Joanna Chmielewska

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Joanna Chmielewska
Irena Barbara Kuhn
Joanna Chmielewska
Data i miejsce urodzenia 2 kwietnia 1932
Warszawa
Data i miejsce śmierci 7 października 2013
Warszawa
Narodowość polska
Język polski
Gatunki powieści sensacyjnekryminalne
Ważne dzieła Klin, Wszyscy jesteśmy podejrzani, Lesio
Odznaczenia
Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski
Strona internetowa

Joanna Chmielewska, właściwie Irena Barbara Kuhn z domu Becker (ur. 2 kwietnia 1932 w Warszawie, zm. 7 października 2013[1] tamże) – polska pisarka, autorka powieści sensacyjnych, kryminalnych, komedii obyczajowych, a także książek dla dzieci i młodzieży.

Jej książki zostały przetłumaczone na co najmniej osiem języków[2].

Życiorys[edytuj]

Najwcześniejsze dzieciństwo pisarka spędziła w Grójcu i Warszawie. Jako dziecko wiele czytała i już w bardzo młodym wieku marzyła o napisaniu powieści. Najpierw uczyła się w szkole powszechnej. W 1943 roku została oddana do internatu u Sióstr Zmartwychwstanek na warszawskim Żoliborzu[3]. Następnie uczęszczała do gimnazjum, a później wraz rodzicami wyprowadziła się na jakiś czas do Bytomia, skąd potem powróciła do Grójca. Okazało się, że jest w jednej klasie ze swoją dawną koleżanką, Janką (późniejszą absolwentką historii na Uniwersytecie Warszawskim), z którą teraz mogła się zaprzyjaźnić, a która stała się pierwowzorem postaci kilku powieści Chmielewskiej, podobnie jak członkowie rodziny pisarki. Również jedna z nauczycielek została później opisana w jednym z utworów – Zwyczajnym życiu[4].

Rodzina Chmielewskiej pragnęła, żeby przyszła pisarka została lekarzem, jednak jeszcze w liceum młodą Chmielewską zaczęła interesować architektura i ją właśnie wybrała później jako kierunek studiów[5]. W czasach szkoły średniej poznała swojego przyszłego męża, Stanisława. Wcześnie zaszła w ciążę i wzięła ślub. Studia zaczęła już jako mężatka, a wkrótce (w 1951 roku) urodziła pierwszego syna.

Ukończyła studia na Wydziale Architektury Politechniki Warszawskiej, uzyskując tytuł inżyniera architekta. Pracowała m.in. w Samodzielnej Pracowni Architektoniczno-Budowlanej „Blok”, w Energoprojekcie, w Biurze Projektów „Stolica”. Brała udział w budowie Domu Chłopa. Tematyka związana z pracą z tego okresu pojawiała się później w jej powieściach.

Debiutowała w 1958 na łamach czasopisma „Kultura i Życie” jako prozaik. Przez pewien czas pisała w „Kulturze i Sztuce” na tematy związane z architekturą wnętrz[6]. W 1964 miał miejsce debiut książkowy – wydała sensacyjną powieść Klin. Od 1970 zajmowała się wyłącznie twórczością literacką. Łączny nakład jej powieści w Polsce przekroczył 6 mln egzemplarzy[7], a w Rosji – gdzie uważana jest za najpoczytniejszą pisarkę zagraniczną – 8 mln[8]. Jej książki tłumaczono na języki obce 107 razy[9].

3 maja 2004 została odznaczona Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski[10].

Życie prywatne[edytuj]

Miała dwóch synów: Jerzego (ur. 1951) i Stanisława Roberta (ur. 1956, używa głównie imienia Robert)[11].

Zmarła 7 października 2013 w Warszawie[12]. Została pochowana 14 października 2013 na warszawskich Powązkach[13] (kw. H rząd 5 grób 20).

Genealogia[14][edytuj]

Prapradziadkowie

Józef Becker
(1808-?)
∞ 08.09.1844
Marianna Maur (1817-?)

Ignacy Borkowski
(01.10.1820-?)
∞ 06.08.1843
Julianna Michalak (1821-?)

Wojciech Koch
(1817-12.04.1877)
∞ ?
Rozalia Wasilewska (?-?)

Józef Walenty Szwartz (03.02.1826-?)
∞ 22.01.1854
Joanna Luzińska
(10.05.1829-?)

Wawrzyniec Knopocki[15]
(06.08.1832-8.10.1904)
∞ 26.02.1854
Józefa Dziędziela
(17.03.1836-13.04.1869)

Antoni Dąbrowski (12.05.1833-?)
∞ 02.02.1852
Małgorzata Kuza (31.05.1829-01.05.1880)

Franciszek Wojtyra (1822-29.07.1877)[16]
∞ 26.02.1843[17]
Urszula Gnaś (1821-6.11.1892)[18]

Szpitalewski
∞ ?
NN

Pradziadkowie

Karol Bogumił Becker (1850-?)
∞ 07.10.1876
Julianna Borkowska (1851-10.04.1927)

Antoni Koch(?-?)
∞ 1882
Paulina Magdalena Szwartz (21.06.1862-?)

Ludwik Knopocki (23.08.1862-?)[19]
∞ 24.09.1885
Józefa Dąbrowska (20.10.1862-?)

Bartłomiej Wojtyra (12.08.1854-?)[20]
∞ ?
Katarzyna Szpitalewska[21] (ok. 1864-?)

Dziadkowie

Paweł Becker (14.01.1883-19.06.1927)
∞ przed 1906
Helena Koch (16.05.1883-15.11.1959)

Franciszek Knopacki (13.11.1889-21.06.1946)[22]
∞ 4.10.1908[23]
Paulina Wojtyra (6.02.1886-?)[24]

Rodzice

Jan Becker (1906-11.03.1983)
∞ przed 1932
Janina Knopacka (?-1993)

Joanna Chmielewska (02.04.1932-07.10.2013)

Twórczość[edytuj]

 Z tym tematem związana jest kategoria: Powieści Joanny Chmielewskiej.

Literatura piękna (dla dorosłych)[edytuj]

Literatura piękna (cykle dla młodzieży)[edytuj]

  • 1974: Zwyczajne życie
  • 1976: Większy kawałek świata
  • 1979: Nawiedzony dom
  • 1981: Wielkie zasługi
  • 1983: Duch (wydany później, po lekkiej zmianie, wraz z kilkoma innymi opowieściami jako Ślepe szczęście)
  • 1988: Skarby
  • 1991: 2/3 sukcesu
  • 1992: Ślepe szczęście
  • 1993: Wszelki wypadek

Dla dzieci[edytuj]

  • 1994: Pafnucy
  • 2003: Las Pafnucego

Poradniki[edytuj]

  • 1996: Jak wytrzymać z mężczyzną
  • 1996: Jak wytrzymać ze współczesną kobietą
  • 2001: Jak wytrzymać ze sobą nawzajem
  • 2005: Przeciwko babom!
  • 2007: Traktat o odchudzaniu

Autobiograficzne[edytuj]

  • 1993: Autobiografia, tom 1 – Dzieciństwo
  • 1994: Autobiografia, tom 2 – Pierwsza młodość
  • 1994: Autobiografia, tom 3 – Druga młodość
  • 1994: Autobiografia, tom 4 – Trzecia młodość
  • 1994: Autobiografia, Wieczna młodość – aneks do wszystkich pozostałych (w 2000 r. ukazał się jako tom 5 – Wtórna młodość)
  • 2000: Autobiografia, tom 5 – Wtórna młodość
  • 2006: Autobiografia, tom 6 – Stare próchno
  • 2008: Autobiografia, tom 7 – Okropności
  • 2013: Życie (nie)całkiem spokojne

Słuchowiska[edytuj]

  1. Lesio
  2. Całe zdanie nieboszczyka
  3. Krokodyl z kraju Karoliny
  4. Wszystko czerwone
  5. Klin
  6. Dzikie białko
  7. Wielki Diament cz. 1
  8. Wielki Diament cz. 2
  9. Wielki Diament cz. 3
  10. Romans wszech czasów
  11. Boczne drogi
  12. Kocie worki
  13. Pech
  14. Najstarsza prawnuczka cz. 1
  15. Najstarsza prawnuczka cz. 2
  16. Przeklęta bariera cz. 1
  17. Przeklęta bariera cz. 2
  18. (Nie)Boszczyk mąż cz. 1
  19. (Nie)Boszczyk mąż cz. 2
  20. Złota mucha
  21. Zapalniczka
  22. Studnie przodków
  23. Wszyscy jesteśmy podejrzani
  24. Krowa niebiańska
  25. Depozyt cz. 1
  26. Depozyt cz. 2

Ekranizacje[edytuj]

 Z tym tematem związana jest kategoria: Filmowe adaptacje utworów Joanny Chmielewskiej.

Powstało kilka ekranizacji filmowych, opartych na jej książkach. Były to:

Nagrody[edytuj]

Uwagi

  1. a b Obecnie „wszech czasów” pisze się rozłącznie, jednak w czasie wydawania książki poprawna była także pisownia „wszechczasów”. Wznowienie książki, wydane w 2006 roku miało poprawiony tytuł – „wszech czasów”.

Przypisy

  1. Zmarła pisarka Joanna Chmielewska. PolskieRadiopl, 7 października 2013.
  2. Index Translationum
  3. Joanna Chmielewska: Autobiografia. Dzieciństwo. Warszawa: Vers, 1993, s. 139. ISBN 83-7127-001-1.
  4. Joanna Chmielewska: Autobiografia. Dzieciństwo. Warszawa: Vers, 1993, s. 248. ISBN 83-7127-001-1.
  5. Joanna Chmielewska: Autobiografia. Dzieciństwo. Warszawa: Vers, 1993, s. 307. ISBN 83-7127-001-1.
  6. Agnieszka Dajbor: Hanka Bielicka współczesnej literatury. Gazeta Wyborcza, 1995/10/18.
  7. (asz): Joanna Chmielewska kończy 75 lat (pol.). W: Gazeta Wyborcza [on-line]. 2 kwietnia 2007. [dostęp 15 czerwca 2007].
  8. Sylwetki – literatura. Joanna Chmielewska (pol.). [dostęp 16 czerwca 2008].
  9. BiBik – pismo MBP w Łodzi. [dostęp 15 czerwca 2008].
  10. Przyznano odznaczenia. [dostęp 16 października 2013].
  11. Joanna Chmielewska: Autobiografia. Pierwsza młodość. Warszawa: Vers, 1994, s. 154. ISBN 83-7127-002-X.
  12. Joanna Chmielewska nie żyje. Jej kryminały bawiły pokolenia (pol.). wyborcza.pl. [dostęp 2013-10-07].
  13. Pogrzeb Joanny Chmielewskiej. Autorka kryminałów spoczęła na Powązkach (pol.). warszawa.naszemiasto.p. [dostęp 2013-10-14].
  14. [1] [dostęp:03.01.2016]
  15. W akcie chrztu nr 62/1832 z parafii Bolimów jego ojciec Wojciech jest pisany jako Knopocki
  16. Akt zgonu nr 41/1877 z aktów parafii Starawieś (Archiwum Państwowe w Siedlcach. Zespół 62/229/0/1/64, k. 59v, s. 118)
  17. Akt ślubu nr 14/1843 z aktów parafii Starawieś (Archiwum Państwowe w Siedlcach. Zespół 62/229/0/1/17, s. 82). Tutaj też informacja, że rodzicami Franciszka byli Wojciech Wojtyra i Marta z Kozików, a Urszuli - Mateusz Gnaś i Teresa z Wyszogrodzkich.
  18. Akt zgonu nr 116/1892 z aktów parafii Starawieś (Archiwum Państwowe w Siedlcach. Zespół 62/229/0/1/79, k. 131v)
  19. Pisany też Kunopocki jak np. w akcie chrztu syna Franciszka.
  20. Akt chrztu nr 64/1854 z aktów parafii Starawieś (Archiwum Państwowe w Siedlcach. Zespół 62/229/0/1/28 s. 22)
  21. Pisana też Szpitalska i Szpytalewska w aktach chrztów dzieci.
  22. W akcie chrztu z parafii Bolimów nr 209/1889 ojciec był zapisany jako Kunopocki. Zmarł w Grójcu.
  23. Akt ślubu nr 494/1908 z aktów parafii Wszystkich Świętych w Warszawie (Archiwum Państwowe w Warszawie. Zespół 72/1219/0/142 k. 247v). Tu pisany jako Knopacki i takie nazwisko się ustaliło w rodzinie.
  24. Akt chrztu nr 80/1886 z aktów parafii Starawieś (Archiwum Państwowe w Siedlcach. Zespół 62/229/0/1/73 k. 21v). Miała jedenaścioro rodzeństwa.
  25. Lekarstwo na miłość w bazie filmpolski.pl
  26. Skradziona kolekcja w bazie filmpolski.pl
  27. Kim jesteś kochanie w bazie filmpolski.pl
  28. Randka z diabłem w bazie filmpolski.pl
  29. Całe zdanie nieboszczyka w bazie filmpolski.pl
  30. Wszystko czerwone w bazie filmweb.pl

Linki zewnętrzne[edytuj]