Johann Helmont

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Johann Helmont
Jan Baptista van Helmont
Ilustracja
Johann Helmont
Data i miejsce urodzenia 12 stycznia 1579 lub 1580
Bruksela
Data i miejsce śmierci 30 grudnia 1644
Vilvoorde, Niderlandy
Zawód lekarz, fizjolog, alchemik

Johann Baptista van Helmont (ur. 12 stycznia 1579 lub 1580 w Brukseli, zm. 30 grudnia 1644[1][2] w Vilvoorde, Niderlandy, obecnie Belgia) – flamandzki lekarz, fizjolog, alchemik, który wykazał istnienie różnych substancji gazowych, m.in. dwutlenku węgla. Jest twórcą terminu „gaz”[2].

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Był jatrochemikiem, kontynuatorem idei chemii medycznej zainicjowanej przez Paracelsusa[3]. Sugerował za Paracelsusem istnienie siły życiowej zbliżonej do archeusa, od której zależy proces regeneracji organizmu. Sądził, że siła ta pochodzi z żołądka. Wykazał, że za trawienie w żołądku odpowiada kwas, który może zostać zneutralizowany przez substancje zasadowe znajdujące się w jelicie[2].

Prowadził obserwacje nad tworzeniem się i naturą kamieni nerkowych[2].

Jego teoria „fermentów” jako czynników wywołujących procesy fizjologiczne była zapowiedzią odkrycia substancji nazywanych dziś enzymami[2].

Odrzucił koncepcję czterech żywiołów, uważając, że rzeczywistymi pierwiastkami są tylko woda i powietrze. Swoją teorię usiłował udowodnić hodując drzewo w dokładnie odważonej ilości gleby. Przez 5 lat zasilał je wyłącznie wodą i obserwował przyrost masy rośliny (nie znano wówczas zjawiska fotosyntezy)[2].

Uważa się, że Helmont rozpoczął przekształcanie alchemii w chemię[2]. Nie odrzucał jednak mistycyzmu i wierzył w istnienie kamienia filozoficznego.

Publikacje[edytuj | edytuj kod]

Van Helmont opublikował bardzo mało, dopiero pod koniec życia. Stało się tak prawdopodobnie dlatego, że jego pierwsza znana publikacja O magnetycznym leczeniu ran (1621) ściągnęła nań kłopoty związane z prześladowaniem hiszpańskiej inkwizycji. W dziele tym udowadniał, że święte relikwie mogą działać leczniczo dzięki oddziaływaniu magnetycznemu, ponadto zawarł w nim wiele uwag nieprzychylnych scholastyce jezuickiej[2].

Jest autorem traktatu o leczniczych właściwościach wód w Spa (1624). Pozostałe prace wydał między 1642 a 1644 r.[2]

W 1648 r. jego syn, Franciscus Mercurius van Helmont, na przedśmiertną prośbę ojca wydał wszystkie jego pisma w dziele Ortus Medicinæ („Źródła medycyny”)[1][2].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b Mała encyklopedia medycyny. red. nacz. Tadeusz Różniatowski. T. II H–O. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1988, s. 390.
  2. a b c d e f g h i j Jan Baptista van Helmont. W: Encyclopedia Britannica [on-line]. [dostęp 2016-04-02].
  3. Hosein Tajadod. Paracelsus, the Founder of Chemical Therapeutic Who Initiated the Application of Chemistry to Life. „Basic Sciences of Medicine”. 3 (3), s. 60-62, 2014. DOI: 10.5923/j.medicine.20140303.03. [dostęp 2018-02-23].