diederichs and the Rise of the Imperial German Navy 1865–1902. Annapolis: Naval Institute Press, 2003. ISBN 1-55750-309-5.
  • Werner Haupt: Deutschlands Schutzgebiete in Übersee 1884–1918. Friedberg: Podzun-Pallas Verlag, 1984. ISBN 3-7909-0204-7.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]