Johann Melchior Österreich

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Kolumna Maryjna w Raciborzu – najokazalsze dzieło Johanna Melchiora Österreicha

Johann Melchior Österreich – rzeźbiarz okresu baroku czynny na Górnym Śląsku w pierwszej połowie XVIII wieku[1].

Życiorys[edytuj]

Nie wiadomo dokładnie, kiedy artysta urodził się ani zmarł. Nie wiadomo także skąd pochodził, ani gdzie dokładnie znajdował się jego warsztat. Jego rzekome austriackie pochodzenie zostało w świetle najnowszych badań (publikowanych od 1999 roku[2]) zakwestionowane[3]. Wykluczono również jego wiedeńskie wykształcenie i wpływ kręgu braci Strudlów na jego twórczość[4]. Pewne są jedynie fakty z jego życia dotyczące pobytu w Raciborzu, pochodzące z miejskiego archiwum oraz parafialnych kronik. Są również ślady jego związków z opactwem cysterskim w Rudach Wielkich ok. 1725 roku, tj. z czasu przed pojawieniem się wzmianek na jego temat w miejskich kronikach[5]. W Raciborzu 12 września 1730 roku ożenił się z Marianną Zangin. W 1731 kupił tam dom, który sprzedał w 1735, a w 1736 kupił nowy. W mieście tym przyszły na świat jego dzieci: Rosalia Innocentia Maria (w 1731 r.), Anna Josepha (w 1735 r.), Anna Josepha II (w 1737 r.), Josepha Eleonora (w 1739 r.) oraz Carolus (w 1743 r.). Po 1743 roku brak jest wzmianek w raciborskich archiwach. Istnieje podstawa do przypuszczeń, że artysta przeniósł się z rodziną do Opawy[6].

W literaturze przedmiotu (w kręgu historyków sztuki) przyjmuje się, że synem Johanna Melchiora jest Anton Österreich. Brak jednak nadal dokumentów stwierdzających pokrewieństwo obu rzeźbiarzy[7]. Po analizie rzeźb i stylu obu artystów przyjmuje się, że młodszy rzeźbiarz był spadkobiercą warsztatu Johanna[8].

Wybrane prace[edytuj]

Prace w kamieniu[edytuj]

Prace w drewnie[edytuj]

  • Cztery figury wewnątrz pocysterskiego kościoła w Rudach przedstawiające Aarona, Mojżesza, św. Jan Chrzciciela i św. Józefa[23], około 1725 roku, nadnaturalnej wielkości[24],
  • Cztery reliefy na belkowaniu kaplicy mariackiej tegoż kościoła, około 1725 – warsztat[25][26],
  • Retabulum ołtarzowe znajdujące się obecnie wewnątrz kościoła cmentarnego pw. św. Marii Magdaleny w Rudach, między 1725–1730[27],
  • Ołtarz główny w kościele pw. Wszystkich Świętych w Jemielnicy, 1738, warsztat[28],
  • Figura św. Jana Nepomucena w kapliczce w Stanicy, początek lat 50. XVIII wieku[29],
  • Rzeźba Chrystusa Zmartwychwstałego wykonana dla kościoła w Bojkowie, obecnie w posiadaniu pracowni konserwatorskiej przy gliwickiej kurii diecezjalnej, lata 50. XVIII wieku[30],
  • Figura Matki Boskiej Bolesnej w kościele w Żyglinie, ok. 1750, warsztat[31],

Atrybucje odrzucone[32][edytuj]

  • Kolumna Nawiedzenia w Kietrzu (kamień), 1730[33],
  • Grupa rzeźbiarska na wzgórzu między Bluszczowem a Rogowem (kamień) przedstawiająca św. Jana Nepomucena rozdającego jałmużnę[34],
  • Rzeźba Ecce Homo (drewno) wykonana dla klasztoru cystersów w Jemielnicy – dzieło Antona, lata 50. XVIII wieku[35],
  • Figura św. Floriana sprzed plebanii w Rudach (w kamieniu)[33].

Przypisy

  1. Twórczość J.M. Österreicha znalazła się w kręgu zainteresowań historyka sztuki z Uniwersytetu Śląskiego, dra Jerzego Gorzelika. Badania tego uczonego, specjalizującego się w sztuce baroku terenu Górnego Śląska, doprowadziły do częściowego zdezaktualizowania danych zawartych w wielu opracowaniach dotyczących zarówno atrybucji dzieł, jak i biografii rzeźbiarza.
  2. Jerzy Gorzelik: Johann Melchior Österreich – rzeźbiarz górnośląski doby baroku. Stan badań i postulaty badawcze. W: Studia i materiały z dziejów Śląska. T. XXIV. Katowice: Instytut Górnośląski Polskie Towarzystwo Historyczne oddział Katowice, 1999, s. 34–46. ISBN 83-86053-29-1., zwłaszcza tabela na s. 38
  3. Jerzy Gorzelik: Górnośląski warsztat Johanna Melchiora i Antona Österreichów. W: Rocznik Muzeum w Gliwicach. T. XVII. Gliwice: Muzeum w Gliwicach, 2002, s. 98. ISSN 0860-0937.
  4. Jerzy Gorzelik: Działalność Johanna Melchiora Österreicha dla opactwa cysterskiego w Rudach Wielkich. W: Rocznik Muzeum w Gliwicach. T. XV. Cz. 2. Gliwice: Muzeum w Gliwicach, 2000, s. 1033. ISSN 0860-0937.
  5. Jerzy Gorzelik: Górnośląski warsztat Johanna Melchiora i Antona Österreichów. W: Rocznik Muzeum w Gliwicach. T. XVII. Gliwice: Muzeum w Gliwicach, 2002, s. 129. ISSN 0860-0937.
  6. Jerzy Gorzelik: Górnośląski warsztat Johanna Melchiora i Antona Österreichów. W: Rocznik Muzeum w Gliwicach. T. XVII. Gliwice: Muzeum w Gliwicach, 2002, s. 98. ISSN 0860-0937.
  7. Jerzy Gorzelik: Johann Melchior Österreich – rzeźbiarz górnośląski doby baroku. Stan badań i postulaty badawcze. W: Studia i materiały z dziejów Śląska. T. XXIV. Katowice: Instytut Górnośląski Polskie Towarzystwo Historyczne oddział Katowice, 1999, s. 45. ISBN 83-86053-29-1.
  8. Jerzy Gorzelik: Górnośląski warsztat Johanna Melchiora i Antona Österreichów. W: Rocznik Muzeum w Gliwicach. T. XVII. Gliwice: Muzeum w Gliwicach, 2002, s. 99. ISSN 0860-0937.
  9. Jerzy Gorzelik: Johann Melchior Österreich – rzeźbiarz górnośląski doby baroku. Stan badań i postulaty badawcze. W: Studia i materiały z dziejów Śląska. T. XXIV. Katowice: Instytut Górnośląski Polskie Towarzystwo Historyczne oddział Katowice, 1999, s. 37. ISBN 83-86053-29-1.
  10. Jerzy Gorzelik: Dziedzictwo górnośląskiego baroku: opactwo cysterskie w Rudach Wielkich 1648–1810. Warszawa: Wydawnictwo DiG, 2005, s. 73–75. ISBN 83-7181-373-2.
  11. Jerzy Gorzelik: Górnośląski warsztat Johanna Melchiora i Antona Österreichów. W: Rocznik Muzeum w Gliwicach. T. XVII. Gliwice: Muzeum w Gliwicach, 2002, s. 100. ISSN 0860-0937.
  12. Jerzy Gorzelik: Wolno stojąca rzeźba sakralna warsztatu Österreichów. W: Zeszyty Tarnogórskie. T. XLIII. Tarnowskie Góry: Instytut Tarnogórski, 2000, s. 117–118. ISSN 0860-3693.
  13. Jerzy Gorzelik: Górnośląski warsztat Johanna Melchiora i Antona Österreichów. W: Rocznik Muzeum w Gliwicach. T. XVII. Gliwice: Muzeum w Gliwicach, 2002, s. 100–101. ISSN 0860-0937.
  14. Jerzy Gorzelik: Wolno stojąca rzeźba sakralna warsztatu Österreichów. W: Zeszyty Tarnogórskie. T. XLIII. Tarnowskie Góry: Instytut Tarnogórski, 2000, s. 120. ISSN 0860-3693.
  15. Jerzy Gorzelik: Nowe ustalenia w sprawie działalności warsztatu Österreichów. W: Rocznik Muzeum w Gliwicach. T. XVIII. Gliwice: Muzeum w Gliwicach, 2003, s. 171–173. ISSN 0860-0937.
  16. Jerzy Gorzelik: Dziedzictwo górnośląskiego baroku: opactwo cysterskie w Rudach Wielkich 1648–1810. Warszawa: Wydawnictwo DiG, 2005, s. 116–118. ISBN 83-7181-373-2.
  17. Jerzy Gorzelik: Wolno stojąca rzeźba sakralna warsztatu Österreichów. W: Zeszyty Tarnogórskie. T. XLIII. Tarnowskie Góry: Instytut Tarnogórski, 2000, s. 121–123. ISSN 0860-3693.
  18. Jerzy Gorzelik: Górnośląski warsztat Johanna Melchiora i Antona Österreichów. W: Rocznik Muzeum w Gliwicach. T. XVII. Gliwice: Muzeum w Gliwicach, 2002, s. 103. ISSN 0860-0937.
  19. Jerzy Gorzelik: Wolno stojąca rzeźba sakralna warsztatu Österreichów. W: Zeszyty Tarnogórskie. T. XLIII. Tarnowskie Góry: 2000, s. 124. ISSN 0860-3693.
  20. Jerzy Gorzelik: Górnośląski warsztat Johanna Melchiora i Antona Österreichów. W: Rocznik Muzeum w Gliwicach. T. XVII. Gliwice: Muzeum w Gliwicach, 2002. ISSN 0860-0937.
  21. Jerzy Gorzelik: Wolno stojąca rzeźba sakralna warsztatu Österreichów. W: Zeszyty Tarnogórskie. T. XLIII. Tarnowskie Góry: Instytut Tarnogórski, 2000, s. 123. ISSN 0860-3693.
  22. Jerzy Gorzelik: Górnośląski warsztat Johanna Melchiora i Antona Österreichów. W: Rocznik Muzeum w Gliwicach. T. XVII. Gliwice: Muzeum w Gliwicach, 2002, s. 99–100. ISSN 0860-0937.
  23. Figura niesłusznie opisywana w wielu opracowaniach jako św. Jan Ewangelista
  24. Jerzy Gorzelik: Działalność Johanna Melchiora Österreicha dla opactwa cysterskiego w Rudach Wielkich. W: Rocznik Muzeum w Gliwicach. T. XV. Gliwice: Muzeum w Gliwicach, 2000, s. 1030–1033. ISSN 0860-0937.
  25. Jerzy Gorzelik: Działalność Johanna Melchiora Österreicha dla opactwa cysterskiego w Rudach Wielkich. W: Rocznik Muzeum w Gliwicach. T. XV. Cz. 2. Gliwice: Muzeum w Gliwicach, 2000, s. 1032–1033. ISSN 0860-0937.
  26. Jerzy Gorzelik: Dziedzictwo górnośląskiego baroku: opactwo cysterskie w Rudach Wielkich 1648–1810. Warszawa: Wydawnictwo DiG, 2005, s. 99. ISBN 83-7181-373-2.
  27. Jerzy Gorzelik: Górnośląski warsztat Johanna Melchiora i Antona Österreichów. W: Rocznik Muzeum w Gliwicach. T. XVII. Gliwice: Muzeum w Gliwicach, 2002, s. 105. ISSN 0860-0937.
  28. Jerzy Gorzelik: Nowe ustalenia w sprawie działalności warsztatu Österreichów. W: Rocznik Muzeum w Gliwicach. T. XVIII. Gliwice: Muzeum w Gliwicach, 2003, s. 173–174. ISSN 0860-0937.
  29. Jerzy Gorzelik: Górnośląski warsztat Johanna Melchiora i Antona Österreichów. W: Rocznik Muzeum w Gliwicach. T. XVII. Gliwice: Muzeum w Gliwicach, 2002, s. 110–111. ISSN 0860-0937.
  30. Jerzy Gorzelik: Działalność Johanna Melchiora Österreicha dla opactwa cysterskiego w Rudach Wielkich. W: Rocznik Muzeum w Gliwicach. T. XV. Cz. 2. Gliwice: Muzeum w Gliwicach, 2000, s. 1045–1046. ISSN 0860-0937.
  31. Jerzy Gorzelik: Nowe ustalenia w sprawie działalności warsztatu Österreichów. W: Rocznik Muzeum w Gliwicach. T. XVIII. Gliwice: Muzeum w Gliwicach, 2003, s. 178–179. ISSN 0860-0937.
  32. W świetle najnowszych badań, natomiast nadal występujące w wielu opracowaniach dot. dzieł artysty.
  33. a b Jerzy Gorzelik: Górnośląski warsztat Johanna Melchiora i Antona Österreichów. W: Rocznik Muzeum w Gliwicach. T. XVII. Gliwice: Muzeum w Gliwicach, 2002, s. 102. ISSN 0860-0937.
  34. Autorstwo przypisuje się bezkrytycznie w opracowaniach o charakterze popularnym, typu: foldery turystyczne, opisy tras rowerowych, materiały regionalne.
  35. Jerzy Gorzelik: Górnośląski warsztat Johanna Melchiora i Antona Österreichów. W: Rocznik Muzeum w Gliwicach. T. XVII. Gliwice: Muzeum w Gliwicach, 2002, s. 108. ISSN 0860-0937.

Bibliografia[edytuj]

  • Jerzy Gorzelik: Johann Melchior Österreich – rzeźbiarz górnośląski doby baroku. Stan badań i postulaty badawcze. W: Studia i materiały z dziejów Śląska. T. XXIV. Katowice: Instytut Górnośląski Polskie Towarzystwo Historyczne oddział Katowice, 1999, s. 34–46. ISBN 83-86053-29-1.
  • Jerzy Gorzelik: Działalność Johanna Melchiora Österreicha dla opactwa cysterskiego w Rudach Wielkich. W: Rocznik Muzeum w Gliwicach. T. XV. Cz. 2. Gliwice: Muzeum w Gliwicach, 2000, s. 1025–1052. ISSN 0860-0937.
  • Jerzy Gorzelik: Wolno stojąca rzeźba sakralna warsztatu Österreichów. W: Zeszyty Tarnogórskie. T. XLIII. Tarnowskie Góry: Instytut Tarnogórski, 2000, s. 116–131. ISSN 0860-3693.
  • Jerzy Gorzelik: Górnośląski warsztat Johanna Melchiora i Antona Österreichów. W: Rocznik Muzeum w Gliwicach. T. XVII. Gliwice: Muzeum w Gliwicach, 2002, s. 95–137. ISSN 0860-0937.
  • Jerzy Gorzelik: Nowe ustalenia w sprawie działalności warsztatu Österreichów. W: Rocznik Muzeum w Gliwicach. T. XVIII. Gliwice: Muzeum w Gliwicach, 2003, s. 171–183. ISSN 0860-0937.
  • Jerzy Gorzelik: Dziedzictwo górnośląskiego baroku: opactwo cysterskie w Rudach Wielkich 1648–1810. Warszawa: Wydawnictwo DiG, 2005. ISBN 83-7181-373-2.