Johannes Gutenberg

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Jan Gutenberg (1399 lub 1400-1468)
Pomniki
Pomnik J. Gutenberga w Nowej Rudzie
Pomnik J. Gutenberga w Nowej Rudzie

Johannes Gutenberg (pol. Jan Gutenberg), właśc. Johannes Gensfleisch zur Laden zum Gutenberg (ur. ok. 1398 w Moguncji, zm. 3 lutego 1468 tamże) – złotnik i drukarz moguncki, niemiecki rzemieślnik, twórca pierwszej przemysłowej metody druku na świecie.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Działalność Gutenberga przypada na okres rozwoju drukarstwa w zachodniej Europie. Początkowo Gutenberg stosował znane już wcześniej w Europie czcionki drewniane, z czasem opracował własną wersję czcionek metalowych (również znanych już w Europie [potrzebne źródło]), posługiwał się także czcionkami glinianymi. Skonstruował specjalny aparat do ich odlewania, w którym nowością było używanie wymiennych matryc. Zaprojektował również własną wersję prasy drukarskiej na wzór znanych już pras introligatorskich.

W 1448 w Moguncji Gutenberg założył drukarnię, w której m.in. w latach 1452–1455 wydał własnym nakładem Biblię, nazwaną później Biblią Gutenberga; jeden z jej egzemplarzy przechowywany jest w Muzeum Diecezjalnym w Pelplinie.

Zmarł w biedzie.

Rodzina: matka – Else Wirich, ojciec – Johensosn Gutenberg, bracia – Johann Gutenberg, Alfred Gutenberg, Karmelt Gutenberg.

Imię drukarza nosi założony w 1946 Uniwersytet Jana Gutenberga w Moguncji.

Wkład w historię druku[edytuj | edytuj kod]

Biblia Gutenberga z 1455 roku

Jest uważany za wynalazcę ruchomej czcionki, mimo że historia jej sięga przynajmniej XI w. (Chiny). Wynalazek czcionki ruchomej był prawdopodobnie pierwotnie autorstwa Laurensa Janszoona Costera, Holendra z Haarlemu. Gutenberg mógł zobaczyć jego druk wystawiony przy okazji uroczystości ku czci relikwii akwizgrańskich w roku 1440 [potrzebne źródło]. Sposób konstruowania czcionek i ich składu został przez Gutenberga opracowany na nowo i następnie udoskonalany, dlatego też jemu przypisuje się wynalazek nowoczesnego druku.

Gutenberg popadł w długi i część jego warsztatu została przejęta przez Jana Fusta, który zatrudnił ucznia Gutenberga Piotra Schőffera. Z tego warsztatu wyszły druki dawniej przypisywane Gutenbergowi, m.in. Psałterz moguncki (1457), pierwszy tekst z drukowanymi iluminacjami (inicjały czerwone i niebieskie, ryte w metalu, nie w drewnie)[1].

Jego prekursorskim dokonaniem było stworzenie w Europie pierwszego prawdziwie dużego wydawnictwa książkowego. Do tamtej pory drukowano tylko pojedyncze karty zawierające skomplikowane zdobienia, przeznaczone do dalszego wypełnienia pismem ręcznym, oraz niewielkie akcydensy.

Inne ważne osiągnięcia Gutenberga to udany projekt modyfikacji dotychczasowego gotyckiego kroju pisma ręcznego, a przede wszystkim stworzenia podstawowych zasad składu tekstu, z których korzysta większość zawodowych typografów, jak i projektanci oprogramowania dla DTP[potrzebne źródło].

Za datę wynalezienia druku uznaje się rok 1450. Pierwszymi księgami jakie Gutenberg wydrukował były: Biblia (tzw. Biblia 42-wierszowa, 1455) oraz Księga Wszelkiej Mądrości.

Upamiętnienie[edytuj | edytuj kod]

W Polsce znajduje się kilka pomników Gutenberga: na kamienicy Pod Gutenbergiem w Łodzi, na jednej z częstochowskich kamienic, w Gaju Gutenberga przy ul. Jaśkowa Dolina w Gdańsku-Wrzeszczu oraz na tzw. Domu Prasy w Toruniu.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Svend Dahl: Dzieje książki. Ossolineum, 1965, s. 119-123.