Johann Peter Emilius Hartmann

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Johann Peter Emilius Hartmann
Ilustracja
Data i miejsce urodzenia 14 maja 1805
Kopenhaga
Pochodzenie duńskie
Data i miejsce śmierci 10 marca 1900
Kopenhaga
Gatunki muzyka poważna
Zawód kompozytor, dyrygent, organista

Johann Peter Emilius Hartmann (ur. 14 maja 1805 w Kopenhadze, zm. 10 marca 1900 tamże[1][2]) – duński kompozytor, dyrygent i organista.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Syn Augusta Wilhelma Hartmanna (1775–1850), skrzypka w kapeli królewskiej[1][2]. Uczył się od ojca gry na fortepianie, skrzypcach i organach[1][2]. Zgodnie z wolą rodziców ukończył studia prawnicze (1822–1828) na Uniwersytecie Kopenhaskim, po czym do 1870 roku pracował jako członek dworskiej komisji werbunkowej[1]. W 1824 roku objął posadę organisty kościoła garnizonowego w Kopenhadze, następnie od 1843 roku do końca życia był organistą kopenhaskiej katedry NMP[1][2].

W latach 1827–1842 był wykładowcą konserwatorium Siboniego w Kopenhadze[1]. Współzałożyciel i wykładowca utworzonego w 1866 roku Królewskiego Duńskiego Konserwatorium Muzycznego, którym zarządzał wspólnie z N.W. Gadem i H.S. Paullim[1][2]. Był także współzałożycielem towarzystwa muzycznego Musikforening, w latach 1839–1892 był jego przewodniczącym, odgrywając wiodącą rolę w życiu muzycznym Kopenhagi[1]. Działał także w studenckim towarzystwie muzycznym Studentersangforeningen, od 1858 roku pełniąc funkcję jego prezesa[1][2]. W 1874 roku otrzymał tytuł doktora honoris causa Uniwersytetu Kopenhaskiego[1][2].

Wielokrotnie odbywał podróże zagraniczne, odwiedził Niemcy, Szwajcarię, Austrię i Francję[1][2]. W Berlinie poznał Franza Berwalda i Clarę Wieck, w Lipsku natomiast Felixa Mendelssohna i Roberta Schumanna[2]. Wywarł wielkie wrażenie na Schumannie, który zamieszczał przez lata recenzje utworów Hartmanna na łamach Neue Zeitschrift für Musik[1][2]. W 1843 roku Sonatą op. 34 zajął III miejsce w konkursie na sonatę fortepianową, ogłoszonym przez Norddeutscher Musikverein[1].

Jego syn Emil Hartmann także został kompozytorem, córka Sophie wyszła natomiast za mąż za Nielsa Wilhelma Gadego[3].

Twórczość[edytuj | edytuj kod]

Był najważniejszym obok Nielsa Wilhelma Gadego przedstawicielem duńskiego życia muzycznego XIX wieku[1]. Jego twórczość, choć zdominowana przez utwory wokalno-instrumentalne, obejmuje wszystkie gatunki muzyczne[1]. We wczesnym okresie nawiązywał do tradycji klasycystycznych, później jego muzyka nabrała charakteru romantycznego, z silnym wpływem elementów narodowych (zainteresowanie tematyką staroskandynawskich sag i mitów)[1]. Twórczość Hartmanna zdobyła sobie dużą popularność w Danii[1][2], w innych krajach była jednak mało znana[1].

Wybrane kompozycje[edytuj | edytuj kod]

(na podstawie materiałów źródłowych[2])

Utwory orkiestrowe

  • 2 symfonie (I g-moll 1836 zrewid. 1851, II E-dur 1848)
  • Uwertura d-moll (1825)
  • uwertura Gejstlig Ouverture c-moll (1827)
  • Uwertura C-dur (1852)
  • uwertura do dramatu Adama Oehlenschläger Axel og Valborg (1856)
  • uwertura do dramatu Adama Oehlenschläger Corregio (1856)
  • uwertura En efteraarsjagt (1863)

Utwory kameralne

  • Sonata na flet lub klarnet (1853)
  • 3 sonaty skrzypcowe (1826, 1846, 1886)
  • Suita na skrzypce lub klarnet (1864)
  • Fantasi-Allegro na skrzypce lub klarnet (1889)

Opery

  • Ravnen, eller Broderprøven (wyst. Kopenhaga 1832, wersja zrewid. wyst. Kopenhaga 1865)
  • Korsarerne (wyst. Kopenhaga 1835)
  • Liden Kirsten (wyst. Kopenhaga 1846, wersja zrewid. wyst. Kopenhaga 1858)

Balety

  • Et folkesagn (wyst. Kopenhaga 1854)
  • Trymskviden (wyst. Kopenhaga 1868)
  • Arcona (wyst. Kopenhaga 1875)

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d e f g h i j k l m n o p q r Encyklopedia Muzyczna PWM. T. 4. Część biograficzna hij. Kraków: Polskie Wydawnictwo Muzyczne, 1993, s. 83–84. ISBN 83-224-0453-0.
  2. a b c d e f g h i j k l Baker’s Biographical Dictionary of Musicians. T. Volume 3 Haar–Levi. New York: Schirmer Books, 2001, s. 1474–1475. ISBN 978-0-02-865528-4.
  3. Alastair H. Thomas: Historical Dictionary of Denmark. Lanham: Rowman & Littlefield, 2016, s. 249–250. ISBN 978-1-4422-6464-9.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]