Johann Jacob Eybelwieser

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Johann Jacob Eybelwieser
JJ Eybelwieser.jpg
Św Łukasz - fragment obrazu z Tyńca nad Ślęzą
Kryptoportret Johanna Eybelwiesera
Data i miejsce urodzenia 1666, Wiedeń
Data i miejsce śmierci 1 stycznia 1744, Wrocław
Narodowość austriacka
Dziedzina sztuki malarstwo
Styl barok

Johann Jacob Eybelwieser (ur. 1666 w Wiedniu, zm. 1 stycznia 1744 we Wrocławiu) – austriacki malarz barokowy czynny na Śląsku, uczeń i naśladowca stylu Michaela Leopolda Willmanna, najważniejszy wrocławski malarz cechowy pierwszej połowy XVIII wieku[1].

Życie i edukacja[edytuj]

Prawdopodobnie urodził się w Wiedniu; był synem Hansa Jacoba Eybelwiesera, malarza aktywnego w środowisku wiedeńskim. W 1679 roku, wraz z rodziną zamieszkał we Wrocławiu. W 1698 roku, w Kłodzku, poślubił wdowę po malarzu-miniturzyście Bernhardzie Josephie Lehmannie z Pragi, Annę Elisabeth Lehman. 7 marca 1670 uzyskał prawa miejskie Wrocławia[2].

Pierwsze nauki malarstwa pobierał w warsztacie swojego ojca. W 1698 roku, po namalowaniu obrazu Ukrzyżowanie Chrystusa uzyskał tytuł mistrza cechowego[2]. Przez krótki okres był związany z wiedeńskimi artystami z kręgu Johanna Michaela Rottmayra[3]. Po 1698 roku, już po otworzeniu własnej pracowni rozpoczął współpracę z malarzem Michaelem Willmannem. Współpracował z wieloma rytownikami, m.in. z Johannem Oertem, Johannem Tscherningiem, Gabrielem Spitzlem, Bartłomiejem Strachowskim[4], dla których wykonywał wzory stron tytułowych książek, ilustracje i druki okolicznościowe[2]. W latach 1739–1744 Eybelwieser miał swojej pracowni ucznia, Franza Stantzela[1].

Współpraca z Michaelem Willmannem[edytuj]

Eybelwieser współpracę z Willmannem rozpoczął zaraz po otrzymaniu tytułu mistrzowskiego. Prawdopodobnie był pomocnikiem w pracach jakie realizował lubiąska pracownia mistrza na początku XVIII wieku. Eybelwieser wykonał wówczas m.in. obraz Święta Maria Magdalena (1711, niezachowany) dla kościoła Cystersów w Kamieńcu Ząbkowickim. Od Willmanna prawdopodobnie nauczył się techniki fresku; w swoich pracach naśladował jego styl, wzory kompozycyjne i organizacje pracy. Po 1724 roku, stał się głównym artystą tworzący tzw. "willmannizujące obrazy" oraz zdominował ówczesne wrocławskie malarstwo portretowe[1]. Jest autorem ponad sześćdziesięciu rysunków przypisywanych wcześniej Willmannowi[2].

Święta Klara - obraz z 1710, Muzeum Narodowe we Wrocławiu

Twórczość[edytuj]

Johann Eybelwieser był wszechstronnym artystą-malarzem. Wykonywał głównie obrazy olejne o tematyce religijnej, przeważnie obrazy ołtarzowe oraz dekoracje wnętrz kościołów m.in w Świdnicy, Krzelkowie, Gorzanowie, Javorníku, Lwówku Śląskim). Pracował dla różnych klasztorów: Joanitów, Augustianów (wykonał dla nich Wniebowstąpienie Chrystusa), Norbertanów, Bonifratrów, Dominikanów (obraz Apostołowie) oraz Krzyżowców z Czerwona Gwiazdą. Dla tych ostatnich wykonał swoje najliczniejsze i najważniejsze prace: częściowo zniszczoną dekorację freskową sali letniej prałatury wrocławskiego klasztoru w sali Pod Kopułą w 1715 roku (obecnie Zakład Narodowy im. Ossolińskich), cykl portretów wrocławskich mistrzów (Gajków, Wrocław, konwent Bonifratrów) oraz obrazy ołtarzowe do kościołów patronackich i innych śląskich komend (Krzelków, Dobrzykowice, Owczary, Oleśnica Mała)[1]. Malował również portrety duchownych katolickich, m.in. portret mistrza wrocławskich krzyżowców z czerwoną gwiazdą Ignatiusa magneta (ok. 1720) oraz portrety duchownych ewangelickich, szlachty i przedstawicieli prohababurskiej arystokracji, np. hrabiego Konrada von Sternberga, czy hrabiego Johanna Friedricha von Herbersteina oraz patrycjuszy[2].

Ilość realizowanych zleceń powodowała obniżenie poziomu prac wychodzących z warsztatu Eybelweisera, głównie przy większościowym udziale uczniów mistrza[1].

Przypisywane prace[edytuj]

  • Narodzenie Najświętszej Marii Pannyołtarz główny w kościele filialnym pw. Narodzenia NMP w Dobrzykowicach Wrocławskich;
  • Nawiedzenie Najświętszej Marii Pannyołtarz główny w kościele parafialnym pw. Nawiedzenia NMP w Domaniowie;
  • Portret Ignaza Magneta1719, Gajków; portret mistrza wrocławskich krzyżowców;
  • Bóg Ojciec, Św. Józef z Dzieciątkiem oraz Św. Anna Samotrzecia1714, obraz z ołtarza bocznego z kościoła parafialnego pw. św. Marii Magdaleny w Gorzanowie;
  • Drzewo Genealogiczne Chrystusa1714, obraz z ołtarza bocznego z kościoła parafialnego pw. św. Marii Magdaleny w Gorzanowie;
  • Droga Krzyżowa1730, cykl czternastu obrazów, kościół cmentarny w Javorníku
  • Trójca Święta i Św. Anna nauczająca Marię1731, ołtarz boczny, kościół parafialny pw. św. Jana Chrzciciela, Jelenia Góra-Cieplice Zdrój
  • Odnalezienie Krzyża Świętego przez cesarzową Helenę1730, ołtarz główny w kościele parafialnym pw. św. Jadwigi w Krzelkowie
  • Freski - 1720, Lądek-Zdrój, kaplica pw. św. Jerzego
    • Pokonanie smoka;
    • Wizja św. Jerzego w więzieniu;
    • Św. Jerzy przed namiestnikiem Dacjanem;
    • Męczeństwo i śmierć św. Jerzego;
    • Święta Trójca;
  • Wniebowzięcie i Koronacja NMP1741, dwa obrazy ołtarzowe z kościoła parafialnego pw. Wniebowzięcia NMP w Lwówku Śląskim;
  • Maria, św. Anna i Zachariasz1720, ołtarz główny, kościół filialny pw. św. Anny w Naborowie;
  • Wniebowzięcie NMP z widokiem Oleśnicy Małej i Św. Wawrzyniec - –1707, dwa obrazy na ołtarzu głównym w kościele filialnym pw. św. Wawrzyńca w Oleśnicy Małej;
  • Cztery owalne obrazy z kościoła katedralnego pw. św. Stanisława i św. Wacława w Świdnicy, ok. 1700:
    • Jezus Chrystus;
    • Matka Boska;
    • Św. Ignacy Loyola;
    • Św. Franciszek Ksawery i Św. Franciszek Borgia;
  • Wniebowzięcie NMPołtarz główny w kościele parafialnym pw. św. Marcina w Owczarach;
  • Mistyczne zaślubiny św. Katarzyny1728, ołtarz główny w kościele filialnym pw. św. Bartłomieja w Płuczkach Górnych;
  • Trzy obrazy w kościele parafialnym pw. św. Michała Archanioła w Tyńcu, 1721:
    • Św. Marek;
    • Św. Łukasz;
    • Św. Jan Ewangelista;
  • Św. Trójcaepitafium Martina Geiera, Muzeum Archidiecezjalne we Wrocławiu;
  • Św. Juliana1710, obraz ołtarzowy Muzeum Narodowe we Wrocławiu;
  • Portret księcia Henryka Pobożnego1723, obraz wykonany dla kościoła Bożego Ciała we Wrocłaiwu, Muzeum Miejskie Wrocławia (ratusz)
  • Portret księżnej Anny Czeskiej1723, obraz wykonany dla kościoła Bożego Ciała we Wrocłaiwu, Muzeum Miejskie Wrocławia (ratusz)
  • Portrety mistrzów wrocławskich krzyżowcówkilkanaście obrazów z cyklu, Konwent Bonifratrów pw. Trójcy Przenajświętszej we Wrocławiu
    • Portret Michaela Fibigera – 1712;
    • Portret Daniela Schlechta – 1739;
  • Św. Wacław i Św. Jan Boży1732, dwa obrazy ołtarzowe, Konwent Bonifratrów pw. Trójcy Przenajświętszej we Wrocławiu;
  • Dwunastu Apostołów, 1726, dekoracja freskowa pendentywów sklepienia kaplica pw. bł. Czesława w kościele pw. św. Wojciecha we Wrocławiu;
  • Matka Boska Passawska1735, kościół parafialny pw. Wniebowzięcia NMP w Zachowicah;
  • Święta Klara - 1710, 102 × 75, Muzeum Narodowe we Wrocławiu;
  • dekoracja freskowa wnętrza sali letniej prałatury - 1715 Wrocław, Zakład Narodowy im. Ossolińskich[5][6].

Grafiki[edytuj]

Obrazy zaginione[edytuj]

  • Św. Maria Magdalena1711, obraz do jednego z ołtarzy bocznych w kościele klasztornym w Kamieńcu Ząbkowickim.

Przypisy

  1. a b c d e Kamila Sienkowska: Johann Jacob Eybelwieser (Eybelwisser, Eibelwieser) (pol.). Modułowy Przewodnik Po Szlakach Kulturowych Baza Otwartych Zasobów. [dostęp 2015-13-09].
  2. a b c d e Houszko 2009 ↓, s. 302.
  3. Bernhard Patzak, Die Jesuitenbauten in Breslau undihre Architekten, Strassburg 1918, s. 9-10; za:Malarstwo Śląskie s. 302
  4. Encyklopedia 2006 ↓, s. 187.
  5. Freski w Sali Pod Kopułą
  6. Freski w Sali Pod Kopułą
  7. Grafika w Metropolitam Museum of Art
  8. Grafika w Metropolitam Museum of Art
  9. Grafika w Muzeum Narodowym w Warszawie

Bibliografia[edytuj]